Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng và nhấn mạnh vai trò quan trọng của nông nghiệp, nông dân, nông thôn: “Nông dân ta giàu thì nước ta giàu. Nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh”. Vì vậy, ngay sau khi cách mạng tháng Tám thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động phong trào “Xây dựng đời sống mới”. Đây cũng chính là tiền đề quan trọng và là nội hàm của xây dựng nông thôn mới hiện nay. Quan điểm xuyên suốt trong quá trình lãnh đạo đất nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh là hướng tới mục tiêu cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; lấy văn hóa làm nền tảng tinh thần vì nó vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển. Đó cũng chính là những nội dung cốt lõi trong quá trình xây dựng nông thôn mới để đạt mục tiêu cuối cùng là nâng cao đời sống, vật chất tinh thần cho người dân nông thôn.

Nhìn lại sau 10 năm thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới, Hà Tĩnh đạt kết quả vượt bậc, đến nay các chỉ tiêu về xây dựng nông thôn mới đều đạt và vượt so với Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh đề ra đến năm 2020 trước hai năm, hiện có 155/182 xã đạt chuẩn (chiếm 85,2% tổng số xã); có 8, xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao; huyện Nghi Xuân, huyện Can Lộc đạt chuẩn nông thôn mới; thành phố Hà Tĩnh, thị xã Hồng Lĩnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới; 4 huyện Vũ Quang, Đức Thọ, Thạch Hà và Lộc Hà có 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó huyện Đức Thọ, Thạch Hà đã hoàn thiện hồ sơ trình trung ương thẩm định công nhân huyện đạt chuẩn nông thôn mới; tỷ lệ hộ nghèo còn 4,53% (năm 2019); thu nhập bình quân đầu người đạt 30,5 triệu đồng (năm 2019). Có 428 thôn đạt chuẩn Khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu, 5.244 vườn mẫu đạt chuẩn.. Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đạt được kết quả ghi nhận bước đầu, các sản phẩm tham gia Chương trình phát triển tốt và có nhiều chuyển biến rõ rệt về chất lượng, mẫu mã, hệ thống nhận diện, thương hiệu...Đã có 140 sản phẩm đăng ký tham gia Chương trình Mỗi xã một sản phẩm, trong đó có 72 sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 3, 4 sao,...

Toàn cảnh huyện nông thôn mới Nghi Xuân, Hà Tĩnh ​(Ảnh: báo Hà Tĩnh)

Diện mạo nông thôn thực sự được khởi sắc, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội được tập trung đầu tư xây dựng, nhất là hạ tầng giao thông, thủy lợi, điện, nước sạch, từng bước đáp ứng yêu cầu sản xuất và đời sống nhân dân, tạo diện mạo mới khang trang ở nhiều địa phương, một số hạ tầng phúc lợi phát triển theo hướng hiện đại, gắn với phát triển đô thị. Đặc biệt, đã làm thay đổi căn bản khu vực nông thôn, nhất là so với xuất phát điểm của tỉnh vào năm 2010.

Kinh tế nông thôn tăng trưởng khá, thực hiện cơ cấu lại ngành nông nghiệp đạt kết quả quan trọng; công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ chuyển biến tích cực. Tăng trưởng kinh tế bình quân giai đoạn 2016-2020 đạt 6,75%, chất lượng từng bước được nâng lên, các ngành, lĩnh vực phát triển đúng định hướng. Quy mô nền kinh tế gấp 1,6 lần so với năm 2015; GRDP bình quân đầu người tăng từ 44 triệu đồng lên trên 70 triệu đồng, thu nhập bình quân đầu người tăng từ 23 triệu đồng lên 36 triệu đồng.Sản xuất nông nghiệp đã từng bước dịch chuyển sang hướng sản xuất hàng hóa, xác định được các sản phẩm hàng hóa chủ lực để phát triển. Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn tỉnh Hà Tĩnh năm 2019 đạt trên 30,5 triệu đồng, tăng gấp 3,5 lần so với năm 2011. Chênh lệch thu nhập giữa thành thị và nông thôn giảm nhanh, từ 2,03 lần năm 2010 còn 1,83 lần năm 2015 và 1,57 lần năm 2018, tỷ lệ hộ nghèo còn dưới 5%.

Sau 10 năm xây dựng nông thôn mới nhiều vùng quê ở Hà Tĩnh kinh tế phát triển, môi trường tốt, cảnh quan đẹp, văn hóa được phát huy, đã trở thành vùng quê “Trù Phú - An lành”,
là “nơi đáng sống hơn”.

