Gìn giữ giá trị văn hóa độc đáo của Mo Mường

LNV - Nói đến Mo Mường là nói đến những nghi lễ dân gian có tính thiêng được sử dụng trong tang lễ hay nghi lễ cầu mạnh khỏe của người Mường. Đây là di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc, giàu giá trị nhân văn gắn liền đời sống tinh thần người dân xứ Mường bao đời nay. Song theo thời gian, cơ hội thực hành, gìn giữ những giá trị văn hóa độc đáo của Mo Mường đang dần bị thu hẹp và có nguy cơ mai một, đòi hỏi cần sớm có những giải pháp để bảo tồn, phát huy.



Mo Mường hướng đến trở thành di sản văn hóa thế giới.

Mo Mường được ví như bách khoa toàn thư dân gian chứa đựng những tinh hoa văn hóa Mường. Theo nghệ nhân Bùi Hồng Nhi, Mo Mường được tổ tiên truyền dạy từ thế hệ này sang thế hệ khác và được sáng tạo không ngừng cùng tiến trình phát triển của đất nước. Quá trình diễn xướng Mo của người Mường là phương tiện giao tiếp bày tỏ lòng tôn kính đối với lực lượng siêu nhiên và tổ tiên, đồng thời là phương tiện để truyền đạt tư tưởng triết lý về thiên nhiên, vũ trụ, tri thức, tập quán xã hội người Mường; qua đó góp phần tích cực trong giáo dục, hình thành nhân cách con người và gìn giữ phong tục, tập quán.

Bàn về những giá trị văn hóa của Mo Mường, Nghệ nhân Ưu tú Bùi Huy Vọng khẳng định: Mo Mường là sự kết tinh những kinh nghiệm trong lao động sản xuất, ứng xử văn hóa, triết lý nhân sinh, thể hiện tình yêu cuộc sống, con người, quê hương và khí phách, cốt cách của con người, vùng đất bản Mường. Mo Mường tái hiện lịch sử loài người, phản ánh nhận thức của con người về sự ra đời của trời đất, sự phát triển của xã hội…; và đúc kết những bài học về đời sống cộng đồng như ý nghĩa của sự đoàn kết, văn hóa tổ chức lãnh đạo trong đấu tranh với thiên nhiên…

Bên cạnh đó, Mo Mường còn là chỉnh thể nguyên hợp bao hàm tất cả các yếu tố của văn hóa dân gian người Mường: Vừa là loại hình văn học dân gian; vừa là loại hình diễn xướng dân gian với âm nhạc, múa, sân khấu; đồng thời chuyển tải nội dung tín ngưỡng gắn với các nghi lễ dân gian, tri thức dân gian…

Tuy nhiên, nghệ nhân Bùi Huy Vọng nhận định: Từ sau năm 1945 đến nay, quá trình biến đổi của Mo Mường Hòa Bình nhìn chung diễn ra khá phức tạp theo những xu hướng khác nhau. Mo bị cắt giảm, nhiều giá trị truyền thống trong Mo bị mai một trong khi một số quan niệm mê tín, hủ tục vẫn được bảo lưu và phục hồi. Tính chất phức tạp đó không chỉ bắt nguồn từ sự vận động nội tại của Mo Mường Hòa Bình mà còn do mâu thuẫn giữa nhu cầu về Mo trong tâm thức của người Mường với sự thay đổi trong suy nghĩ của họ trước thực tiễn cuộc sống.

Cùng với đó, việc sân khấu hóa Mo, đưa vào Mo một số nội dung có tính chất hiện đại và trình diễn Mo bằng các thiết bị âm thanh, ánh sáng cũng làm nhạt đi tính biểu tượng, tính thiêng của nghi lễ Mo truyền thống. Thêm một nguyên nhân được nghệ nhân Bùi Hồng Nhi chỉ ra là: Dân tộc Mường không có hệ thống chữ viết, Mo Mường được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác bằng cách truyền khẩu cho nên ngày càng ít người biết. Mo bị hiểu lệch lạc cả về nội dung và nghệ thuật diễn xướng trong tang lễ. Số lượng nghệ nhân Mo ngày càng giảm dần.

Từ thực trạng đáng báo động ấy, năm 2020, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo chọn lựa Mo Mường là di sản cần xây dựng Hồ sơ quốc gia đệ trình UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Và để đáp ứng thêm những yêu cầu về mặt nội dung hồ sơ ghi danh, mới đây, Hội thảo khoa học “Mo trong đời sống người Mường xưa và nay” đã được Viện Âm nhạc (Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam) phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hòa Bình tổ chức, thu nhận về nhiều ý kiến đóng góp từ các chuyên gia, nhà nghiên cứu văn hóa trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản Mo Mường.

