Biểu tượng của vùng núi Trà Vân

Theo hồ sơ xét duyệt, “cụ” quế có chu vi thân 3,5m, chiều cao khoảng 30m, tỏa bóng rộng giữa núi rừng Trà Vân. Người dân địa phương thường gọi thân mật là “cụ quế” và không bao giờ khai thác vỏ để bán, mà giữ nguyên để cây khỏe mạnh, hàng năm thu hạt giống nhân giống quế con, duy trì rừng quế truyền thống.

Từ bao đời nay, quế đã trở thành báu vật của người Ca Dong ở Trà Vân. Họ coi quế không chỉ là nguồn thu nhập chính mà còn là một phần linh hồn văn hóa, hiện diện trong các nghi lễ truyền thống, trong đời sống hằng ngày và là niềm tự hào của cộng đồng.

Ông Hồ Văn Lâm – một già làng tại xã Trà Vân – chia sẻ: “Cụ quế này là niềm tự hào của bà con chúng tôi. Từ thời cha ông để lại, người dân luôn dặn nhau không được xâm hại, phải giữ lấy hạt giống để đời sau còn có rừng quế mà sống.”

Hình ảnh cao lớn của cây quế di sản vừa được công nhận. Ảnh: NVCC

Ngày 29-8, Hội đồng Cây di sản Việt Nam đã họp và kết luận “cụ” quế tại nóc Ông Ní đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của Cây di sản, bao gồm: có tuổi đời trên 150 năm, có giá trị về mặt lịch sử – văn hóa – sinh học, gắn liền với đời sống cộng đồng.

Ngày 3-9, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam đã gửi thông báo tới UBND xã Trà Vân và chính thức ra quyết định công nhận vào ngày 6-9. Theo quy định, địa phương sẽ chủ động tổ chức lễ công bố, còn hội sẽ hỗ trợ cấp bằng, quyết định và thiết kế bia đá đặt tại vị trí cây.

Quế – “vàng xanh” của núi rừng

Việc công nhận “cụ” quế hơn 150 năm tuổi không chỉ là niềm tự hào của người dân địa phương, mà còn là thông điệp mạnh mẽ về ý thức bảo tồn thiên nhiên, gìn giữ di sản xanh cho các thế hệ mai sau.

Không chỉ mang giá trị về mặt sinh thái, “cụ” quế còn là minh chứng cho truyền thống gìn giữ rừng của đồng bào miền núi. Trong bối cảnh diện tích rừng quế tự nhiên đang bị thu hẹp bởi khai thác và biến đổi khí hậu, việc công nhận Cây di sản sẽ góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng trong bảo tồn nguồn gen quý hiếm.

Theo thống kê của Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, từ năm 2010 đến nay, cả nước đã có hơn 5.000 cây cổ thụ được công nhận là Cây di sản, thuộc nhiều loài khác nhau như đa, sộp, lim, gạo, và quế. Việc “cụ” quế ở Đà Nẵng được vinh danh góp phần làm phong phú thêm hệ thống cây di sản Việt Nam, đồng thời khẳng định vị thế của quế Trà Vân – một trong những thương hiệu nông sản đặc trưng miền Trung.

Ngoài ý nghĩa văn hóa, quế còn được xem là “vàng xanh” khi mang lại giá trị kinh tế cao. Tinh dầu quế, vỏ quế, gỗ quế và hạt quế đều là những sản phẩm có giá trị xuất khẩu. Tại Trà Vân, nhiều hộ dân hiện nay vẫn duy trì nghề trồng quế truyền thống, coi đây là hướng phát triển bền vững để thoát nghèo./.