Từ một mô hình nhỏ, đến nay cỏ ngọt đang dần trở thành cây trồng chủ lực, mang lại giá trị kinh tế cao và mở ra hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ bền vững cho Cao Bằng. Ảnh: Thế Hiển

Từ thử nghiệm đến mô hình kinh tế hiệu quả

Cỏ ngọt là cây ưa sáng, dễ chăm sóc, ít sâu bệnh và gần như không cần nhiều phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật. Đây là ưu thế lớn trong bối cảnh nông nghiệp đang chuyển mình theo hướng “xanh” và tiết kiệm chi phí đầu tư.

Sau khoảng 50–60 ngày, cây có thể thu hoạch lứa đầu tiên và tiếp tục cho sản lượng ổn định từ 3–4 năm, mỗi năm 6 vụ. Chính vòng đời dài và năng suất ổn định đã giúp cây cỏ ngọt trở thành lựa chọn hấp dẫn cho người nông dân vùng cao.

Từ cuối năm 2023, HTX Thảo Đường Vinh đã xây dựng mô hình trồng theo hướng hữu cơ, mở rộng diện tích lên gần 9 ha, trong đó 6 ha đã cho thu hoạch. Sản lượng năm 2024 đạt 15 tấn cỏ khô, dự kiến năm 2025 có thể đạt 50 tấn. Toàn bộ sản phẩm đều được bao tiêu bởi doanh nghiệp dược liệu tại Hà Nội, giúp HTX đạt doanh thu hơn 1 tỷ đồng/năm.

Không chỉ tạo ra lợi nhuận cho HTX, cây cỏ ngọt còn giúp hơn 50 lao động nông thôn có việc làm thường xuyên, với thu nhập 4–6 triệu đồng/tháng. Các công đoạn từ làm đất, trồng, chăm sóc đến thu hái, phơi sấy đều tận dụng được nhân công địa phương, góp phần giữ người dân ở lại quê hương và phát triển sinh kế bền vững.

Ông Phan Văn Quỳnh, Quản lý HTX Thảo Đường Vinh, chia sẻ: “Toàn bộ sản lượng hiện đã có hợp đồng bao tiêu ổn định. Có thời điểm, nhu cầu của thị trường vượt xa khả năng cung ứng, đặc biệt trong mùa mưa. HTX đang lên kế hoạch mở rộng diện tích, đầu tư thiết bị sấy hiện đại, đồng thời đăng ký mã số vùng trồng để hướng tới xuất khẩu.”

Gắn cây cỏ ngọt với OCOP – nâng tầm thương hiệu địa phương

Với sự đồng hành của Liên minh HTX tỉnh và định hướng phát triển OCOP, cây trồng này không chỉ mang lại “vị ngọt” kinh tế mà còn gieo mầm hy vọng cho một nền nông nghiệp hữu cơ vùng cao xanh, sạch và bền vững.

Theo ông Trần Anh Dũng, Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Cao Bằng, HTX Thảo Đường Vinh là đơn vị tiên phong phát triển cây cỏ ngọt quy mô lớn, mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp vùng cao.

“Đây là mô hình có tính đột phá, hoàn toàn có thể nhân rộng thành vùng nguyên liệu dược liệu tập trung, gắn với chương trình OCOP của tỉnh,” ông Dũng cho biết.

Liên minh HTX Cao Bằng đang hỗ trợ HTX xây dựng chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ, tập huấn kỹ thuật, tư vấn quản trị, kết nối tín dụng và hướng dẫn đăng ký sản xuất sạch, đạt chuẩn hữu cơ.

Cỏ ngọt được đánh giá có lợi thế rõ rệt so với nhiều cây trồng khác: dễ trồng, bền với thời tiết vùng núi, lại có giá trị kinh tế cao nhờ thị trường tiêu thụ ổn định. Ngoài việc chế biến thành trà thảo dược, cỏ ngọt còn là chất tạo ngọt tự nhiên ngày càng được ưa chuộng trong sản phẩm thực phẩm và dược phẩm.

Việc gắn sản phẩm cỏ ngọt với chương trình OCOP không chỉ giúp nâng tầm giá trị sản phẩm, mà còn tạo thương hiệu đặc trưng cho Cao Bằng. Khi được công nhận OCOP, sản phẩm sẽ có cơ hội xuất hiện tại các hội chợ thương mại, siêu thị, kênh phân phối lớn, mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh.

Đồng thời, việc phát triển cỏ ngọt theo mô hình hữu cơ, có chứng nhận sản xuất an toàn, giúp Cao Bằng định vị hình ảnh là vùng nguyên liệu dược liệu sạch của khu vực miền núi phía Bắc.

Trong tương lai, nếu được đầu tư đồng bộ về công nghệ chế biến, tiêu chuẩn hóa sản phẩm và chuỗi giá trị khép kín, cây cỏ ngọt hoàn toàn có thể trở thành “thương hiệu xanh” của Cao Bằng, góp phần nâng cao thu nhập nông dân, phát triển kinh tế vùng cao và lan tỏa hình ảnh nông nghiệp bền vững Việt Nam.