Nhà nghiên cứu Đặng Hoành Loan khẳng định: Trong số các hình thức sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của người Mường, Mo Mường có một vị trí, chức năng xã hội mà các hình thức khác không có, không thể thực hành được, đó là chức năng thực hành nghi lễ tang ma. Vì thế, nghiên cứu Mo Mường phải lấy Mo tang lễ làm điểm tựa, làm trọng tâm nghiên cứu. Từ đấy sẽ thấy được sự lan tỏa của nó sang các hình thức thực hành các nghi lễ Mo Mường khác như: Mo mát nhà, Mo mừng thọ, Mo cầu phúc... Với tầm quan trọng đó, cần tìm cách khôi phục Mo tang lễ, làm cho Mo tang lễ tồn tại và duy trì trong đời sống xã hội người Mường.

Giữ được Mo tang lễ mới giữ được nghệ thuật ca xướng trong Mo Mường, mới làm cho giá trị toàn vẹn của Mo Mường, trong đó có sử thi “Đẻ đất đẻ nước” sống thật, sống vững chắc trong đời sống người Mường hiện đại. Và như vậy mới có cơ sở chứng minh được giá trị văn học, tập quán xã hội, và nghệ thuật diễn xướng của người Mường để xây dựng bộ hồ sơ Mo Mường trình UNESCO ghi danh.

Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hòa Bình Bùi Thị Niềm: Mo Mường đến nay đã được xác định là di sản văn hóa phi vật thể “đang sống” và là biểu đạt sống do tổ tiên ông cha truyền lại cho con cháu. Vì thế, việc bảo tồn và phát huy các giá trị đặc sắc của Mo Mường rất quan trọng. Các tỉnh, thành phố tham gia xây dựng hồ sơ cần tiến hành khảo sát, kiểm kê chính xác về những hoạt động thực hành Mo Mường, số nghệ nhân Mo Mường để từ đó có phương thức bảo tồn, phát huy một cách khoa học, bền vững.

Đồng thời, cần tập hợp nghệ nhân, tiến tới vận động thành lập các câu lạc bộ về bảo tồn và phát huy di sản văn hóa Mo Mường tại địa bàn các xã, huyện; nghiên cứu chính sách đãi ngộ đối với các nghệ nhân nắm giữ di sản Mo Mường, xem xét lập hồ sơ công nhận nghệ nhân ưu tú theo quy định. Bên cạnh đó, giải pháp quan trọng là phải tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền sâu rộng về tầm quan trọng, ý nghĩa của Mo Mường để nâng cao nhận thức của các cấp, ngành, cộng đồng xã hội; lựa chọn, đưa một số nội dung trình diễn văn hóa Mo Mường vào các chương trình, sự kiện của tỉnh nhằm quảng bá sâu rộng về di sản văn hóa Mo Mường.

Bài và ảnh Đắc Linh

Tin liên quan

Tin mới hơn

Huyện Ba Vì (Hà Nội): Xã Tản Hồng phát động "Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ"

Huyện Ba Vì (Hà Nội): Xã Tản Hồng phát động "Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ"

LNV - Trong không khí phấn khởi đầu xuân mới, sáng 15/02/ 2024 ( mồng 6 tết) Đảng ủy, HĐND, UBND, UB-MTTQ xã Tản Hồng, huyện Ba Vì (Hà Nội) đã phát động "Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ " Xuân Giáp Thìn 2024. Dự lễ phát động và tham gia tết trồng cây có toàn thể cán bộ, công chức đoàn viên thanh niên , nhân dân trong xã và đông đảo các cháu học sinh xã Tản Hồng.
Thanh Hóa: Đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia Lễ hội Mường Khô

Thanh Hóa: Đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia Lễ hội Mường Khô

LNV - Sáng 19/2, tại thôn Muỗng Do, xã Điền Trung (Bá Thước), huyện Bá Thước long trọng tổ chức Lễ hội Mường khô năm 2024 và đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia Lễ hội Mường Khô.
Du lịch Sa Pa tăng trưởng ấn tượng trong dịp Tết Giáp Thìn 2024

Du lịch Sa Pa tăng trưởng ấn tượng trong dịp Tết Giáp Thìn 2024

Trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024, thị xã Sa Pa đã đón trên 112.000 lượt khách, tổng doanh thu từ hoạt động du lịch và dịch vụ ước đạt 387,7 tỷ đồng.
Đặc sản thế giới: Món ăn mang đến may mắn, bình an

