Hà Nội: 24°C Hà Nội
Đà Nẵng: 25°C Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh: 28°C TP Hồ Chí Minh
Thừa Thiên Huế: 28°C Thừa Thiên Huế

Vấn vương xôi đường xứ Quảng

LNV - Những ngày giáp Tết, người dân xứ Quảng quê tôi rộn ràng làm các loại bánh để trước cúng tổ tiên, ông bà, sau là có món tiếp khách và cho con cháu ăn chơi. Bên cạnh các loại bánh truyền thống như bánh tét, bánh tổ, bánh in, bánh khô, bánh hộc, bánh tráng…, người dân quê tôi còn làm “bánh” xôi đường, còn gọi là xôi ngọt.

Ngày Xuân về, trong những khoảnh khắc gió nhẹ mang theo hương thơm ngọt ngào của bánh xôi đường, tôi lại nhớ đến những ký ức ấm áp với ngoại tôi. Mỗi Tết đến, hình ảnh những cụ bà nấu bánh trong nhà hay bán bánh xôi đường trong chợ lại hồi sinh, và hương vị tuyệt vời của bánh xôi đường ngoại tôi nấu vẫn hiện hữu mãi trong tâm hồn.

Bánh xôi đường xứ Quảng, hay còn được gọi là xôi ngọt, không chỉ là một phần không thể thiếu trong các dịp lễ Tết mà còn là biểu tượng của sự hòa quyện, ấm cúng, đoàn kết trong gia đình. Trải qua nhiều thế hệ, bí quyết nấu bánh được lưu truyền và ngày nay vẫn là nghệ thuật nấu đầy tinh tế.

Vấn vương xôi đường xứ Quảng

Lúc sinh thời, ngoại tôi là “chuyên gia” với nghề làm bánh xôi đường xứ Quảng cho hay, nguyên liệu nấu xôi đường gồm nếp, đậu đen, đường bát, gừng tươi, đậu phụng rang, mè rang... Sau khi nấu xong, mang hỗn hợp này cho vào cái khuôn bằng gỗ có lót lá chuối và ép: hỗn hợp” này lại cho chặt, sau đó rắc mè, đậu phụng rang lên trên bề mặt của xôi đường cho đẹp và mang hương vị đặc trưng làm vấn vương bao du khách khi đến tham quan, trãi nghiệm làng quê xứ Quảng khi Xuân đến Tết về.

Những năm gần đây, các khuôn “đúc” bánh xôi đường được thiết kế cách điệu và bàn tay khéo léo của người làm bánh đã cho ra những mẫu bánh xôi đường có màu sắc, hoa văn hoạ tiết rất đẹp. Tuy nhiên muốn nấu xôi đường thơm ngon, hấp dẫn, không nhão và để lâu được thì cần phải có tay nghề, bí quyết. Có nhiều bánh xôi đường để lâu trên 10 ngày, nửa tháng mà vẫn thơm ngon.

Vấn vương xôi đường xứ Quảng

Ngoại tôi cho hay, muốn nấu bánh xôi đường ngon, đạt yêu cầu phải có tay nghề. Đầu tiên là khâu vuốt nếp thật sạch rồi nấu thành xôi sao cho xôi không quá khô mà cũng không quá nhão. Tiếp đến vuốt (vo) đậu đen với nước cho sạch và loại bỏ những hạt bị hỏng. Sau đó luộc đậu cho chín mềm rồi đổ ra rổ, để ráo.

Tiếp đến dùng đường bát (đường tán) nấu tan chảy rồi lọc sạch chất bẩn. Sau đó bắc lên sên với gừng già giã nhỏ cho dung dịch đặc lại. Tiếp tục cho cho xôi, đậu đen và nước đường vào một thau lớn, dùng đũa xới cho đến khi hỗn hợp được trộn đều.

Khâu quan trọng là cho hỗn hợp trên vào nồi rồi hông (hấp) khoảng nửa giờ trên bếp lửa nhỏ, nhằm giúp chất ngọt thấm đều vào xôi, đậu. Sau khi hông xôi, cho hỗn hợp vào khuôn có thoa một lớp dầu phụng, dùng lá chuối sạch ép xôi chặt lên bề mặt rồi rải mè và đậu phụng (đã được rang chín và bóc sạch vỏ lụa) lên trên cho khay bánh xôi đường thêm phần hấp dẫn.

