Nếu trước đây việc xây dựng nông thôn mới mang tính đồng loạt, áp dụng một bộ tiêu chí chung, thì nay tỉnh chuyển sang phương thức linh hoạt, phù hợp đặc điểm từng vùng.

Thực tiễn triển khai cho thấy nhiều địa phương đã có cách làm sáng tạo, trong đó Bắc Ninh là một điển hình. Sau quá trình sáp nhập, tái cấu trúc không gian phát triển, tỉnh đã tạo bước đột phá cả về tư duy lẫn tổ chức thực hiện trong lĩnh vực “tam nông”. Trên nền tảng 452 thôn kiểu mẫu đã được xây dựng, Bắc Ninh đang tiếp tục hướng tới mục tiêu hình thành nông thôn hiện đại.

Điểm nổi bật là sự thay đổi trong cách tiếp cận tiêu chí đánh giá. Nếu trước đây việc xây dựng nông thôn mới mang tính đồng loạt, áp dụng một bộ tiêu chí chung, thì nay tỉnh chuyển sang phương thức linh hoạt, phù hợp đặc điểm từng vùng. Khu vực đồng bằng được định hướng phát triển tiệm cận đô thị, trong khi khu vực miền núi chú trọng yếu tố sinh thái, bảo tồn và phát triển bền vững. Cách làm này giúp khắc phục tình trạng dàn trải, nâng cao hiệu quả thực chất của từng tiêu chí.

Trước tác động của quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa, Bắc Ninh định hình mô hình “làng quê kiểu mẫu” theo hướng “nông thôn trong đô thị”. Trong đó, các giá trị truyền thống được bảo tồn song hành với việc đáp ứng tiêu chuẩn sống hiện đại. Quy hoạch không gian làng gắn với vành đai xanh, khu đô thị mở rộng cùng hệ thống hạ tầng đồng bộ đã tạo nên diện mạo nông thôn mới hài hòa giữa hiện đại và bản sắc Kinh Bắc.

Hạ tầng thiết yếu như giao thông, điện, nước, trường học, trạm y tế, cùng với hạ tầng số và các thiết chế văn hóa được đầu tư đồng bộ, giúp người dân tiếp cận tốt hơn với dịch vụ và thông tin. Mục tiêu đặt ra là xây dựng làng quê kiểu mẫu không chỉ “đẹp” mà còn “tiện ích” và “thông minh”.

Thực tế cho thấy mô hình này đã mở ra hướng phát triển mới cho kinh tế nông thôn. Việc kết hợp sản phẩm OCOP với du lịch nông nghiệp, sinh thái và du lịch cộng đồng đã góp phần chuyển đổi tư duy, đưa làng quê trở thành điểm đến trải nghiệm văn hóa, tạo thêm nguồn thu cho người dân. Đồng thời, việc ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ đang từng bước nâng cao giá trị sản xuất, hướng tới phát triển bền vững.

Theo lãnh đạo ngành nông nghiệp địa phương, giai đoạn 2026-2035, Bắc Ninh phấn đấu có 10% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại.

Từ việc bảo tồn không gian làng trong lòng đô thị, gìn giữ các giá trị văn hóa, lịch sử và cảnh quan, Bắc Ninh cho thấy hiệu quả của việc huy động đồng bộ hệ thống chính trị, doanh nghiệp và người dân. Đây chính là nền tảng để khơi dậy nội lực, tạo động lực phát triển nông thôn theo hướng bền vững và giàu bản sắc.