Hệ thống các thiết chế văn hóa của xã, thôn, xóm được cũng cố góp phần thúc đẩy xây dựng và thực hiện tốt các phong trào văn hóa nông thôn, nâng cao mức hưởng thụ, tham gia hoạt động và sáng tạo văn hóa; văn hóa ứng xử trong cộng đồng nông thôn mới được hình thành khá rõ, nhất là ở các khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu đạt chuẩn.

Chất lượng y tế, giáo dục được thay đổi rõ nét, tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm tăng nhanh, đạt gần 90%, nhất là hình thức bảo hiểm tự nguyện. Chất lượng giáo dục toàn diện được giữ vững, đã đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 05 tuổi bền vững; đạt chuẩn phổ cấp giáo dục tiểu học mức độ 3; đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở mức độ 2; đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2 bền vững.

Cảnh quan, môi trường nông thôn có sự thay đổi tích cực; nhận thức, tư duy của người dân ngày càng thay đổi rõ, chuyển từ “thụ hưởng, bị động” sang “chủ thể, chủ động”. Kết quả xây dựng Khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu, vườn mẫu được khẳng định là chủ trương đúng đắn, hợp lòng dân, thiết thực, hiệu quả, đã tạo điều kiện tối đa cho người dân phát huy vai trò chủ thể của mình, tạo động lực trực tiếp cho người dân và cộng đồng dân cư tham gia, bởi lợi ích thiết thực, thiết thân mang lại; kinh tế hộ gia đình phát triển; môi trường sống được cải thiện; tình làng, nghĩa xóm gắn kết mật thiết hơn, từ đó đã tạo ra diện mạo mới cho khu vực nông thôn và cộng đồng dân cư, tạo ra xã đạt chuẩn nông thôn mới thuyết phục và bền vững hơn.

Hệ thống chính trị được củng cố, năng lực lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện hiệu quả ngày càng cao; bộ máy tổ chức từng bước được tinh gọn, hoạt động chuyên trách, chuyên nghiệp; đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cơ sở ngày càng được nâng cao cả về nhận thức chính trị, năng lực chuyên môn, nhất là ý thức, trách nhiệm.

Để đạt được kết quả trên chính là Hà Tĩnh đã vận dụng tốt tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng nông thôn mới nó thể hiện rõ:Tuyên truyền, đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực, thay đổi nhận thức cho cán bộ, đảng viên và nhân dân; Xây dựng người nông dân mới, xây dựng gia đình mới, nhất là phát huy vai trò chủ thể của người dân; Cán bộ phải sâu sát, trách nhiệm, tâm huyết, nói đi đôi với làm; Xây dựng các phong trào thi đua, gương điển hình trong xây dựng nông thôn mới; Làm tốt công tác kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện những khó khăn, tồn tại để giải quyết

Hà Tĩnh đã tổ chức nhiều phong trào thi đua chung sức xây dựng nông thôn mới có tính rộng khắp, huy động được cả hệ thống chính trị và xã hội vào cuộc “đồng thuận cao”, “về đích sớm” giai đoạn 2011 – 2020. Các phong trào thi đua nổi bật trong xây dựng nông thôn mới của tỉnh như Phong trào xây dựng khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu; Phong trào xây dựng Vườn mẫu đạt chuẩn; Mô hình xã đặc biệt khó khăn nỗ lực vươn lên trong xây dựng nông thôn mới; Phong trào xã đạt chuẩn đúng hạn và trước hạn; Phòng trào xã đạt chuẩn nâng cao; Phong trào thi đua xã đạt chuẩn kiểu mẫu; huyện đạt chuẩn nông thôn mới…

Để thực hiện thành công chương trình xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay, nhất là xây dựng tỉnh Hà Tĩnh đạt chuẩn tỉnh nông thôn mới trước năm 2025, đảng bộ, chính quyền và nhân dân nơi đây đã vận dụng sáng tạo những tư tưởng của Hồ Chí Minh vào xây dựng nông thôn mới trong việc thực hiện cuộc vận động xã hội sâu rộng về xây dựng nông thôn mới; nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về tầm quan trọng xây dựng nông thôn mới; tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp; đồng thời nâng cao vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội đối với quá trình xây dựng nông thôn mới. Chú trọng công tác đào tạo cán bộ thực hiện chỉ đạo chương trình xây dựng nông thôn mới; huy động nguồn lực tổng hợp cho quá trình xây dựng nông thôn mới. Phát huy mọi nguồn lực sẵn có ở địa phương, đồng thời lồng ghép các Chương trình mục tiêu Quốc gia trên cùng một địa bàn để huy động tổng thể các nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới.

Ngô Đình Long
Phó Chánh Văn phòng
Điều phối nông thôn mới tỉnh Hà Tĩnh