Quyết định 482/QĐ-UBND phê duyệt Đề án bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật chế tác thủ công trong điêu khắc đá mỹ nghệ Non Nước gắn với quảng bá và phát triển sản phẩm du lịch tại Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Nghề điều khắc mỹ nghệ đá Non Nước đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Nghề điêu khắc đá mỹ nghệ Non Nước được hình thành từ những năm đầu thế kỷ 18, trải qua quá trình phát triển và trở thành Làng nghề điêu khắc đá mỹ nghệ truyền thống.

Làng nghề hiện nay có hàng trăm nghệ nhân điêu khắc, 385 cơ sở chế tác, sản xuất, chuyên doanh các sản phẩm điêu khắc từ đá. Chính những bàn tay nghệ nhân này đã từng bước phát triển, tạo dựng thương hiệu, nét đẹp văn hóa và quảng bá, giới thiệu nghề điêu khắc thủ công đá mỹ nghệ Non Nước đến với du khách trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, xu hướng chung của thị trường về các dòng sản phẩm đá mỹ nghệ được tạo tác bằng công nghệ, máy móc tự động hóa dần làm phai mờ đi yếu tố nghệ thuật sáng tạo trong điều khắc thủ công mỹ nghệ của làng nghề. Theo thời gian, kỹ thuật chế tác thủ công của lớp lớp thế hệ nghệ nhân kế cận tại làng nghề cũng dần mai một.

Bên cạnh đó, rất ít du khách và người dân địa phương có cơ hội được thưởng lãm quá trình chế tác độc đáo, công phu của nghề điêu khắc đá mỹ nghệ Non Nước. Bằng óc sáng tạo và bàn tay hoa mỹ của các nghệ nhân điêu khắc, kết hợp với các công cụ hỗ trợ, những khối đá tự nhiên vô tri dần tạo hình nên những tác phẩm nghệ thuật giá trị cao.

Làng đá Non Nước nằm dưới chân núi Ngũ Hành Sơn là làng nghề truyền thống nổi tiếng của thành phố Đà Nẵng với các sản phẩm đá mỹ nghệ.

Hiện nay, công tác quảng bá các sản phẩm thủ công mỹ nghệ được điêu khắc tại làng nghề Non Nước vẫn còn mang tính đơn lẻ, chưa đồng bộ với sự phát triển.

Chính vì vậy, việc phục dựng và tổ chức các hoạt động sáng tác nghệ thuật trong điều khắc đá mỹ nghệ sẽ từng bước khôi phục quá trình tạo tác thủ công truyền thống của địa phương, gắn với các không gian trải nghiệm trực tiếp đến du khách.

Từ đó góp phần quảng bá và giới thiệu đến cộng đồng về hình ảnh làng nghề truyền thống điêu khắc đá mỹ nghệ Non Nước, phường Ngũ Hành Sơn đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

Hiện nay, làng nghề có 385 cơ sở xuất, kinh doanh đang hoạt động, với sản lượng ước tính khoảng 1,2 tỷ sản phẩm/năm, doanh thu bình quân đạt 460 tỷ đồng/năm.

Trong đó, giai đoạn 2021 – 2025, tổng giá trị hàng hóa ước đạt khoảng 1.380 tỉ đồng. Những con số này phản ánh trực tiếp hiệu quả kinh tế của làng nghề, đồng thời cho thấy mức độ đóng góp thực chất vào đời sống của người lao động tại địa phương.

Thu nhập bình quân của lao động trong làng nghề đạt khoảng 12 triệu đồng/tháng, cao hơn mức trung bình của nhiều ngành tiểu thủ công nghiệp tại Đà Nẵng. Điều này khẳng định nghề điêu khắc đá là một sinh kế chính, tương đối ổn định. Không dừng lại ở tác động đối với từng hộ gia đình, giá trị kinh tế của làng nghề còn lan tỏa mạnh mẽ ở cấp độ địa phương và thành phố.

Đề án đặt mục tiêu bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật của nghề điêu khắc đá mỹ nghệ Non Nước trong đời sống đương đại, gắn với quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt Ngũ Hành Sơn.

Đến năm 2030, nghệ thuật điêu khắc đá mỹ nghệ thủ công truyền thống thoát khỏi tình trạng mai một. Thành phố tập trung phát triển một loạt các sản phẩm điêu khắc mỹ nghệ sinh xảo, mang bản sắc văn hóa Đà Nẵng nói chung và Ngũ Hành Sơn nói riêng; nâng cao năng lực kế thừa và tái sáng tạo của nghề, năng lực cạnh tranh thị trường và thu nhập của người lao động.

Các tác phẩm đạt giải tại các cuộc thi về điêu khắc đá Non Nước được trưng bày tại UBND phường Ngũ Hành Sơn.

Giai đoạn 2030 – 2045, Đà Nẵng đặt mục tiêu nâng tầm Lễ hội Thạch nghệ Tổ sư Ngũ Hành Sơn là sự kiện quy mô quốc tế, diễn ra thường niên. 100% phục hồi kỹ thuật điêu khắc đá thủ công truyền thống gắn với phát triển du lịch làng nghề.

100% nghệ nhân, người có công bảo tồn, gìn giữ và truyền dạy nghệ thuật điêu khắc đá mỹ nghệ được tôn vinh và hưởng chế độ đãi ngộ theo quy định. 100% cơ sở, hộ gia đình sản xuất đáp ứng các quy định về bảo vệ môi trường, chuyển đổi số. Có các dự án hợp tác, giao lưu quốc tế quảng bá nghệ thuật, điều khắc đá mỹ nghệ Non Nước. Đến năm 2045, làng nghề trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn, nổi bật của Đà Nẵng, cả nước và khu vực.

UBND thành phố giao UBND phường Ngũ Hành Sơn chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, UBND các xã, phường, đặc khu và các đơn vị liên quan tổ chức triển khai đề án.

Trong quá trình triển khai thực hiện và thực tiễn phát sinh, nếu có vướng mắc hoặc vấn đề cần bổ sung, điều chỉnh, UBND phường Ngũ Hành Sơn có trách nhiệm tổng hợp, báo cáo UBND thành phố xem xét, điều chỉnh cho phù hợp.