Trên địa bàn hai xã Minh Tân và Vĩnh Thịnh, huyện Vĩnh Lộc (Thanh Hoá) hiện đang có hơn 130 cơ sở sản xuất, chế tác đá mỹ nghệ hoạt động. Trong đó gần 100 cơ sở tại xã Minh Tân đã được quy hoạch vào cụm công ngiệp và cụm làng nghề (CCN). 30 cơ sở còn lại tại xã Vĩnh Thịnh và một vài cơ sở tại xã Minh Tân chưa chịu di dời vào CCN, hoạt động rải rác trên tuyến QL 217.

Theo quan sát của chúng tôi, các cơ sở sản xuất lấy nguồn nguyên liệu từ khu vực mỏ ở núi đá Bền, xã Vĩnh Minh rồi chở bằng ô tô tải về các xưởng chế tác. Trong quá trình di chuyển, hàng trăm xe chở đá đã oanh tạc các tuyến đường, làm xuất hiện nhiều ổ voi, ổ gà, sụt lún tại nhiều điểm. Nguy hiểm hơn, nhiều xe tải chở đá không có nắp thùng phía sau, đá được xếp chồng lên nhau mà không có bất kì sự che chắn nào khiến các tảng đá lộ thiên, lòi ra khỏi thùng xe. Việc này khiến những phiến đá lớn có thể rơi xuống đường, gây nguy hiểm cho người dân bất cứ lúc nào.

Xe tải chở đá không đảm bảo an toàn lưu thông trên đoạn đường CCN Minh Tân gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông.

Một điều đáng quan tâm nữa, tình trạng khói bụi bay mù mịt mỗi lúc có xe tải chở đá từ mỏ ra. Tại điểm ngã ba vào CCN xã Vĩnh Minh, các xe tải chở đá và vật liệu thường xuyên ra vào khiến nơi đây lúc nào cũng trong tình trạng bụi trắng xóa.

Cảm nhận rõ nhất là toàn làng nghề bụi đá bay mờ mịt, phủ lên từng mái nhà, ngọn cây, từng mét đường. Việc xử lý hệ thống nước thải chưa được các cơ sở chế tác đá ở đây quan tâm, đầu tư đúng mực. Như một quy trình tuần hoàn, sau khi cắt, xẻ, đánh bóng đá, nước thải quyện với bột đá chảy thành dòng xuống các bể chứa, chảy xuống cả cái kênh rạch lân cận. Các bể chứa ở đây thường được dùng chung giữa nhiều cơ sở, xây dựng tạm bợ. Khi bụi đá lắng xuống đầy hồ, có cơ sở cho người múc đi đổ ở nơi khác, cũng có những cơ sở cho xả thẳng ra môi trường.

Bột đá được xả thẳng xuống hồ chứa nước gây ô nhiễm môi trường.

Giải đáp những vấn đề trên, ông Mai Văn Hồng- Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thịnh cho hay: Hiện tại, xã này có hơn 30 cơ sở chế tác đá nằm dọc QL217, tác động tiêu cực đến môi trường. Do vậy, thường kì Sở TNMT đã có những đánh giá. Trước mắt, UBND xã Vĩnh Thịnh cũng đã yêu cầu các cơ sở làm tốt công tác về môi trường. Nếu cơ sở nào không đạt tiêu chuẩn thì xã sẽ áp dụng các biện pháp xử lý mạnh tay. “Còn về chuyện di dời, năm 2019 xã cũng đã đề nghị lên ngành chức năng cho lập quy hoạch 3,2 ha đất để đưa các cơ sở chế tác đá vào CCN để sản xuất tập trung. Nhưng do chi phí xây dựng nhà xưởng lớn, nên chủ các cơ sở kêu rất khó khăn, chính vì vậy chúng tôi gặp bế tắc trong công tác vận động di dời”- ông Hồng nói.

Chủ tịch UBND xã Minh Tân cho biết thêm: Về chất thải rắn từ việc chế tác đá, xã đang gặp khó khăn vì chưa có diện tích để xây bãi chứa.

Bài và ảnh Đình Minh - Tuấn Anh