Hà Nội: 18°C Hà Nội
Đà Nẵng: 23°C Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh: 28°C TP Hồ Chí Minh
Thừa Thiên Huế: 20°C Thừa Thiên Huế

Đầu năm mua muối...

LNV - “Đầu năm mua muối/ Cuối năm mua vôi” - đó không chỉ là tập tục mà sâu xa hơn chính là lời dặn dò con cháu của các cụ ngày xưa. Tôi nhớ ngày mình còn bé xíu, sớm mùng 1 Tết, khi vừa chìm vào giấc ngủ sau gần như cả đêm thức đón Giao thừa, đã nghe văng vẳng tiếng rao: “Ai mua muối nào…”. Âm thanh ấy khiến tôi chợt tỉnh, tai ngóng ra ngoài ngõ.
Đầu năm mua muối...

Mặn mà năm tới

Mẹ tôi bảo, muối là biểu tượng của tình cảm thắm thiết, mặn nồng, no đủ. Tục mua muối đầu năm với ý nghĩa cầu sự đậm đà gắn bó giữa vợ chồng, con cái. Hơn thế nữa còn là sự mặn mà, thân thiết quanh năm trong các mối quan hệ họ hàng, làng xóm và quan hệ làm ăn. Lớn thêm vài tuổi tôi lại được mẹ giảng giảng: “Mua muối ngày đầu năm mới nghĩa là trong nhà thiếu gì thì thiếu chứ nhất thiết không được thiếu muối”.

Đây là cách các cụ nhắc nhở con cháu năm nay phải biết ăn tiêu chắt bóp, ngộ nhỡ nhà hết đồ ăn thì còn có muối để bữa cơm không lạt miệng. Hiểu sâu xa hơn thì hạt muối tuy mặn, nhưng đó là sự kết tinh cao, màu trắng trong tượng trưng cho sạch sẽ, tinh khiết và cũng là biểu trưng cho tình cảm tốt đẹp. Có lần mẹ tôi còn nói thêm, hạt muối còn là thể hiện sự sâu đậm của tình người, thái độ con người đối đãi với những mất mát thiệt thòi.

Chính vì thế, chiều 30 Tết ở một số vùng quê có tục “gọi gạo”. Theo đó, vào chiều ngày cuối năm, người trong làng mang nắm gạo, nắm muối vừa đi vừa rắc xuống đường, rắc cả vào những lùm cây hay chỗ thưa người qua lại. Tục gọi gạo rắc muối ấy có từ bao giờ thì chưa rõ, nhưng những người dân trong làng vừa đi vừa rắc gạo muối vừa cất tiếng thôi thúc: “Gạo ơi, gạo ởi, gạo ời/ Nắm cơm, bát nước, nấu xôi gạo à”.

Theo như giải thích thì tục “gọi gạo” chính là biểu hiện trách nhiệm, tình cảm của những người đang sống đối với những người đã mất, nhất là đối với những người cô quả, không có ai thờ cúng, tựa như cách “cúng cô hồn” vào dịp Rằm tháng 7 vậy. Cách thức rắc gạo muối này còn được người Việt thực hiện trong thời khắc chuyển giao năm cũ sang năm mới. Trên mâm cúng trời đất đặt trước cửa, ngoài xôi gà ra thì bao giờ cũng có đĩa muối, đĩa gạo. Sau khi tàn hương thì ném muối gạo ra 4 phương 8 hướng.

Trở lại với tục mua muối đầu năm, mà thường chỉ có ở Hà Nội, vào sáng sớm mùng 1 Tết đã nghe thôi thúc bên tai tiếng rao của người bán muối. Nhớ lời mẹ dặn hồi nào, tôi vùng dậy chạy ra mở cửa gọi người bán muối vừa đi ngang qua. Cầm trên tay gói muối trắng tinh nặng chừng 1kg, tôi đem vào nhà lòng đầy hy vọng năm mới gia đình mình sẽ được may mắn. Nhớ hồi xưa người bán chưa cẩn thận đóng gói như bây giờ mà họ đội thúng muối lên đầu, vừa đi vừa rao, có khách là hạ thúng xuống lấy ra chiếc bán ăn cơm để đong. Chẳng cần phải hỏi người mua muốn mua bao nhiêu, cứ 1 bát muối đầy có ngọn là được. Mẹ tôi giải thích, bát muối có ngọn mới mang lại sự đầy đủ, trọn vẹn và no ấm cả năm.

Đầu năm mua muối...

