Chủ động nguồn nước tại chỗ để tăng khả năng chống chịu cho Đồng bằng sông Cửu Long
Ngày 21/8, tại TP Cần Thơ, Cục Quản lý tài nguyên nước, Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường, Viện Tài nguyên nước và Môi trường Đông Nam Á phối hợp Tổ chức Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên (WWF) tổ chức hội thảo “Phương châm chủ động nước tại chỗ - Giải pháp góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước vùng ĐBSCL.
Chương trình có sự tham gia của đại diện các bộ, ngành Trung ương, lãnh đạo địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long, các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế cùng các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực tài nguyên nước, môi trường và biến đổi khí hậu.
Áp lực ngày càng lớn đối với nguồn nước Đồng bằng sông Cửu Long
Phát biểu tại hội thảo, ông Hoàng Việt, Giám đốc Chương trình nước ngọt WWF, cho rằng ĐBSCL là vùng đất được kiến tạo bởi nước. Những dòng sông không chỉ bồi đắp nên vùng đồng bằng trù phú, nuôi dưỡng các hệ sinh thái đa dạng mà còn tạo sinh kế cho hàng triệu người dân, đóng góp quan trọng vào an ninh lương thực và xuất khẩu nông, thủy sản của Việt Nam.
![]() |
| Ông Hoàng Việt, đại diện WWF chia sẻ về rủi ro nguồn nước và an ninh nguồn nước vùng ĐBSCL. |
Tuy nhiên, nguồn tài nguyên nền tảng này đang đứng trước nhiều sức ép. Suy giảm nguồn nước vào mùa khô, xâm nhập mặn, sụt lún đất, ô nhiễm nguồn nước, biến đổi khí hậu cùng các tác động tích lũy trên toàn lưu vực đang làm gia tăng rủi ro đối với con người, hệ sinh thái và nền kinh tế.
Trong bối cảnh đó, vấn đề nguồn nước không còn chỉ thuộc phạm vi quản lý của riêng ngành tài nguyên nước. An ninh nguồn nước liên quan trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, sự ổn định của chuỗi cung ứng, chất lượng cuộc sống của người dân và tương lai phát triển bền vững của cả vùng. Vì vậy, việc bảo đảm an ninh nguồn nước cần sự chia sẻ trách nhiệm, đầu tư và hành động của nhiều bên
Từ thực tế trên, các chuyên gia cho rằng bên cạnh đầu tư hạ tầng, ĐBSCL cần nâng cao năng lực chủ động của từng địa phương, cộng đồng và người dân; từ bảo vệ, giữ, thu trữ nước đến sử dụng tiết kiệm, hiệu quả và chủ động ứng phó khi thiếu nước, xâm nhập mặn.
Từ “thuận thiên” đến chủ động nguồn nước tại chỗ
Một trong những nội dung được đặc biệt nhấn mạnh tại hội thảo là cần tiếp tục coi “thuận thiên” là nền tảng triết lý phát triển, đồng thời chuyển hóa tư duy này thành năng lực hành động cụ thể thông qua phương châm “chủ động nguồn nước tại chỗ”.
Ông Ngô Mạnh Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước, cho biết: Trước yêu cầu bảo đảm an ninh nguồn nước ngày càng cấp thiết, đòi hỏi đổi mới tư duy quản lý theo hướng tổng hợp, chủ động, dựa trên dữ liệu, tăng cường điều phối và nâng cao khả năng thích ứng từ cơ sở.
Theo ông Hà, Luật Tài nguyên nước năm 2023 tạo bước chuyển quan trọng trong quản lý tài nguyên nước, hướng tới quản lý thống nhất, sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả và bảo đảm an ninh nguồn nước. Trong đó, phương châm “chủ động nước tại chỗ” nhằm phát huy nguồn lực của chính quyền địa phương, cộng đồng, doanh nghiệp và người dân trong bảo vệ, thu trữ, khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn nước.
![]() |
| Ông Ngô Mạnh Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước, cho rằng, việc “Chủ động nước tại chỗ” không thay thế các công trình và cơ chế điều phối ở cấp vùng, liên vùng, quốc gia mà đóng vai trò bổ sung, giúp tăng khả năng tự chủ và ứng phó rủi ro ngay từ cơ sở |
“Chủ động nước tại chỗ” được xác định theo hướng phát triển và bảo vệ nguồn nước, chủ động tích trữ khi có nước; sử dụng nước đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả; thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và tái sử dụng nước; bảo vệ, phục hồi các không gian trữ nước tự nhiên; khai thác hợp lý nước mặt, nước mưa, nước dưới đất, đồng thời bảo vệ môi trường và hệ sinh thái nước tại hộ gia đình, cộng đồng và địa phương.