Đặc sản thế giới: Món ăn mang đến may mắn, bình an

LNV - Dù cuộc sống hiện đại đã làm thay đổi khá nhiều thói quen đón Tết Nguyên đán, song ẩm thực truyền thống vẫn được coi trọng. Những món ăn đầu năm mới còn là biểu trưng cho sự may mắn, bình an.
Di tích Quốc gia đặc biệt đền Hai Bà Trưng

Di tích Quốc gia đặc biệt đền Hai Bà Trưng

LNV - Di tích Quốc gia đặc biệt đền Hai Bà Trưng nằm trên địa bàn xã Mê Linh, huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội. Cách đền chừng 1,5km là cánh đồng hoa bạt ngàn hai bên đường, hương thơm ngào ngạt, rực rỡ đủ các màu sắc. Một khung cảnh thanh bình, đầy thi vị, say đắm mênh mang.
Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa Từng bước trở thành trường đại học chuyên nghiệp, hiện đại, phát triển bền vững

Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa Từng bước trở thành trường đại học chuyên nghiệp, hiện đại, phát triển bền vững

LNV - Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa là trường đại học công lập đa ngành, trực thuộc UBND tỉnh Thanh Hóa và chịu sự quản lý của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Tin khác

Trường mầm non Nga An Không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học

Trường mầm non Nga An Không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học

LNV - Những năm qua, dưới sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, sự chỉ đạo sát sao từ phòng GD&ĐT huyện Nga Sơn cùng sự nỗ lực cố gắng phấn đấu của tập thể cán bộ, giáo viên, công nhân viên trong nhà trường. Năm học 2022 - 2023, Trường mầm non Nga An, huyện Nga Sơn, (Thanh Hóa) đã hoàn thành chỉ tiêu huy động, chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ được ổn định và nâng cao. Cơ sở vật chất, trang thiết bị được đầu tư khang trang đầy đủ để phục vụ cho trẻ; công tác phổ cập giáo dục trẻ 5 tuổi được chú trọng, duy trì các tiêu chí trường đạt chuẩn Quốc gia mức độ 2 và đạt chuẩn kiểm định chất lượng giáo dục cấp độ 3.
Vẻ đẹp "ngủ đông" của hoa tuyết mai

Vẻ đẹp "ngủ đông" của hoa tuyết mai

LNV - Cứ mỗi dịp Tết đến, Xuân về thì thị trường hoa Tết lại thi nhau khoe sắc nào là mai, đào, cúc, cúc vạn thọ, hoa giấy….và mấy năm gần đây thì bên cạnh những loài hoa truyền thông trên lại du nhập một loài hoa “ngủ đông” loài hoa rừng với cành nhỏ, mảnh, lá xanh li ti được điểm xuyết bởi những bông hoa trắng muốt mang tên Tuyết Mai.
Bàn thờ gia tiên - Chốn linh thiêng trong ngôi nhà ngày Tết

Bàn thờ gia tiên - Chốn linh thiêng trong ngôi nhà ngày Tết

LNV - Đối với mỗi gia đình người Việt chúng ta thì khi Tết đến Xuân về, ngoài việc chuẩn bị đủ đầy thực phẩm, các món ngon vật lạ, mọi thứ để ăn Tết ra, thì thường là gia đình nào cũng lo chú tâm tới một công việc rất quan trọng, đó là lau dọn, trang hoàn bàn thờ để sắp đặt lễ vật cúng ông bà, tiên tổ trong dịp Tết Nguyên đán!
Tượng rồng của nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát

Tượng rồng của nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát

LNV - Đường Lâm, thị xã Sơn Tây (Hà Nội) là ngôi làng cổ còn bảo tồn khá tốt giá trị văn hóa truyền thống trước sức ép của sự phát triển. Đường Lâm “đóng đinh” trong trí nhớ của nhiều người với những di tích lịch sử, những ngôi nhà cổ đá ong - nơi lưu giữ nếp sống cùng phong tục truyền thống đã trở thành di sản văn hóa phi vật thể. Thế nhưng, có một “mảnh ghép” mới lạ, độc đáo nhưng vẫn hòa quyện vào “dòng chảy” của làng, đó là không gian Phat Studio của nghệ nhân - họa sĩ trẻ Nguyễn Tấn Phát, nơi những hình tượng dân dã được thổi hồn nghệ thuật để đạt đến một tầm cao mới... Để chào đón năm Giáp Thìn 2024, nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát đã cho ra mắt bộ sưu tập 1.000 tác phẩm mang hình tượng rồng.
Xuân về nhớ quê hương