Cuối năm mua vôi

Thực ra thì câu nói này cho thấy các cụ xưa muốn dặn dò con cháu về chuyện nhà cửa. Trong đời sống của người Việt thì ngôi nhà vô cùng quan trọng. Đó là nơi một gia đình chung sống, là chốn đi về, là nơi để nhớ. Do vậy việc có được một ngôi nhà là điều phấn đấu của tất cả mọi người. Mà muốn làm nhà thì việc đầu tiên là phải mua vôi. Thời trước kinh tế khó khăn, để chuẩn bị xây nhà thì gia chủ trước đó nhiều tháng, thậm chí nhiều năm đã phải mua vôi cục về đào hố tôi vôi. Vôi tôi càng lâu càng dẻo, rất tốt cho xây dựng. Và chuyện mua vôi chính là “dấu hiệu” cho thấy gia chủ kia đang chuẩn bị xây dựng nhà mới.

Bây giờ tập tục mua vôi cuối năm không còn bởi kinh tế đã khá nên nhiều, vật liệu xây dựng cũng dồi dào và có sẵn. Nhưng chuyện cuối năm xây hoặc sửa nhà vẫn như một nguyên tắc bởi: Thứ nhất, nói về tâm linh thì ai xây hay sửa nhà thì cũng đợi đến cuối năm, tầm sau tháng cô hồn là được. Việc xây nhà, sửa nhà vào dịp đầu năm thường không được tốt bởi kiểu gì cũng phải đập phá, dỡ bỏ, khoan đục. Chuyện “động chạm” ấy cũng nên kiêng vì “có thờ có thiêng, có kiêng có lành”. Ngộ nhỡ có chuyện gì xảy ra thì năm cũ cũng sắp hết, năm mới sắp tới sẽ mang lại lợi ích cho gia chủ. Thứ hai là xây sửa nhà vào cuối năm thì mùa mưa bão đã hết, thời tiết hanh khô thuận lợi cho việc xây dựng không bị ngưng trệ, tiến độ công việc được trôi chảy.

Chuyện “cuối năm mua vôi” còn có một ý nghĩa khác, đó là ngoài quét vôi lại tường nhà cho sáng sủa thì gia chủ còn mong muốn xóa hết những điều không hay trong năm cũ, đón sự khởi đầu mới mẻ của tương lai. Năm mới ngồi trong nhà ngắm bức tường sáng sủa, sạch sẽ cũng thấy trong lòng bình an, yên ổn. Không chỉ quét vôi tường nhà mà người Việt còn quét lên cả cây cối trong vườn như một cách xua đuổi tà ma. Sơn sửa, quét vôi nhà còn đem đến một sức sống mới, tâm lý ấy thôi thúc gia chủ bước sang năm mới có cố gắng mới, nỗ lực mới và niềm tin tài lộc đầy nhà.

Nguyễn Trọng Văn

Tin liên quan

Tin mới hơn

“Piêu Lưu Ký”: Khi người trẻ tìm về hương vị bản sắc dân tộc Thái

“Piêu Lưu Ký”: Khi người trẻ tìm về hương vị bản sắc dân tộc Thái

LNV - Trong đời sống dân tộc Thái, mâm cơm truyền thống không chỉ lưu giữ hương vị ẩm thực mà còn chứa đựng chiều sâu bản sắc văn hóa. Thông qua bữa cơm đãi khách của những bản làng tại Lai Châu, dự án “Piêu Lưu Ký” góp phần quảng bá nét đẹp dân tộc Thái dưới góc nhìn của người trẻ.
Bảo tồn nghề giấy truyền thống Việt Nam - Hàn Quốc

Bảo tồn nghề giấy truyền thống Việt Nam - Hàn Quốc

Ngày 13/11/2026 tại Hà Nội, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) phối hợp với Bảo tàng Dân gian Quốc gia Hàn Quốc đồng tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Nghề làm giấy Hanji của Hàn Quốc và giấy Dó của Việt Nam: Bảo tồn, diễn giải và đối thoại văn hóa”.
Trường THPT Ngọc Hồi: 60 năm bền bỉ gieo tri thức, tự hào tiếp nối truyền thống vẻ vang

Trường THPT Ngọc Hồi: 60 năm bền bỉ gieo tri thức, tự hào tiếp nối truyền thống vẻ vang

LNV - Từ những lớp học tranh tre, vách đất trong chiến tranh đến ngôi trường khang trang hôm nay, Trường THPT Ngọc Hồi đã trải qua 60 năm xây dựng và phát triển với nhiều dấu ấn đáng tự hào. Nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập (1966–2026), nhà trường vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba, tiếp thêm động lực để các thế hệ thầy và trò tiếp tục phát huy truyền thống, nâng cao chất lượng giáo dục.
Đền Kim Liên  - Dấu ấn linh thiêng trấn giữ phía Nam Thăng Long

