Về tham dự có ông Nguyễn Xuân Cường - Bộ Trưởng Bộ Nông nghiệp & PTNT; ông Trần Thanh Nam – Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & PTNT chủ trì hội nghị cùng đại diện lãnh đạo các Cục/Vụ/Viện, lãnh đạo các tỉnh và các đơn vị có liên quan.

Bàn chủ trì Hội nghị

Sau hai năm triển khai thực hiện; Bộ Nông nghiệp và PTNT đã phối hợp với UBND tỉnh Nghệ An tổ chức Hội nghị công bố, triển khai Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án xây dựng NTM kiểu mẫu huyện Nam Đàn (viết tắt là Quyết định 17/QĐ- TTg). Đối với 03 huyện còn lại (Hải Hậu, Đơn Dương, Xuân Lộc), Bộ Nông nghiệp và PTNT đã giao Văn phòng Điều phối NTM Trung ương phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ tham gia các hội nghị triển khai Đề án của các địa phương. Nhìn chung các địa phương đã chủ động trong việc triển khai các Đề án, gắn với kế hoạch, lộ trình cụ thể; xây dựng thí điểm Bộ tiêu chí huyện NTM kiểu mẫu, phù hợp với điều kiện nổi trội, đặc thù của từng địa phương. Chú trọng đến công tác thông tin, tuyên truyền, huy động sự tham gia của hệ thống chính trị và người dân trong thực hiện Đề án.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT Nguyễn Xuân Cường tại Hội nghị

Đối với huyện Nam Đàn: Các Bộ, ngành Trung ương đã triển khai một số hoạt động theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định 17/QĐ-TTg, như: (1) Bộ Nông nghiệp và PTNT hỗ trợ huyện lập Đề án phát triển sản phẩm OCOP gắn với các mô hình du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng; (2) Bộ Kế hoạch và Đầu tư có văn bản hướng dẫn tỉnh Nghệ An phân bổ vốn trung hạn thuộc Chương trình MTQG xây dựng NTM để ưu tiên bố trí cho Nam Đàn để triển khai Đề án; (3) Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có văn bản giao trách nhiệm cho các đơn vị thuộc Bộ phối hợp với UBND tỉnh Nghệ An hỗ trợ huyện Nam Đàn xây dựng nhà máy rác thải tập trung; (4) Liên minh HTX Việt Nam đã triển khai xây dựng công trình “Hợp tác xã với Bác Hồ” tại xã Kim Liên; (5) Tập đoàn Điện lực Miền Bắc hỗ trợ chỉnh trang hệ thống điện trên địa bàn huyệnUBND các tỉnh Nghệ An và Đồng Nai đã ban hành Kế hoạch triển khai Đề án của huyện Nam Đàn và Xuân Lộc, 02 tỉnh Nam Định và Lâm Đồng đã giao cho 02 huyện Hải Hậu và Đơn Dương chủ động ban hành Kế hoạch triển khai Đề án. Cùng với đó, 04 huyện đã ban hành Nghị quyết của Huyện ủy về thực hiện Đề án thí điểm huyện NTM kiểu mẫu, đặc biệt là tiếp tục đưa nội dung xây dựng NTM kiểu mẫu vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện nhiệm kỳ 2020- 2025.

Ông Nguyễn Minh Tiến – Cục trưởng, Chánh văn phòng Điều phối NTM TW trình bày báo cáo tóm tắt kết quả thực hiện đề án thí điểm xây dựng NTM

Theo đại diện UBND tỉnh Đồng Nai cho biết: Đến tháng 8/2020, huyện có 07/14 xã đạt nông thôn mới nâng cao gồm: Xuân Định, Xuân Thọ, Xuân Hiệp, Suối Cát, Xuân Phú, Bảo Hòa, Lang Minh. Dự kiến đến cuối năm 2020, huyện phấn đấu có thêm 02 xã đạt nông thôn mới nâng cao là Suối Cao và Xuân Tâm, nâng tổng số xã hoàn thành nông thôn mới nâng cao toàn huyện là 09/14, đạt so với mục tiêu của Đề án. Tại Huyện Xuân Lộc đã hình thành một số vùng sản xuất nông nghiệp tập trung qui mô lớn với các nhóm sản phẩm chủ lực của địa phương, bao gồm các sản phẩm trái cây, rau và chăn nuôi. Triển khai thí điểm 06 dự án liên kết sản xuất, áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm cho một số cây trồng chủ lực của huyện,như: hồ tiêu, xoài, chôm chôm, sầu riêng, rau xanh; nâng cao tỷ lệ cơ giới hoá các khâu...

