Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh phát biểu tại Đại hội

Công tác phản biện xã hội của MTTQ trở thành “màng lọc” hữu hiệu, góp phần nâng cao chất lượng chính sách

Thay mặt Ủy ban Thường vụ Quốc hội tham dự và phát biểu tại Đại hội về “công tác xây dựng pháp luật và công tác phối hợp giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nêu rõ, giai đoạn 2024 - 2026, vượt lên rất nhiều khó khăn, thử thách, với tinh thần đổi mới sáng tạo, không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động, MTTQ Việt Nam đã triển khai toàn diện các Chương trình hành động, đạt được những kết quả quan trọng, hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ mà Đại hội lần thứ X đề ra.

MTTQ Việt Nam đã cùng cả hệ thống chính trị thực hiện quyết liệt cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đồng hành với Quốc hội trong đổi mới căn bản công tác xây dựng pháp luật, công tác giám sát, kiến tạo thể chế phát triển, tháo gỡ điểm nghẽn, giải phóng sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực phát triển.

Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI, MTTQ Việt Nam đã thể hiện sâu sắc vị trí, vai trò là thiết chế quan trọng, đại diện, tập hợp và phản ánh ý chí, nguyện vọng, quyền làm chủ của Nhân dân trong quá trình sửa đổi Hiến pháp năm 2013; tham gia xây dựng 159 luật, cùng nhiều nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù, đột phá, vượt trội để khẩn trương đưa các nghị quyết chiến lược, trụ cột của Đảng vào cuộc sống, phúc đáp kịp thời đòi hỏi của thực tiễn.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh phát biểu tại Đại hội

Vai trò đậm nét của MTTQ Việt Nam trong nhiệm kỳ qua được thể hiện sâu sắc trong 2 lĩnh vực sau:

Thứ nhất, công tác xây dựng pháp luật, hoàn thiện thể chế được chú trọng, tăng cường và đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận.

MTTQ Việt Nam đã khơi dậy và phát huy trí tuệ, trách nhiệm của các tầng lớp nhân dân trong quá trình sửa đổi Hiến pháp năm 2013; hệ thống MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên đã tổ chức gần 62.000 hội nghị và tổng hợp trên 51 triệu ý kiến của Nhân dân, các chuyên gia, nhà khoa học và đội ngũ trí thức, góp phần để Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp với sự đồng thuận, thống nhất rất cao, thể hiện sâu sắc sự thống nhất giữa “ý Đảng” và “lòng dân”.

MTTQ đã rất chủ động, trách nhiệm cao trong việc rà soát, đề xuất hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của MTTQ, các tổ chức thành viên để thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Chủ trì xây dựng, trình Quốc hội ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật MTTQ Việt Nam, Luật Công đoàn, Luật Thanh niên và Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở; liên tịch với Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ để ban hành Nghị quyết quy định chi tiết việc tiếp xúc cử tri của ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp; tổ chức hiệp thương trong bầu cử; ban hành các văn bản theo thẩm quyền để phục vụ bầu cử ĐBQH, đại biểu HĐND các cấp, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.

Bắt nhịp với yêu cầu đổi mới tư duy và quy trình lập pháp, công tác phản biện xã hội của MTTQ ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành “màng lọc” hữu hiệu góp phần nâng cao chất lượng chính sách, bảo đảm quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của Nhân dân, sát với thực tiễn, có tính khả thi; được các cơ quan đánh giá cao, tiếp thu nhiều ý kiến xác đáng.

MTTQ ngày càng chú trọng đổi mới phương pháp và nội dung tuyên truyền, vận động các tầng lớp Nhân dân chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, góp phần quan trọng vào sự ủng hộ, đồng thuận của Nhân dân đối với các chủ trương lớn của Đảng trong kỷ nguyên mới.

Thứ hai, công tác phối hợp giữa UBTVQH với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam ngày càng chặt chẽ, toàn diện, thực chất, hiệu quả, góp phần phát huy dân chủ, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của mỗi cơ quan.

Nổi bật là: trong công tác chuẩn bị cho cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, sự phối hợp chặt chẽ, thống nhất, kỹ lưỡng, khoa học với tinh thần trách nhiệm rất cao đã góp phần làm nên thành công hết sức tốt đẹp của cuộc bầu cử với tỷ lệ cử tri đi bầu cao nhất từ trước đến nay (99,70%), bầu đủ 500 ĐBQH, 2.552 đại biểu HĐND cấp tỉnh và bầu được 72.438 đại biểu HĐND cấp xã.

Công tác nắm bắt tình hình Nhân dân, tổ chức tiếp xúc cử tri, tổng hợp ý kiến, kiến nghị của Nhân dân được đổi mới, đa dạng hóa, phản ánh kịp thời giúp cho UBTVQH, các cơ quan của Quốc hội, các ĐBQH có được nhiều thông tin quý giá, thiết thực, đa chiều về thực tiễn đời sống, tâm tư, nguyện vọng của cử tri, góp phần nâng cao chất lượng quyết sách của Quốc hội. Báo cáo của Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam ngày càng rõ, gọn, sắc nét, là cơ sở quan trọng để Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội thực hiện giám sát việc giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri.