Đền Kim Liên - Dấu ấn linh thiêng trấn giữ phía Nam Thăng Long

LNV - Nằm trong dòng chảy nghìn năm của Thăng Long - Hà Nội, Đền Kim Liên là một cột mốc văn hóa quan trọng. lưu giữ những giá trị độc đáo về lịch sử và nghệ thuật kiến trúc truyền thống. Nơi thờ thần Cao Sơn Đại Vương này vẫn lặng lẽ đứng vững như một biểu tượng tâm linh giữa lòng thành phố hiện đại.
Nửa đời tìm đường gìn giữ nghệ thuật kịch câm

Nửa đời tìm đường gìn giữ nghệ thuật kịch câm

LNV - Từng nhiều lần gác lại đam mê vì không tìm thấy hướng đi, nghệ sĩ Hoàng Tùng vẫn kiên trì tìm đường đưa kịch câm trở lại. Giờ đây, anh tiếp tục chọn giảng dạy như một cách nuôi dưỡng tình yêu với loại hình nghệ thuật này.
Ấm tình sẻ chia qua những công trình thiện nguyện tại Phú Thọ

Ấm tình sẻ chia qua những công trình thiện nguyện tại Phú Thọ

LNV - Từ việc sửa chữa mái nhà xuống cấp tại Lập Thạch đến làm mới con ngõ tại xã Thượng Long, hành trình thiện nguyện của Cộng đồng Gia Đình Hạnh Phúc phối hợp với CLB Bàn Tay Của Mẹ đã góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt, đi lại cho những gia đình có hoàn cảnh đặc biệt.

Tin khác

Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ trong đời sống văn hoá người Việt

Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ trong đời sống văn hoá người Việt

Đầu tháng 11/2026, tác giả Nguyễn Đạt Tân, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Thực hành Văn hóa Tín ngưỡng Dân gian, cho ra mắt cuốn sách “Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ trong đời sống văn hóa người Việt”, do Nhà xuất bản Tri Thức ấn hành. Cuốn sách tìm hiểu quá trình hình thành, hệ thống thần điện và đời sống thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, đồng thời đề cập những vấn đề đặt ra trong việc gìn giữ di sản hiện nay.
Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị: Nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, lấy người bệnh làm trung tâm

Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị: Nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, lấy người bệnh làm trung tâm

LNV - Với đặc thù điều trị nhiều bệnh lý thần kinh phức tạp, trong đó phần lớn người bệnh là người cao tuổi, Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị luôn chú trọng nâng cao năng lực chuyên môn, cải thiện chất lượng điều trị và chăm sóc. Lấy người bệnh làm trung tâm, khoa hướng tới đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân.
Nàng tiên áo trắng

Nàng tiên áo trắng

Tặng BS Nguyễn Thị Trang- Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị
Sơn mài Hạ Thái: Giữ sắc sơn ta, nối dài nghệ thuật Việt

Sơn mài Hạ Thái: Giữ sắc sơn ta, nối dài nghệ thuật Việt

LNV - Cách trung tâm Hà Nội gần 20km về phía Nam, làng nghề sơn mài Hạ Thái (nay thuộc xã Hồng Vân, Thành phố Hà Nội) từ lâu đã nổi tiếng với những sản phẩm thủ công mang vẻ đẹp óng ánh, bền màu và giàu giá trị nghệ thuật. Không chỉ lưu giữ kỹ thuật chế tác được trao truyền qua nhiều thế hệ, nơi đây còn mở ra những trải nghiệm mới, đưa du khách đến gần hơn với chất liệu sơn ta và nghệ thuật sơn mài truyền thống.
Âm hưởng Đọi Tam: Tiếng trống ngân vang qua những miền ký ức

Âm hưởng Đọi Tam: Tiếng trống ngân vang qua những miền ký ức

LNV- Từ hồi trống báo hiệu ngày tựu trường đến những nhịp trống rộn ràng trong đêm hội Trung thu, âm thanh ấy đã len vào ký ức và trở thành một phần quen thuộc của đời sống văn hóa Việt. Thế nhưng, phía sau mỗi nhịp trống ấy là những ngày tháng lao động bền bỉ của người thợ Đọi Tam. Hơn nghìn năm qua, từ đôi tay người thợ, những chiếc trống vẫn nối dài hành trình, mang âm hưởng của làng nghề đến khắp mọi miền.
Làng Từ Vân (Hà Nội): Giữ sắc cờ tổ quốc qua từng đường kim