Hội thảo cũng thống nhất rằng, trước những biến động ngày càng phức tạp của hệ thống tự nhiên - xã hội, bảo đảm an ninh nguồn nước cho Đồng bằng sông Cửu Long cần chuyển từ tư duy ứng phó sang chủ động phòng ngừa và quản trị rủi ro; từ quản lý đơn ngành sang quản lý tổng hợp, quản trị đa chủ thể; từ lựa chọn một giải pháp đơn lẻ sang xây dựng các tổ hợp giải pháp phù hợp.
Cùng với đó, cách tiếp cận trong triển khai các giải pháp cũng cần chuyển từ “triển khai trước – quản lý sau” sang “thử nghiệm - kiểm chứng - học hỏi - điều chỉnh - nhân rộng”, kết hợp hài hòa giữa giải pháp công trình, phi công trình, giải pháp dựa vào tự nhiên, dữ liệu, công nghệ số và các cơ chế quản trị thích ứng.
Phát huy vai trò tiên phong của doanh nghiệp
Từ thực tiễn tại tỉnh Cà Mau, ông Nguyễn Thanh Tùng, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi Cà Mau, cho rằng: Việc “chủ động nước tại chỗ” cần được xem là một phương thức quản trị nước tổng hợp. Người dân, cộng đồng và chính quyền cùng tham gia bảo vệ nguồn nước, thu trữ, điều hòa, phân phối, sử dụng tiết kiệm và tái sử dụng nước, qua đó bổ trợ cho các công trình thủy lợi quy mô lớn.
Cà Mau có thể khái quát phương châm này thành “5 chủ động” cụ thể như: chủ động nguồn nước; chủ động thu, trữ; chủ động điều tiết; chủ động chất lượng nước; chủ động quản trị và sử dụng nước.
Một trong những giải pháp thiết thực là thu trữ nước mưa tại hộ gia đình. Từ kinh nghiệm sử dụng lu, bể, bồn chứa, các địa phương có thể nâng cấp thành hệ thống thu nước mưa an toàn, gồm mái thu nước, máng dẫn, thiết bị bỏ nước mưa đầu mùa, lọc sơ bộ và bồn chứa kín.
Nếu được triển khai rộng, hàng trăm nghìn hộ gia đình cùng trong tỉnh sẽ trữ một lượng nước nhất định sẽ hình thành dung tích trữ phân tán đáng kể, góp phần giảm áp lực cho hệ thống cấp nước tập trung.
Theo ông Ông Trần Chí Trung, Viện trưởng Viện Tài nguyên nước và Môi trường Đông Nam Á, , từ kinh nghiệm Cà Mau, bài học được khái quát là “Giữ nước khi có nước - bảo vệ nước tại nguồn - điều tiết nước theo vùng - sử dụng nước tiết kiệm và quản lý nước bằng sự tham gia của cộng đồng”.
Nếu được triển khai đồng bộ từ hộ gia đình - cộng đồng - tiểu vùng - tỉnh - liên vùng, phương châm chủ động nước tại chỗ có thể tạo thành một “mạng lưới hồ chứa phân tán” trên toàn ĐBSCL. Khi đó, mỗi mái nhà, ao hồ, dòng kênh và cộng đồng đều trở thành một phần của hệ thống bảo đảm an ninh nguồn nước.
Đây không chỉ là giải pháp ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn mà cần trở thành một phương thức phát triển mới, gắn quản trị tài nguyên nước với sinh kế, nông nghiệp thuận thiên, thủy sản, bảo vệ môi trường và hệ sinh thái, góp phần xây dựng ĐBSCL chủ động và thích ứng tốt hơn trước biến động nguồn nước.
Hướng tới hệ sinh thái quản trị nguồn nước thông minh
Trên cơ sở các kết quả trao đổi, Cục Quản lý tài nguyên nước, Viện Chiến lược và Chính sách Nông nghiệp và Môi trường và Viện Tài nguyên nước và Môi trường Đông Nam Á đề xuất tiếp tục rà soát, nghiên cứu hoàn thiện chính sách, pháp luật và thể chế hóa phương châm chủ động nguồn nước tại chỗ; trong đó chú trọng xây dựng bộ chỉ số đánh giá mức độ chủ động về nước.
![]() |
| Người dân xã đảo Tam Hải khai thác rong mơ gắn với bảo vệ nguồn lợi, gìn giữ đa dạng sinh học. Ảnh: QUANG VIỆT |
Bên cạnh đó, cần nâng cao nhận thức và năng lực của các bên liên quan, tăng cường phối hợp triển khai; đưa nội dung chủ động nguồn nước tại chỗ vào các diễn đàn, hội thảo về tài nguyên nước, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Hội thảo cũng đề xuất đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, dữ liệu và chuyển đổi số; lựa chọn những mô hình, địa bàn phù hợp để thử nghiệm, xây dựng các “phòng thí nghiệm thực tiễn”, từ đó từng bước hình thành hệ sinh thái quản trị nguồn nước thông minh, thích ứng và có khả năng nhân rộng.