Xuân về nhớ quê hương

“Quê hương là gì hở mẹ ? Mà cô giáo dạy phải yêu Quê hương là gì hở mẹ Ai đi xa cũng nhớ nhiều”
Doanh nhân Nguyễn Hồng Điệp Hồng Anh đón Năm mới cùng áo dài Luxury Silk

Doanh nhân Nguyễn Hồng Điệp Hồng Anh đón Năm mới cùng áo dài Luxury Silk

LNV - BST áo dài mới nhất của thương hiệu Luxury Silk vừa được ra mắt đã thu hút sự chú ý của người yêu thời trang bởi những họa tiết đa dạng trên chất liệu lụa tơ tằm cao cấp, BST Luxury Silk Limited có ý nghĩa quảng bá nét đẹp của tà áo dài truyền thống, làng nghề sản xuất lụa tơ tằm, đồng thời mang lại phong cách thời trang thanh lịch và sang trọng cho phụ nữ.
Hội chợ Xuân sắm Tết quy mô lớn sắp diễn ra tại Hà Nội

Hội chợ Xuân sắm Tết quy mô lớn sắp diễn ra tại Hà Nội

LNV - Hội chợ Xuân 2024 được tổ chức tại Ocean City hứa hẹn trở thành điểm mua sắm, vui chơi giải trí hấp dẫn bậc nhất miền Bắc.
Tái hiện không gian thi cử truyền thống tại phố “ông đồ”

Tái hiện không gian thi cử truyền thống tại phố “ông đồ”

LNV - Tại Hội chữ Xuân Giáp Thìn 2024, ngoài hoạt động cho chữ - xin chữ, điểm nhấn hoạt động văn hóa năm nay là tái hiện không gian thi cử truyền thống, không gian văn hóa đọc.
Câu đối đỏ ngày Tết

Câu đối đỏ ngày Tết

LNV - Bên cạnh hoa mai, hoa đào, bánh chưng, bánh tét, ... những câu đối đỏ đã trở thành một phần không thể thiếu trong ngày Tết cổ truyền dân tộc.
Phong tục Tết Nguyên đán của người Việt

Phong tục Tết Nguyên đán của người Việt

LNV - Những ngày Tết Nguyên đán tại Việt Nam diễn ra trong không khí nô nức, tưng bừng với nhiều phong tục truyền thống và hoạt động đặc sắc. Dưới đây là một số phong tục tiêu biểu trong dịp Tết Cổ truyền.
“ Tết Việt – Tết Phố”  Xuân Giáp Thìn 2024 chính thức mở cửa

“ Tết Việt – Tết Phố” Xuân Giáp Thìn 2024 chính thức mở cửa

Sáng 28-1, tại đình Kim Ngân 42-44 Hàng Bạc, phường Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, Ban quản lý hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội tổ chức khai mạc hoạt động văn hóa mừng Đảng, mừng Xuân Giáp Thìn 2024 chủ đề “Tết Việt – Tết Phố 2024”.
Hình ảnh Rồng - Tiên trong mỹ thuật người Việt

Hình ảnh Rồng - Tiên trong mỹ thuật người Việt

LNV - Việt Nam là một đất nước có thể tự hào với truyền thống văn hóa đặc sắc. Trong những truyền thuyết của người Việt chuyện Lạc Long Quân và Âu Cơ, chuyện Cha Rồng Mẹ Tiên lý giải sự hình thành dân tộc Việt. Truyền thuyết Rồng Tiên đã đi vào chính sử – Đại Việt sử ký toàn thư. Đó là một tiền đề quan trọng tạo nên sự bùng nổ hình ảnh Rồng Tiên trong nghệ thuật điêu khắc thế kỷ XVI, XVII và XVIII.
Ốc nướng tiêu Cần Thơ

Ốc nướng tiêu Cần Thơ

LNV - Ốc được luộc sơ cho rồi bỏ lên lửa than nướng, vừa nướng vừa bỏ nước mắm đã làm sẵn gia vị như tiêu, tỏi, bột ngọt… khi thấy nước bên trong con ốc sôi lên, hơi cạn xuống thì cho vào đĩa lót rau răm thơm phức. Ốc nướng như vậy rất vừa ăn, hơi cay, vừa ngọt mặn, vừa giòn, ăn thịt rồi mà húp nước ốc cũng rất tuyệt. Hoặc ốc được nướng tươi sống trong lúc nướng cho nước mắm, lại có vị chua cay gia vị vào, nướng cho đến khi hơi khét vỏ thì mùi thơm của nó càng hấp dẫn hơn, khi ăn rất giòn. Thoạt nhìn hình dáng bên ngoài, ốc lác không khác gì ốc bươu, nhưng nhỏ hơn, vỏ có màu hơi đen và có những đường vân dọc thân vỏ. Ốc sống nhiều ở đồng ruộng, ao hồ hay các con lạch nhỏ ở miền Tây.
Vấn vương xôi đường xứ Quảng