Làng Từ Vân (Hà Nội): Giữ sắc cờ tổ quốc qua từng đường kim

LNV - Cách trung tâm Hà Nội khoảng 30km, làng Từ Vân (xã Chương Dương, Thành phố Hà Nội) đã có hơn 80 năm gắn bó với nghề may cờ. Từ những lá cờ phục vụ Tổng khởi nghĩa năm 1945 đến hàng triệu lá cờ hiện diện trong các dịp lễ lớn, người dân nơi đây vẫn bền bỉ gìn giữ nghề truyền thống, gửi gắm niềm tự hào dân tộc qua từng đường kim, mũi chỉ.
Đèn lồng ống lon

Đèn lồng ống lon

LNV - Những năm tháng của cái thời một ngàn chín trăm hồi ấy, cứ đến độ tháng 8 âm lịch, nắng thu lại chao nhẹ rồi buông xuống vạt bãi bồi một màu mật sên đỏ quạch.
Trù phú vườn bưởi Đặc sản bên lòng hồ Thác Bà

Trù phú vườn bưởi Đặc sản bên lòng hồ Thác Bà

LNV - Nhờ nhạy bén trong thâm canh và quyết tâm gìn giữ giống bưởi quý của cha ông, gia đình ông Nguyễn Văn Đông và bà Nguyễn Lê Hằng Nga đã xây dựng thành công mô hình kinh doanh sản xuất giỏi, thu về hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
Từ ban thờ Tổ đến bàn tay người thợ: Chuyện nghề bạc Định Công

Từ ban thờ Tổ đến bàn tay người thợ: Chuyện nghề bạc Định Công

LNV - Giữa khuôn viên đình Định Công Thượng (Hà Nội), nơi thờ Tổ nghề kim hoàn, xưởng đậu bạc vẫn ngày ngày hoạt động. Nếu bàn thờ Tổ lưu giữ ký ức về cội nguồn, thì đôi tay người thợ đang tiếp nối nghề xưa bằng những sản phẩm được làm ra hôm nay.
Làng lụa Vạn Phúc: Dệt tiếp giấc mơ từ khung cửi xưa

Làng lụa Vạn Phúc: Dệt tiếp giấc mơ từ khung cửi xưa

LNV - Sau nhiều năm bôn ba mưu sinh, anh Triệu Văn Bình, cháu nội cố nghệ nhân Triệu Văn Mão trở về với nghề dệt gia truyền, gây dựng xưởng riêng và miệt mài phục dựng khung dệt, tìm lại những hoa văn cổ. Với anh, đó không chỉ là hành trình nối lại nghề xưa, mà còn là cách gìn giữ những giá trị đã làm nên tên tuổi lụa Vạn Phúc.
Mỹ Đồng: Giữ lửa làng nghề trong thời đại công nghệ

Mỹ Đồng: Giữ lửa làng nghề trong thời đại công nghệ

LNV - Từ làng đúc gang truyền thống, Mỹ Đồng (Hải Phòng) đang từng bước chuyển mình theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Bằng việc đổi mới phương thức sản xuất và mở rộng thị trường, các cơ sở kim khí tại đây đã và đang đưa sản phẩm của làng nghề vươn ra thị trường quốc tế, góp phần nâng cao vị thế kim khí Việt Nam.
Hai thế hệ, một miền ký ức chưa từng ngủ quên

Hai thế hệ, một miền ký ức chưa từng ngủ quên

LNV - Từng hiện diện trên mâm cỗ Trung thu, phỗng đất dần vắng bóng khi người trong làng lần lượt rời nghề mưu sinh. Giữa dòng chảy ấy, nghệ nhân Phùng Đình Giáp vẫn bền bỉ gìn giữ nghề xưa, còn người cháu Phùng Đình Đạt mang theo khát vọng của tuổi trẻ mong muốn tiếp nối và lan tỏa nét đẹp ấy, để phỗng đất tiếp tục hiện diện trong những mùa trăng mai sau.
Tấm gương vợ chồng già cao tuổi mẫu mực nơi đất nghề

Tấm gương vợ chồng già cao tuổi mẫu mực nơi đất nghề

LNV - Nhân tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam, chúng tôi có dịp về thôn Hữu Bằng 2, xã Tây Phương (trước đây là xã Hữu Bằng, huyện Thạch Thất) Hà Nội, vùng đất bán sơn địa nổi tiếng lâu đời với các nghề thủ công truyền thống như mộc, sản xuất đồ nội thất và may mặc. Giữa nhịp sống hối hả của làng nghề đổi mới, câu chuyện về gia đình cụ Nguyễn Đình Ty (73 tuổi) và cụ Phan Thị Mùi (72 tuổi) tại thôn Hữu Bằng 2 nổi lên như một điểm sáng về tinh thần tự lực, gìn giữ gia phong và nuôi dạy con cái thành tài.
Đông Khê (Cao Bằng): Năm chị em giữ gìn văn hoá dân tộc qua làn điệu dân ca