Qua tìm hiểu, bánh tổ, xôi đường, bánh tráng… là những món “lương khô” mà người dân đất Quảng đã tiếp tế cho quân nhà Tây Sơn tiến quân ra Bắc đại phá quân nhà Thanh, chiến thắng lẫy lừng vào năm Kỷ Dậu (1789). Bánh xôi đường của người Quảng có nét tương đồng với bánh xôi chè (tapei poh) của người Chăm và luôn xuất hiện trong các dịp quan trọng như lễ Tết, dâng cúng ông bà tổ tiên...

Vấn vương xôi đường xứ Quảng

Thông thường, bà con sinh sống vùng Quảng Nam- Đà Nẵng có thói quen mua xôi đường về cúng, nhất là cúng ông Táo đêm 22 rạng ngày 23 (ÂL). Ở các chợ quê như: Phú Thuận, Hà Tân, Đại Minh, Ái Nghĩa, Quãng Huế, chợ Đàng… thì các bánh xôi đường được bán quanh năm, người ta mua về để đi đám giỗ, biếu tặng…

Mỗi khi mùa Tết đến, hương thơm ngọt ngào của bánh xôi đường lại làm tôi chìm đắm trong những ký ức ấm áp. Bánh xôi đường xứ Quảng không chỉ là một món ngon miệng, mà còn là biểu tượng của sự hòa quyện, ấm áp và đoàn kết trong gia đình.

Cùng với nghệ thuật nấu xôi đường đòi hỏi tay nghề và bí quyết, từ việc vuốt nếp đến việc nấu đường, pha trộn nguyên liệu, hông xôi... Hương vị đặc trưng không chỉ đến từ nguyên liệu, mà còn là sự chân thành và tâm huyết của những người làm bánh như ngoại của tôi. Giờ đây, khi ngoại đã về bên kia thế giới, hương vị ấy vẫn sống mãi trong tâm hồn, khiến cho mỗi chuỗi ngày Tết trở nên thêm nhớ nhung ngoại, nhớ nhung Tết xưa xứ Quảng.

Lê Văn Kỳ

Tin liên quan

Lễ hội “Tinh hoa Đại ngàn - Biển xanh hội tụ” bản giao hưởng nghệ thuật - văn hóa - du lịch đặc sắc của Gia Lai

Lễ hội “Tinh hoa Đại ngàn - Biển xanh hội tụ” bản giao hưởng nghệ thuật - văn hóa - du lịch đặc sắc của Gia Lai

LNV - “Gia Lai là mảnh đất hội tụ những giá trị đặc sắc của đại ngàn hùng vĩ và biển xanh bất tận. Đây là vùng đất mà mỗi ngọn núi, con sông, bãi biển đều gắn liền với truyền thuyết, bản hùng ca và tình người sâu đậm”. Đây là khẳng định của Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Tuấn Thanh tại Lễ hội “Tinh hoa Đại ngàn - Biển xanh hội tụ”.
Bánh đậu xanh như ý: Sản phẩm OCOP vị xưa, sức sống mới

Bánh đậu xanh như ý: Sản phẩm OCOP vị xưa, sức sống mới

LNV - “Đậu Như Ý – Bánh đậu xanh truyền thống, hạt dinh dưỡng hiện đại, cùng tạo nên hương vị Việt trọn vẹn, món quà sức khỏe cho mọi gia đình, đậm chất người con xứ Đông.”
94 gian hàng ẩm thực, OCOP, làng nghề được trưng bày tại Lễ hội tinh hoa Đại ngàn - Biển xanh hội tụ 2025

94 gian hàng ẩm thực, OCOP, làng nghề được trưng bày tại Lễ hội tinh hoa Đại ngàn - Biển xanh hội tụ 2025

LNV - Chiều 26/8, UBND tỉnh Gia Lai tổ chức họp báo công bố thông tin về Lễ hội tinh hoa Đại ngàn - Biển xanh hội tụ 2025, sự kiện văn hóa - du lịch - ẩm thực đặc sắc được tổ chức tại phố biển Quy Nhơn từ ngày 29/8 đến ngày 2/9/2025.