Còn theo đại diện lãnh đạo UBND tỉnh Nghệ An: Huyện Nam Đàn đã hình thành được một số mô hình du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm nông thôn, như: mô hình vườn thực nghiệm sinh thái tại xã Nam Giang; mô hình sinh thái, trải nghiệm Nam Nghĩa; trang trại hoa gắn với du lịch trải nghiệm tại xã Kim Liên; làng nghề tương Nam Đàn...

Huyện Hải Hậu đã xây dựng được 04 tuyến đường kiểu mẫu cấp huyện (có bồn hoa, trồng cây bóng mát đồng chủng loại, có hệ thống điện chiếu sáng bằng cột đúc, đèn led, dây diện ngầm), 27 mô hình tuyến đường kiểu mẫu khu trung tâm cấp xã và 133/546 xóm, tổ dân phố hoàn thành xây dựng tuyến đường kiểu mẫu cấp thôn ... Huyện Đơn Dương đã có 02 vùng nông nghiệp CNC được công nhận, gần 90% diện tích đất sản xuất rau, hoa và chăn nuôi bò sữa được ứng dụng CNC, xây dựng được 35 chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm, 30% sản lượng nông sản trên địa bàn huyện được tiêu thụ thông qua hợp đồng. Hình thành một số mô hình ứng dụng công nghệ cao theo hướng thông minh như: doanh nghiệp, trang trại sản xuất nông nghiệp ứng dụng CNC theo hướng thông minh...

PGS. TS. Đào Thế Anh - Phó giám đốc Viện KHNNVN (VAAS) tại HN.

Hiện trạng của chuỗi giá trị nông sản ở Việt Nam còn hạn chế về hiệu quả. Theo Bộ NN và PTNT năm 2020, cả nước hiện có khoảng 1600 chuỗi giá trị được chứng nhận là chuỗi cung ứng nông sản an toàn, nhưng chỉ khoảng 50% chuỗi hoạt động có hiệu quả. Các chuỗi nông sản hoạt động có hiệu quả thấp là do chi phí giao dịch cao, thiếu liên kết chặt chẽ giưã các chủ thể, công nghệ sau thu hoạch và chế biến thấp, chưa áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất do hợp tác trong sản xuất còn hạn chế. Trong thời gian qua có nhiều đã có nhiều mô hình ứng dụng công nghệ cao trong NN do các doanh nghiệp, HTX, trang trại ứng dụng thành công, tuy nhiên cũng có nhiều thất bại do lựa chọn sai công nghệ hay công nghệ không phù hợp.Vì thế, một số định hướng nghiên cứu ứng dụng công nghệ cần ưu tiên như: (i) Nghiên cứu và ứng dụng CN để bảo đảm an ninh lương thực, dinh dưỡng và an toàn thực phẩm; (ii) Nghiên cứu và ứng dụng CN về sản xuất rau quả; (iii) Nghiên cứu và ứng dụng CN về sản xuất thủy sản; (iv) Nghiên cứu và ứng dụng CN về sản xuất dược liệu, thực phẩm chức năng; (v) Nghiên cứu và ứng dụng CN về công nghệ sau thu hoạch... Để thúc đẩy hoạt động ứng dụng, chuyển giao CN trong nông nghiệp, nhà nước cần tạo ra hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong thị trường khoa học công nghệ: Cần tăng cường đầu tư cho nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ theo hướng nông nghiệp sinh thái, kết hợp công nghệ cao nhằm đa dạng giải pháp cho cấp huyện; Tăng cường chất lượng nguồn nhân lực cho công tác nghiên cứu hoa học và chuyển giao công nghệ; đổi mới cơ chế quản lý khoa học công nghệ; Xã hội hóa công tác nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Theo PGS. TS. Đào Thế Anh - Phó giám đốc Viện KHNNVN (VAAS) cho biết.

Tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT Nguyễn Xuân Cường cho biết: Nếu như chỉ có xã đạt chuẩn NTM thì phương tiện sản xuất hay phương tiện liên vùng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu sản xuất phục vụ đời sống vì thế yêu cầu đặt ra là làm thí điểm xây dựng NTM kiểu mẫu. Hai năm vừa qua 4 huyện mẫu NTM trên cơ sở đó hoàn thiện thiết chế hạ tầng, định dạng từng vùng với nét đặc trưng thế mạnh của mình, tập trung sản xuất theo hướng tập trung, khai thác đúng lợi thế địa phương mà tôn chỉ mục đích cuối cùng đó là (i) sản xuất phát triển; (ii) kinh tế nông thôn phát triển; thiết chế hạ tầng đồng bộ; (iii) đảm bảo môi trường; (iv) đảm bảo an sinh, nâng cao thu nhập cho bà con nhân dân và xóa nghèo. Qua hai năm tổ chức thực hiện một điều đáng mừng đó là 4 huyện của 4 tỉnh đại diện cho 4 vùng khác nhau tập trung tiến hành xây dựng huyện mẫu NTM. Mặc dù thời gian còn ngắn nhưng chúng ta đã có được những kết quả rất nổi bật như: sản xuất các khu vực này đều tăng trưởng nhanh; thu nhập cao tăng rất cao như ở Xuân Lộc (Đồng Nai) đến 66 triệu/người/năm (trong khi bình quân đầu người của chúng ta 43 triệu/người/năm). Từng huyện đã biết khai thác lợi thế để tập trung vào khai thác lợi thế của mình về cây, về con, về gắn với du lịch; Giảm nghèo tích cực như: Xuân Lộc (Đồng Nai) không còn hộ nghèo; Nam Đàn (Nghệ An) tỷ lệ hộ nghèo chỉ 1,46%; Hải Hậu chỉ còn 0,05%. Thông qua việc xác định 4 huyện mẫu, đây là bài học rút ra khá tốt.

Mặc dù là thời gian triển khai các Đề án ngắn, nhưng các tỉnh đã tập trung xây dựng được Đề án, gắn với Bộ tiêu chí phù hợp với tiềm năng, thế mạnh của từng địa phương. Nội dung của các Đề án đều xác định rõ 02 nhiệm vụ trọng tâm là: (i) Nâng cao chất lượng các tiêu chí NTM ở cấp xã, cấp huyện; (ii) Xây dựng huyện NTM kiểu mẫu. Trong quá trình triển khai, các địa phương đã ban hành kế hoạch, lộ trình triển khai rõ ràng. Đồng thời, tổ chức triển khai gắn với nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành, cộng đồng và người dân. Tuy nhiên cũng gặp phải một số vấn đề chưa được như: (i) Một số định hướng kiểu mẫu chưa được xác định rõ ràng trong các Đề án, nhằm phát huy các lợi thế, điều kiện nổi trội của địa phương, (ii) Các hoạt động mới tập trung nhiều về cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng NTM, nội dung về NTM kiểu mẫu mới chỉ hình thành ở một số mô hình, chưa thể hiện rõ sự nổi trội gắn với quy mô cấp huyện, kết quả chỉ là phép cộng cơ học ở cấp độ xã. (iii) Chất lượng các mô hình chưa đi vào chiều sâu, chưa mang tính phổ quát và nhân rộng trên phạm vi cấp huyện...

Dưới đây là một số hình ảnh diễn ra tại Hội nghị:

Bài, ảnh: Thanh Hậu

Về mục tiêu xây dựng NTM cấp xã: Huyện Nam Đàn: Có 04/23 xã đạt NTM nâng cao và 01 xã đạt NTM kiểu mẫu;Huyện Hải Hậu: Có 13/34 xã đạt NTM nâng cao và 03 xã đạt NTM kiểu mẫu; Huyện Đơn Dương: Có 04/8 xã đạt NTM nâng cao và 02 xã đạt NTM kiểu mẫu; Huyện Xuân Lộc: Có 09/14 xã đạt NTM nâng cao và 03 xã đạt NTM kiểu mẫu, là huyện duy nhất vượt mục tiêu về xã NTM nâng cao và đạt mục tiêu về xã NTM kiểu mẫu (đạt mục tiêu là 08 xã NTM nâng cao và 03 xã NTM kiểu mẫu).

Kết quả thực hiện các mục tiêu cấp huyện: Các huyện đã xây dựng và tự đề xuất được Bộ tiêu chí về huyện NTM kiểu mẫu, gắn với điều kiện, đặc điểm nổi trội của từng địa phương, trong đó: Huyện Nam Đàn xây dựng NTM kiểu mẫu về “Phát triển văn hóa gắn với du lịch; Huyện Hải Hậu xây dựng NTM kiểu mẫu về “Sáng, Xanh, Sạch, Đẹp; Huyện Đơn Dương xây dựng NTM kiểu mẫu về “Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (CNC) theo hướng thông minh”; Huyện Xuân Lộc xây dựng NTM kiểu mẫu về “Phát triển sản xuất hànghóa nông nghiệp bền vững”.