Áp dụng mô hình kinh tế tuần hòa trong sản xuất nông nghiệp

Thời gian qua, do ảnh hưởng của đại dịch Covid -19, biến động trên thế giới làm giá xăng dầu tăng và dự báo còn tiếp tục tăng dẫn đến các mặt hàng phục vụ sản xuất nông nghiệp như: Phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, giống... tăng theo. Từ đó kéo theo mức chi phí cho sản xuất nông nghiệp tăng cao, lợi nhuận giảm. Cùng với đó, tại nhiều địa phương trên cả và tiêu biểu là Hà Nội đã xuất hiện ngày càng nhiều mô hình “Nông nghiệp xanh” mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân. Theo đó, những giải pháp thay đổi quy trình sản xuất theo hướng tiết kiệm nguyên liệu vật tư, tăng cường tuần hoàn các phế phẩm nông nghiệp ở quy mô hộ, liên hộ, hợp tác xã đang được nhân rộng và trở nên phổ biến hơn.

Giám đốc Hợp tác xã rau quả an toàn Hồng Hà (huyện Phú Xuyên) Đồng Thị Vinh chia sẻ, để tạo ra các sản phẩm nông nghiệp sạch, hạn chế ô nhiễm môi trường…, hợp tác xã yêu cầu các thành viên không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học; đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất và chế biến sản phẩm… Hiện tại, trung bình mỗi ngày, hợp tác xã thu hoạch 5 tạ rau, cung cấp cho các siêu thị, cửa hàng tiện ích, doanh thu 3,5-4 triệu đồng.

Nhân rộng mô hình nông nghiệp xanh hiệu quả và an toàn (Ảnh: ST)

Theo Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Nam Phương Tiến (huyện Chương Mỹ) Vũ Thị Huyền cho biết, hiện hợp tác xã có 5ha trồng rau hữu cơ, hơn 1.500ha bưởi Diễn trồng theo hướng an toàn. Với mục đích tạo nguồn thực phẩm sạch đáp ứng nhu cầu thị trường, hợp tác xã không sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hóa học, chỉ sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường. Giá trị kinh tế của sản phẩm nông nghiệp an toàn tăng 15-20% so với sản phẩm sản xuất theo phương thức cũ.

Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Lê Quốc Thanh cho biết, để giảm các yếu tố đầu vào trong sản xuất, nhiều năm qua, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đã phối hợp với nhiều đơn vị, địa phương triển khai canh tác lúa thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu theo vùng và sử dụng phân bón tối ưu.

Ông Nguyễn Văn Chí, Phó Chánh Thường trực Văn phòng điều phối chương trình xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội thông tin, thành phố Hà Nội đã có 5.044ha sản xuất rau an toàn, hơn 50ha sản xuất rau hữu cơ... cùng nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Các mô hình này không chỉ tạo nguồn thực phẩm sạch mà còn cho hiệu quả kinh tế cao hơn 15-20% so phương thức sản xuất truyền thống; đồng thời hạn chế ô nhiễm môi trường.

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội, thời gian tới, Hà Nội sẽ đầu tư chuyên sâu cho các vùng nông nghiệp hàng hóa theo hướng hoàn thiện cơ sở hạ tầng sản xuất gắn với xây dựng thương hiệu.

Theo đó, cây ăn quả sẽ tập trung vào các vùng chuyên canh theo nhóm cây trồng chủ lực, gồm: bưởi, chuối, nhãn với quy mô hơn 20.000ha; rau màu hơn 5.000ha; hoa, cây cảnh hơn 9.000ha; trong đó, có 43 mô hình rau áp dụng PGS với tổng diện tích 1.700ha; duy trì hơn 1.300ha rau, quả, chè theo tiêu chuẩn VietGAP. Qua đó, khắc phục tình trạng sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác xã (HTX), doanh nghiệp xây dựng mô hình sản xuất xanh, thân thiện môi trường.

Bên cạnh đó, có không ít HTX nhanh chóng thích nghi với cơ chế thị trường, tạo sự liên kết, hợp tác với nhau và với các doanh nghiệp, huy động vốn góp của các thành viên, cung ứng vật tư, giống, phân bón có chất lượng cho thành viên, hình thành các tổ sản xuất tập trung mang lại hiệu quả kinh tế cao cho thành viên như việc liên doanh, liên kết trong tiêu thụ nông sản, bảo đảm đầu ra ổn định cho nông dân.

Phát triển bền vững hướng đến thân thiện môi trường

Các mô hình được đưa ra để làm thay đổi thói quen của những nông dân cần có sự minh chứng bằng thực tiễn và thời gian. Giúp người dân được tiếp cận mang tính tổng thể hơn với các gói kỹ thuật, giải pháp đồng bộ.

Bên cạnh các mô hình hướng dẫn người dân sản xuất tiết giảm sử dụng vật tư nông nghiệp thì ngành nông nghiệp và nhiều địa phương cũng tăng cường khuyến nghị sử dụng phân bón hữu cơ để thay thế phân bón vô cơ.

Đặc biệt, người dân cũng tự sản xuất ra được phân hữu cơ này bằng việc tận dụng nguồn phụ phẩm nông nghiệp kết hợp với các chế phẩm sinh học. Nông dân sẽ giảm thêm một phần chi phí sản xuất, mà nông sản đáp ứng tiêu chuẩn sản xuất sạch nên giá trị được nâng cao, đảm bảo thu nhập ổn định.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương chia sẻ, để thay đổi thói quen sử dụng thuốc bảo vệ, phân bón vô cơ, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội cũng tổ chức nhiều lớp tập huấn, hướng dẫn bà con các địa phương chăm sóc, bổ sung chế độ dinh dưỡng trong từng giai đoạn sinh trưởng để cây trồng khỏe mạnh, kháng được các loại sâu bệnh. Nhờ đó, số lượng thuốc bảo vệ thực vật mà nông dân Hà Nội sử dụng những năm qua luôn đứng ở nhóm thấp nhất so các tỉnh, thành phố của cả nước.

Bên cạnh những mặt tích cực do ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao đem lại thì không phải người nông dân nào cũng có thể áp dụng được. Bởi nền nông nghiệp của Hà Nội vẫn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, như: khả năng cạnh tranh của các hộ sản xuất quy mô nhỏ, còn hạn chế; tác động tiêu cực của dịch bệnh và biến đổi khí hậu.

Vì vậy, hướng đến mục tiêu cơ cấu lại ngành nông nghiệp, phát triển kinh tế nông thôn gắn xây dựng nông thôn mới; đồng thời xoay quanh ba trụ cột gồm nông nghiệp sinh thái; nông thôn hiện đại; nông dân thông minh.

Chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững trong thời gian tới mà ngành nông nghiệp hướng đến, đó là nông nghiệp xanh, nông nghiệp sinh thái, bảo đảm an toàn thực phẩm, tiết kiệm chi phí, mang lại hiệu quả cao cho người sản xuất. Để có được nền nông nghiệp phát triển bền vững, thiết nghĩ ngay từ bây giờ, người nông dân cũng cần đổi mới tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, tập trung vào nâng cao giá trị, hiệu quả của các mặt hàng mình sản xuất ra. Liên kết, liên doanh tạo ra một vòng khép kín từ sản xuất giống, gieo trồng, thu hoạch, chế biến, đưa ra thị trường, xuất khẩu. Có như vậy, sản phẩm làm ra mới đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước cũng như thế giới.

Thảo Nguyên
Trang thông tin có sự phối hợp của Trung tâm Khuyến nông Hà Nội