Theo người dân địa phương cho biết: Năm 2008 làng nghề mộc mỹ nghệ Giã Trung được UBND tỉnh Thái Nguyên công nhận làng nghề, với quy mô hơn 200 xưởng sản xuất, thu hút khoảng 1.000 lao động tham gia. Hiện nay, làng nghề có rất nhiều nghệ nhân với đôi bàn tay khéo léo, óc tư duy sáng tạo đã tạo ra rất nhiều sản phẩm đặc sắc, được thị trường đón nhận. Tuy nhiên mỹ nghệ là một nghề rất đặc thù, đòi hỏi người học và làm phải có tâm huyết yêu nghề, đặc biệt về thời gian phải mất hàng năm mới có thể thành thạo nghề. Vì vậy các làng nghề nói chung và bà con thôn Giã Trung nói riêng rất khó khăn về số lượng lao động trẻ tay nghề cao tham gia sản xuất. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến cho sản phẩm của làng nghề thiếu sự đa dạng về mẫu mã và sức cạnh tranh trên thị trường.

Những người làm nghề nơi đây không khỏi lo lắng trước thực trạng làng nghề dần mai một vì thiếu đội ngũ lao động kế cận. Bởi, phần lớn lao động đều có độ tuổi từ 40 trở lên, trong khi lực lượng lao động trẻ tay nghề cao không nhiều, chiếm khoảng 20%. Làng nghề hiện nay chỉ còn khoảng hơn 20% nghệ nhân có tay nghề cao, đôi bàn tay khéo léo, đầu óc tư duy sáng tạo, sản xuất được rất nhiều sản phẩm độc đáo, tinh xảo, được thị trường đón nhận.

Thợ trẻ làng nghề gỗ mỹ nghệ thôn Gia Trung xã Tiên Phong.

Lãnh đạo xã Tiên Phong cho biết: Đối với các sản phẩm đòi hỏi độ tinh xảo, thẩm mỹ cao, cơ sở sản xuất chủ yếu là làm thủ công. Lao động làm việc đều ở độ tuổi trên dưới 50, đó còn chưa bàn đến vấn đề về sức khỏe, độ nhạy bén, sáng tạo khó có thể bằng những người trẻ. Mặc dù đã có nhiều lần đưa thông tin tuyển dụng lao động học nghề với các chế độ ưu đãi, nhưng các cơ sở không thu hút được những người ở độ tuổi 20 đến 30. Trong khi để làm ra được các sản phẩm này phải mất thời gian từ 15 đến 20 ngày. Bà con nơi đây biết được giá trị kinh tế cao, song các cơ sở nhận ít những đơn hàng này vì không đáp ứng được nhu cầu của khách hàng.

Nguyên nhân không thu hút được lao động trẻ làm nghề, thứ nhất là mức thu nhập ở các làng nghề chưa ổn định còn thấp, công việc còn phải phụ thuộc nhiều công ty, nhà máy, xí nghiệp đứng chân nên con em địa phương sau khi tốt nghiệp THPT hoặc các trường đại học, cao đẳng nếu không làm việc ở cơ quan Nhà nước đã lựa chọn làm việc tại các công ty với mức thu nhập ổn định 7-8 triệu đồng/người/tháng.

Mặt khác, lao động làm việc tại các làng nghề chủ yếu là do truyền lại, chưa qua các lớp đào tạo nghề bài bản; Nhiều cơ sở sản xuất quy mô còn nhỏ lẻ, máy móc chưa được cải tiến, trang bị đầy đủ, mức thu nhập chưa cao nên khó thu hút lực lượng lao động trẻ tham gia.

Bài và ảnh: Đỗ Uyên

Hiện nay, Thị xã Phổ Yên có 34 làng nghề và làng nghề truyền thống được UBND tỉnh Thái Nguyên công nhận, hoạt động trong các lĩnh vực: Chè, mộc mỹ nghệ, mây tre đan. Trước thực trạng thiếu hụt lao động trẻ ở các làng nghề nói chung và 2 làng nghề gỗ mỹ nghệ nói riêng, ông Nguyễn Xuân Trường, Phó Chủ tịch UBND Thị xã cho rằng: Ngoài việc quan tâm đầu tư hỗ trợ về kinh phí thì công tác đào tạo nghề, nâng cao thu nhập cho người lao động là vấn đề then chốt. Do vậy, thời gian tới, địa phương sẽ chú trọng đến công tác rà soát, đánh giá và xác định đối tượng, nhu cầu học nghề của các lao động trẻ để xây dựng kế hoạch đào tạo nghề phù hợp. Khuyến khích các doanh nghiệp đang sản xuất, kinh doanh các mặt hàng tiểu thủ công nghiệp tham gia đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm. Các làng nghề cần chủ động đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất, liên kết tìm đầu ra cho các sản phẩm và cải thiện môi trường lao động để thu hút