Ông Ksor Phước bên bảng lưu niệm trồng cây tại khu căn cứ Kroong (trồng ngày 19/8/2019) – một cách tri ân giản dị mà bền lâu.

Chuyến “về nguồn” diễn ra trong dịp kỷ niệm 80 năm thành lập Đảng bộ tỉnh Gia Lai (10/12/1945 – 10/12/2025). Với nhiều người, đây là hoạt động mang tính nghi thức. Nhưng càng đi sâu vào khu căn cứ cách mạng tại xã Kroong, ai cũng cảm thấy: điều đọng lại không chỉ là phần lễ, mà là phần lắng – một thứ lắng sâu của lòng biết ơn.

Trung tướng Ksor Nham bên bảng lưu niệm trồng cây tại khu căn cứ Kroong (trồng ngày 19/8/2019).

Kroong từng là nơi đặt cơ quan Ban An ninh tỉnh Gia Lai và cơ quan Tỉnh ủy trong những năm kháng chiến. Nhắc tới Ban An ninh là nhắc tới một cuộc chiến thầm lặng, bền bỉ: bảo vệ nội bộ, bảo vệ cơ sở, giữ thông tin liên lạc, chống địch càn quét và phá hoại. Trong điều kiện thiếu thốn đủ bề, giữa bom đạn và rừng sâu, kỷ luật bí mật và tinh thần gan góc là “lá chắn” để lực lượng đứng vững.

Đứng trước tấm bia “Di tích lịch sử Ban An ninh tỉnh Gia Lai (1962 – 1975)”, đoàn dừng lại lâu hơn. Chữ khắc trên đá tưởng lạnh mà không lạnh. Bởi phía sau những con số là mồ hôi, nước mắt, là những cuộc băng rừng trong đêm, là những người đã ngã xuống để giữ cho phong trào cách mạng được an toàn, để hậu phương có thể đứng vững mà nuôi tiền tuyến.

Đoàn chụp lưu niệm trước tấm bia “Di tích lịch sử Ban An ninh tỉnh Gia Lai (1962 – 1975)”.

Đi qua các điểm phục dựng, nhiều người dừng lại trước những căn phòng nhỏ, mái che đơn sơ, vách gỗ mộc mạc. Có nơi gắn biển “Bí thư” – hai chữ ngắn mà gợi cảm giác thiêng. Ở thời chiến, lãnh đạo không ngồi ở nơi tiện nghi. Những quyết định lớn được bàn bạc trong điều kiện khắc nghiệt, nhưng điều không bao giờ được phép thiếu là niềm tin vào nhân dân và ý chí giữ vững tổ chức.

Chuyến đi trở nên đặc biệt khi trong đoàn có những người trở lại Kroong không phải để “xem” di tích, mà để “gặp” lại đồng đội trong ký ức. Nhiều khoảnh khắc im lặng kéo dài. Có người chỉ đứng nhìn tấm bia, nhìn thật lâu rồi quay đi. Sự im lặng ấy nói thay nhiều điều: chiến tranh đi qua, nhưng không ai thực sự rời khỏi chiến tranh nếu trong lòng còn giữ nguyên lời thề với những người đã nằm lại.

Giữa rừng, những bảng lưu niệm trồng cây đặt cạnh gốc cây càng làm câu chuyện “về nguồn” trở nên gần gũi. Một cái tên đặt bên một thân cây – giản dị thôi – nhưng bền hơn nhiều lời hứa. Cây sẽ lớn, tỏa bóng, và mỗi lần trở lại, người ta không chỉ thấy một cái tên, mà thấy cả một lời nhắc: hãy sống cho xứng đáng.

Ông Ksor Phước và Trung tướng Ksor Nham trước bia di tích – khoảnh khắc ngắn, gợi cả chiều dài ký ức và trách nhiệm.

Trong đoàn có ông Ksor Phước và Trung tướng Ksor Nham – những người con của Tây Nguyên, trưởng thành từ thực tiễn, gắn bó với quê hương và lực lượng qua nhiều giai đoạn. Họ đứng cạnh nhau trước bia di tích, bình dị mà trang nghiêm. Và có một chi tiết “đắt” khiến cả đoàn lặng đi: “2 anh em rất xúc động và tự hào về cha mình.”Một câu nói mộc mạc, nhưng chạm sâu. Bởi khi nhắc về cha, cũng là nhắc về cội nguồn, về nếp nhà, về lý tưởng và lòng trung thành với quê hương, với Tổ quốc.

Ở không gian trưng bày tư liệu, ảnh và hiện vật được sắp xếp như một dòng chảy ký ức. Những khung hình đen trắng không chỉ để “xem cho biết” mà khiến người ta tự soi lại mình. Nhiều người đứng rất lâu, như đang tìm một gương mặt quen. Có thế hệ sinh sau chiến tranh cũng khẽ gật đầu. Đó là cái gật đầu của sự thấu hiểu: hòa bình không tự nhiên mà có; ổn định hôm nay được trả bằng cả một thời đạn lửa và những cuộc đời chấp nhận hy sinh thầm lặng.

Trước khu phục dựng trong căn cứ (biển “Bí thư”) – dấu tích của một thời “lấy rừng làm nhà, lấy bí mật làm kỷ luật”.

Khoảnh khắc ghi sổ lưu niệm tưởng là phần thủ tục, nhưng trong không gian ấy, nét bút bỗng trở thành lời hứa. Lịch sử không chỉ để trưng bày. Lịch sử cần được ghi lại, kể lại đúng, và biến thành hành động tốt trong đời sống hôm nay: làm việc chuẩn mực, giữ kỷ cương, tôn trọng dân, thương dân, đặt lợi ích chung lên trước.

Ghi sổ lưu niệm tại không gian trưng bày – lịch sử được ghi lại để tiếp tục soi đường cho hiện tại.

Chuyến “về nguồn” khép lại bằng những bức ảnh lưu niệm và những cái bắt tay. Nhưng dư âm thì mở ra như một lời nhắc mềm mà sâu: muốn xây tương lai vững, phải biết cúi đầu trước cội nguồn; muốn phát triển bền, phải giữ được phẩm chất và kỷ luật của những người đi trước.

Kroong không chỉ là một điểm đến lịch sử. Kroong là một bài học. Bài học về lòng trung thành, về sự kiên cường, về tinh thần tổ chức. Và trên hết, là bài học về tri ân: tri ân không phải nói cho hay, mà là sống cho xứng.