Đông Khê (Cao Bằng): Năm chị em giữ gìn văn hoá dân tộc qua làn điệu dân ca

LNV - Bằng đam mê và bền bỉ, năm chị em truyền lại những giá trị văn hóa dân tộc như Then, lượn Slương, hát Sli và múa chầu cho thế hệ trẻ tại Đông Khê, tỉnh Cao Bằng
Đồi Giác Ngộ và quần thể Hoàng Anh Mộc cổ thế được trao bằng Độc bản Việt Nam

Đồi Giác Ngộ và quần thể Hoàng Anh Mộc cổ thế được trao bằng Độc bản Việt Nam

LNV - Chiều ngày 14/10/2026, tại Legacy Hill Resort & Villas (xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ), Lễ Công bố xác lập Độc bản Việt Nam được long trọng tổ chức với ba bằng xác lập Độc bản Việt Nam, đó là: “Đồi Giác Ngộ: Quần thể Phật giáo - Sinh thái đa tầng”; Hoàng Anh Mộc “Bạt Phong Hồi Đầu” tại Legacy Phú Cát; Quần thể Hoàng Anh Mộc cổ thế tại Legacy Nexus.
Xem thêm
Mới nhất Đọc nhiều
Minh bạch nguồn gốc để nông sản Việt đi xa

Minh bạch nguồn gốc để nông sản Việt đi xa

ocopvietnam - Minh bạch nguồn gốc giúp kiểm soát chất lượng, xác định trách nhiệm của từng khâu trong chuỗi sản xuất và là điều kiện để nông sản Việt đáp ứng yêu cầu thị trường. Nhưng theo các chuyên gia, truy xuất nguồn gốc chỉ có giá trị khi dữ liệu đượ
Bánh chưng Hải Yến 20: Từ gánh hàng rong Quốc lộ 2 đến Thương hiệu vàng nông nghiệp

Bánh chưng Hải Yến 20: Từ gánh hàng rong Quốc lộ 2 đến Thương hiệu vàng nông nghiệp

ocopvietnam - Từ cô bé 7, 8 tuổi theo mẹ gánh bánh chưng đi bán dọc Quốc lộ 2, bà Nguyễn Thị Yến (xã Nội Bài, Hà Nội) đã gây dựng thương hiệu bánh chưng xanh Hải Yến 20 đạt OCOP 4 sao. Ngày 18-11 vừa qua, sản phẩm có tên trong 72 “Thương hiệu vàng nông ng
Khai mạc “Xúc tiến sắc màu nông sản thời kỳ 4.0 – Thái Nguyên 2026”

Khai mạc “Xúc tiến sắc màu nông sản thời kỳ 4.0 – Thái Nguyên 2026”

ocopvietnam - Tối 19-11, tại Quảng trường Nhà văn hóa phường Bắc Kạn, UBND tỉnh Thái Nguyên khai mạc Chương trình “Xúc tiến sắc màu nông sản thời kỳ 4.0 – Thái Nguyên 2026”. Chương trình có hơn 120 gian hàng của doanh nghiệp, hợp tác xã đến từ 20 tỉnh, th
HTX Sông Xoài nâng giá trị bưởi da xanh từ vùng trồng đến phụ phẩm

HTX Sông Xoài nâng giá trị bưởi da xanh từ vùng trồng đến phụ phẩm

ocopvietnam - Từ năm 2013 đến nay, HTX Bưởi da xanh Sông Xoài (phường Tân Thành, TP.HCM) đã liên kết hơn 120 thành viên, chuẩn hóa vùng trồng, đưa sản phẩm đạt OCOP 4 sao và xuất khẩu sang Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Australia. Không dừng ở trái tươi, HTX c
HTX Hà Nội - Từ hội chợ đến hợp đồng tiêu thụ ổn định

HTX Hà Nội - Từ hội chợ đến hợp đồng tiêu thụ ổn định

ocopvietnam - Năm 2026, Liên minh HTX Hà Nội đã tổ chức gần 20 chương trình xúc tiến thương mại cho các HTX. Nhưng thực tế từ vùng rau Văn Đức cho thấy, xúc tiến thương mại chỉ thực sự hiệu quả khi đi cùng việc tổ chức lại sản xuất và có hợp đồng tiêu thụ
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-2
gex
xet-tuyen-dai-hoc
Giao diện di động