Đồng thời, các bên định hướng xúc tiến thành lập Diễn đàn hợp tác công - tư trong bảo tồn tài nguyên nước, qua đó huy động nguồn lực tài chính, kỹ thuật và con người cho bảo tồn, phục hồi nguồn nước, từng bước mở rộng việc triển khai phương châm chủ động nước tại chỗ không chỉ ở Đồng bằng sông Cửu Long mà trên phạm vi cả nước.
Thông qua việc thúc đẩy hợp tác thực chất giữa cơ quan quản lý, địa phương, cộng đồng, giới khoa học và doanh nghiệp, phương châm “chủ động nguồn nước tại chỗ” được kỳ vọng sẽ từng bước chuyển từ định hướng thành những mô hình cụ thể, góp phần nâng cao khả năng chống chịu, bảo đảm an ninh nguồn nước và tạo nền tảng cho phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long trong bối cảnh mới.
Tin liên quan
Tin mới hơn
Tôn vinh những thiết kế, sáng tạo về trang phục từ cảm hứng Văn Miếu - Quốc Tử Giám
20:23 | 05/09/2026 Tin tức
Mùa khai giảng ở làng mắm Lục Độ, nơi người ta quen đợi bằng năm
17:36 | 05/09/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Thư của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi ngành giáo dục nhân dịp Khai giảng năm học mới 2026-2027
11:37 | 05/09/2026 Tin tức
Rộn ràng ngày hội đến trường tại Mầm non Yên Viên - Phân hiệu Hoa Sữa
11:36 | 05/09/2026 Tin tức
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng dự khánh thành trường nội trú liên cấp tại xã Ia Púch, Gia Lai
10:47 | 05/09/2026 Tin tức
Thủ tướng: Năm học 2026-2027 sẽ mở ra giai đoạn phát triển mới của giáo dục Việt Nam
10:42 | 05/09/2026 Tin tức
Tin khác
Học sinh Quảng Ninh hân hoan chào năm học mới
10:28 | 05/09/2026 Tin tức
Hội Hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ thành phố Hà Nội ( HAVIFA) tham gia Hội thảo khoa học quốc tế “Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường Việt Nam-Ấn Độ: Hướng tới những động lực phát triển mới”.
16:53 | 04/09/2026 Tin tức
Huế phát triển công nghiệp văn hóa gắn với kinh tế di sản, kinh tế đêm
15:24 | 04/09/2026 Tin tức
Doanh nghiệp Việt Nam quảng bá nông sản, thực phẩm tại Fine Food Australia 2026
14:55 | 04/09/2026 Xúc tiến thương mại
Bánh xoài Vân Di: Từ sản phẩm quê đến sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu
12:13 | 04/09/2026 Khuyến công
Người “đánh thức” nghề tơ tằm Phùng Xá
11:53 | 04/09/2026 OCOP
Du lịch cả nước tăng trưởng tích cực dịp nghỉ lễ 2/9
10:47 | 04/09/2026 Tin tức
Kinh tế 8 tháng, vốn FDI thực hiện cao nhất trong cùng kỳ 5 năm
18:02 | 03/09/2026 Tin tức
Kim ngạch xuất nhập khẩu lập kỷ lục mới
18:00 | 03/09/2026 Tin tức
Nghị quyết số 26-NQ/TW: 5 quan điểm đột phá phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn
17:58 | 03/09/2026 Tin tức
Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị
17:57 | 03/09/2026 Tin tức
Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 8: Kinh tế vĩ mô ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm
17:55 | 03/09/2026 Tin tức
Quảng Ninh triển khai xe bus điện miễn phí đưa đón học sinh
17:54 | 03/09/2026 Tin tức
Hải Phòng đón hơn 1 triệu lượt khách dịp Quốc khánh 2/9
12:42 | 03/09/2026 Tin tức
Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước dự Hội nghị quán triệt, triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị
09:30 | 03/09/2026 Tin tức
Tôn vinh những thiết kế, sáng tạo về trang phục từ cảm hứng Văn Miếu - Quốc Tử Giám
20:23 Tin tức
Mùa khai giảng ở làng mắm Lục Độ, nơi người ta quen đợi bằng năm
17:36 Làng nghề, nghệ nhân
Thư của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi ngành giáo dục nhân dịp Khai giảng năm học mới 2026-2027
11:37 Tin tức
Rộn ràng ngày hội đến trường tại Mầm non Yên Viên - Phân hiệu Hoa Sữa
11:36 Tin tức
Nhà sản xuất 9x Phúc Lê: “Trải nghiệm của khán giả là thước đo duy nhất cho sự đầu tư”
11:32 Văn hóa - Xã hội