Đồng thời, sự phối hợp chặt chẽ, tham gia tích cực của MTTQ Việt Nam đối với các hoạt động giám sát của Quốc hội, cung cấp thông tin, kiến nghị từ thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả giám sát tập trung vào những vấn đề bức xúc của cuộc sống, thúc đẩy việc thực thi Hiến pháp và pháp luật, tăng cường pháp chế XHCN.

Bên cạnh đó, sự phối hợp trong việc tập hợp, xây dựng và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng đồng bộ và hiệu quả; các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội tích cực tham dự các phong trào, các cuộc vận động, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh phát biểu tại Đại hội

Mặt trận Tổ quốc phải là kênh đóng góp quan trọng xây dựng hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi

Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đặt nhiệm vụ “hoàn thiện toàn diện, đồng bộ thể chế phát triển nhanh và bền vững đất nước” là một trong ba đột phá chiến lược, “đột phá của đột phá”, “đi trước mở đường”.

Trong bối cảnh đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh, Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục phát huy tinh thần “Lập pháp kiến tạo, giám sát thực chất, quyết sách bứt phá”, để pháp luật không chỉ là công cụ quản lý nhà nước, mà còn phải trở thành động lực phát triển, giải phóng sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực trong xã hội và tạo lập môi trường, khung khổ pháp lý cho đổi mới sáng tạo.

Để hoàn thành tốt nhiệm vụ Đảng và Nhân dân giao phó, đồng thời, nâng cao hơn nữa hiệu quả phối hợp công tác giữa UBTVQH với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQVN, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị 4 vấn đề:

Một là, tiếp tục phát huy mạnh mẽ vai trò, trách nhiệm của MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên trong công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, nhất là hoạt động phản biện xã hội đối với các chính sách liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, đoàn viên, hội viên và cộng đồng doanh nghiệp.

"MTTQ phải thực sự trở thành “tiếng lòng” của Nhân dân, là kênh đóng góp quan trọng cho việc xây dựng hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế “hai con số”, nâng cao đời sống của Nhân dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại của đất nước", Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Hai là, bám sát Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI để phối hợp triển khai có hiệu quả, chất lượng, đúng tiến độ các nhiệm vụ lập pháp, nhất là các nhiệm vụ có ý nghĩa nền tảng, chiến lược đối với sự phát triển đất nước. Chủ động triển khai nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền phân công sau khi có Kế hoạch chính thức về tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013; tổ chức nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, tập hợp trí tuệ của các tầng lớp Nhân dân, chuyên gia, nhà khoa học để đề xuất các nội dung sửa đổi bài bản, khoa học, toàn diện.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam chỉ đạo thực hiện tốt việc tham gia tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tham vấn ý kiến Nhân dân để hoàn thiện kết quả rà soát và đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Chủ động nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện vai trò, trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc trong quy trình xây dựng pháp luật gắn với việc sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản QPPL dự kiến trình Quốc hội trong năm 2026. Xây dựng kế hoạch cụ thể và triển khai bảo đảm tiến độ, chất lượng đối với các dự án luật do Mặt trận Tổ quốc chủ trì (như: Luật MTTQ Việt Nam, Luật Trọng tài thương mại…); đồng thời, thường xuyên rà soát, kiến nghị bổ sung nhiệm vụ lập pháp nếu cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.

Ba là, quán triệt Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Phải chuyển mạnh từ tư duy “làm luật cho đủ” sang tư duy “làm luật để phát triển”; từ “pháp luật tốt trên giấy” sang “pháp luật tốt trong cuộc sống”. Hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp”, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị MTTQ cần quan tâm đổi mới nội dung, phương thức vận động Nhân dân theo hướng thiết thực, linh hoạt, gần dân, sát dân; kết hợp hiệu quả giữa phương thức truyền thống với ứng dụng chuyển đổi số để đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đi vào cuộc sống, trở thành ý thức tự giác và hành động tự nguyện của mỗi người dân, doanh nghiệp.

Bốn là, tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy chế phối hợp giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; nâng cao hiệu quả phối hợp công tác giữa hai cơ quan trên tất cả các hoạt động; phối hợp triển khai Chương trình giám sát hằng năm. Nâng cao hiệu quả công tác theo dõi, đôn đốc, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền thực hiện kiến nghị sau giám sát, phản biện xã hội. Đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng các hội nghị tiếp xúc cử tri và tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri; phối hợp chặt chẽ trong xây dựng báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân cả nước.

Từ những kết quả đã đạt được, phát huy truyền thống vẻ vang 96 năm qua, với tinh thần “Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển”, Phó Chủ tịch Quốc hội tin tưởng, Đại hội sẽ thành công rực rỡ.

Phó Chủ tịch Quốc hội khẳng định, Quốc hội sẽ tiếp tục đồng hành, phối hợp chặt chẽ, chân thành lắng nghe và tạo điều kiện thuận lợi để MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên thực hiện tốt vai trò, sứ mệnh của mình; không ngừng tăng cường phối hợp với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam để góp phần phát huy dân chủ, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi dậy khát vọng phát triển, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam vững mạnh.