Sáng hôm sau, các đồng chí Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp và Trần Đăng Ninh đón Người về ở số nhà 48 phố Hàng Ngang, quận Hoàn Kiếm. Đây là ngôi nhà của ông Trịnh Văn Bô một thương gia lớn yêu nước. Nhà giữa ba sáu phố phường đông đúc, cao ba tầng, cửa số sau là 35 Hàng Cân. Để đảm bảo bí mật Bác được đưa vào nhà theo cửa 35 Hàng Cân. Bà Hoàng Thị Minh Hồ, vợ ông Trịnh Văn Bô kể lại: Tôi nhớ lần đầu tiên Chủ tịch Hồ Chí Minh đến nhà tôi, Người mặc rất giản dị, áo nâu, quần sọc nâu, đội mũ da, đi dép cao su, tay cầm can. Khi Người bước và nhà, vợ chồng tôi ra đón và đưa người nên gác 3, nơi tôi đã bố trí một buồng đủ tiện nghi để người ở. Sau Người lại xuống tầng 2 ở luôn cùng các đồng chí của mình và làm việc luôn ở đó.

Tầng hai của ngôi nhà là phòng ăn của gia đình trước đây được dùng làm phòng họp của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí trong Ban Thường vụ Trung ương Đảng. Có một chiếc bàn gỗ hình chữ nhật để ở giữa phòng; 8 chiếc ghế tựa bọc nỉ xanh phủ vải trắng. Tại đây Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chủ trì các cuộc họp của Ban Thường vụ Trung ương Đảng để chuẩn bị cho việc ra mắt Chính phủ lâm thời của nước Việt Nam vào ngày 02 tháng 9 năm 1945.

Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945.

Căn phòng Chủ tịch Hồ Chí Minh ở rộng khoảng gần 20m2, đồ đạc rất đơn giản, ở phía trong có một chiếc bàn tròn đường kính khoảng 1m, một chiếc ghế bành có lưng tựa cao bọc vải trắng, góc bên đặt một chiếc đi văng, một chiếc tủ gỗ mầu cánh dán. Gần cửa là chiếc giường vài xếp để bác nằm. Phòng Bác ở thông với phòng khách ở phía ngoài rộng chừng 50m2, có cửa kính, cửa chớp rèm lụa trắng. Giữa phòng khách trải tấm thảm len hoa rộng 20m2, kê một bộ xa lông để tiếp khách. Qua hành lang ở tầng 2 có một phòng rộng 60m2 là nới Bác thường làm việc với các đồng chí Trường Chinh, Nguyễn Lương Bằng, Lê Đức Thọ, Võ Nguyên Giáp.Chính tại căn phòng nhỏ bé này Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết Bản Tuyên ngôn Độc lập. Từ Nam Quốc Sơn Hà thế kỷ XI đời Lý, Bình Ngô Đại Cáo đời Lê thế kỷ XV, đến Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thế kỷ XX là khoảng thời gian gần mười thế kỷ.

Quảng trường Ba Đình Hà Nội được vinh dự chọn là nơi ra mắt Chính phủ và Tuyên ngôn Độc lập. Chiều ngày 02 tháng 9 năm 1945, lúc 14 giờ trước hàng chục vạn đồng bào ở Hà Nội ngoại ô và các tỉnh lân cận tập trung tại Quảng tTrường Ba Đình và hàng vạn người tập trung dưới các loa phóng thanh ở các địa điểm công cộng trong nội thành Hà Nội. Đã hồi hộp, im lặng, lắng nghe từng lời khi Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng trong đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nhà nước cộng hòa dân chủ đầu tiên ở Đông Nam Á. Người trịnh trọng tuyên bố với thế giới rằng: “ Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn 80 năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do! Dân tộc đó phải được độc lập”.

Vì những lẽ trên, chúng tôi Chính phủ lâm thời của Nước Cộng hòa, trịnh trọng tuyên bố với thế giới rằng: Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập và sự thật đã trở thành một nước tự do, độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.

Tuyên ngôn Độc lâp do Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc trước quốc dân đồng bào ngày 02/9/1945 là một mốc son chói lọi trên con đường đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam suốt mấy nghìn năm lịch sử, mở đầu một kỷ nguyên mới cho dân tộc Việt Nam, kỷ nguyên Độc lập Tự do.

Sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh về cõi vĩnh hằng, ngôi nhà 48 Hàng Ngang đã trở thành một di tích lịch sử cách mạng ở thủ đô Hà Nội. Tại đây còn lưu giữ những đồ dùng liên quan đến sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bản Tuyên ngôn Độc lập, gồm có bàn ghế, di văng, bộ xa lông, tủ đựng tài liệu, một máy chữ Bác dùng để đánh bản Tuyên ngôn Độc lập. Ngôi nhà 48 Hàng Ngang đã được Bộ Văn hóa và Thông tin (nay là Bộ Văn hóa –Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích lịch sử văn hóa quốc gia năm 1979.

Nguyễn Quý Đôn