Vấn vương xôi đường xứ Quảng

LNV - Những ngày giáp Tết, người dân xứ Quảng quê tôi rộn ràng làm các loại bánh để trước cúng tổ tiên, ông bà, sau là có món tiếp khách và cho con cháu ăn chơi. Bên cạnh các loại bánh truyền thống như bánh tét, bánh tổ, bánh in, bánh khô, bánh hộc, bánh tráng…, người dân quê tôi còn làm “bánh” xôi đường, còn gọi là xôi ngọt.
Thương nhớ Võ Xu

Thương nhớ Võ Xu

LNV - Chẳng biết từ bao giờ, cũng chẳng rõ tại sao vùng đất ấy lại có tên gọi Võ Xu, Đức Linh (Bình Thuận). Đó là một thị trấn nhỏ bình dị nép mình bên tỉnh lộ 713.
Xem thêm
qc-vinamilk-100-thanh-trung
Mới nhất Đọc nhiều
Huyện Ứng Hòa (Hà Nội): Tổ chức gặp mặt Hội đồng hương Ứng Hòa xuân Giáp Thìn 2024

Huyện Ứng Hòa (Hà Nội): Tổ chức gặp mặt Hội đồng hương Ứng Hòa xuân Giáp Thìn 2024

LNV - Sáng ngày 25/02/2024, tại Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao huyện Ứng Hòa, Huyện ủy - HĐND - UBND - UBMTTQ Việt Nam huyện Ứng Hòa kết hợp với Ban liên lạc Hội đồng hương Ứng Hòa trên địa bàn Hà Nội long trọng tổ chức gặp mặt thân mật nhân dị
Mỗi bước chân nhân ái hướng về Điện Biên là một lần thắp sáng lịch sử vẻ vang của dân tộc

Mỗi bước chân nhân ái hướng về Điện Biên là một lần thắp sáng lịch sử vẻ vang của dân tộc

LNV - Sáng ngày 25/2, tại trường Đại học Phenikaa, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam phối hợp cùng các đối tác khởi xướng và thực hiện chiến dịch “Triệu bước chân nhân ái”.
Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng thăm, động viên cán bộ và nhân dân huyện Đông Anh

Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng thăm, động viên cán bộ và nhân dân huyện Đông Anh

LNV - Sáng 20/2, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng đã đến thăm, động viên cán bộ và nhân dân huyện Đông Anh, nhân dịp đầu xuân mới, tăng tốc thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng. Cùng đi có Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Đinh Tiến Dũng.
Huyện Ba Vì (Hà Nội): Xã Tản Hồng phát động "Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ"

Huyện Ba Vì (Hà Nội): Xã Tản Hồng phát động "Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ"

LNV - Trong không khí phấn khởi đầu xuân mới, sáng 15/02/ 2024 ( mồng 6 tết) Đảng ủy, HĐND, UBND, UB-MTTQ xã Tản Hồng, huyện Ba Vì (Hà Nội) đã phát động "Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ " Xuân Giáp Thìn 2024. Dự lễ phát động và tham gia tết trồng cây có toàn thể cán bộ, công chức đoàn viên thanh niên , nhân dân trong xã và đông đảo các cháu học sinh xã Tản Hồng.
Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ trăm tuổi

Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ trăm tuổi

LNV - Làng nghề bánh phồng Phú Mỹ ở ấp Thượng 3, thị trấn Phú Mỹ, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang đã có từ lâu đời. Làng nghề nổi tiếng với sản phẩm bánh phồng được xem là một loại bánh đặc sản của An Giang. Theo nhiều cụ cao niên ở đây cho biết, khi người dân biết trồng nếp thì cái bánh phồng cũng bắt đầu xuất hiện, đến nay cũng ngót gần 100 năm.
qc-vinamilk-dinh-duong-vang
cty-tnhh-ung-dung-khcn-quoc-te
thieu-hoa
vf
tho-xuan
xsmb
gex
thaco
lang-chanh
nga-son
Giao diện di động