Tin mới hơn

Bảo tồn nghề giấy truyền thống Việt Nam - Hàn Quốc

Bảo tồn nghề giấy truyền thống Việt Nam - Hàn Quốc

Ngày 13/11/2026 tại Hà Nội, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) phối hợp với Bảo tàng Dân gian Quốc gia Hàn Quốc đồng tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Nghề làm giấy Hanji của Hàn Quốc và giấy Dó của Việt Nam: Bảo tồn, diễn giải và đối thoại văn hóa”.
Trường THPT Ngọc Hồi: 60 năm bền bỉ gieo tri thức, tự hào tiếp nối truyền thống vẻ vang

Trường THPT Ngọc Hồi: 60 năm bền bỉ gieo tri thức, tự hào tiếp nối truyền thống vẻ vang

LNV - Từ những lớp học tranh tre, vách đất trong chiến tranh đến ngôi trường khang trang hôm nay, Trường THPT Ngọc Hồi đã trải qua 60 năm xây dựng và phát triển với nhiều dấu ấn đáng tự hào. Nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập (1966–2026), nhà trường vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba, tiếp thêm động lực để các thế hệ thầy và trò tiếp tục phát huy truyền thống, nâng cao chất lượng giáo dục.
Đền Kim Liên  - Dấu ấn linh thiêng trấn giữ phía Nam Thăng Long

Đền Kim Liên - Dấu ấn linh thiêng trấn giữ phía Nam Thăng Long

LNV - Nằm trong dòng chảy nghìn năm của Thăng Long - Hà Nội, Đền Kim Liên là một cột mốc văn hóa quan trọng. lưu giữ những giá trị độc đáo về lịch sử và nghệ thuật kiến trúc truyền thống. Nơi thờ thần Cao Sơn Đại Vương này vẫn lặng lẽ đứng vững như một biểu tượng tâm linh giữa lòng thành phố hiện đại.
Nửa đời tìm đường gìn giữ nghệ thuật kịch câm

Nửa đời tìm đường gìn giữ nghệ thuật kịch câm

LNV - Từng nhiều lần gác lại đam mê vì không tìm thấy hướng đi, nghệ sĩ Hoàng Tùng vẫn kiên trì tìm đường đưa kịch câm trở lại. Giờ đây, anh tiếp tục chọn giảng dạy như một cách nuôi dưỡng tình yêu với loại hình nghệ thuật này.
Ấm tình sẻ chia qua những công trình thiện nguyện tại Phú Thọ

Ấm tình sẻ chia qua những công trình thiện nguyện tại Phú Thọ

LNV - Từ việc sửa chữa mái nhà xuống cấp tại Lập Thạch đến làm mới con ngõ tại xã Thượng Long, hành trình thiện nguyện của Cộng đồng Gia Đình Hạnh Phúc phối hợp với CLB Bàn Tay Của Mẹ đã góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt, đi lại cho những gia đình có hoàn cảnh đặc biệt.
Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ trong đời sống văn hoá người Việt

Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ trong đời sống văn hoá người Việt

Đầu tháng 11/2026, tác giả Nguyễn Đạt Tân, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Thực hành Văn hóa Tín ngưỡng Dân gian, cho ra mắt cuốn sách “Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ trong đời sống văn hóa người Việt”, do Nhà xuất bản Tri Thức ấn hành. Cuốn sách tìm hiểu quá trình hình thành, hệ thống thần điện và đời sống thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, đồng thời đề cập những vấn đề đặt ra trong việc gìn giữ di sản hiện nay.

Tin khác

Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị: Nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, lấy người bệnh làm trung tâm

Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị: Nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, lấy người bệnh làm trung tâm

LNV - Với đặc thù điều trị nhiều bệnh lý thần kinh phức tạp, trong đó phần lớn người bệnh là người cao tuổi, Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị luôn chú trọng nâng cao năng lực chuyên môn, cải thiện chất lượng điều trị và chăm sóc. Lấy người bệnh làm trung tâm, khoa hướng tới đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân.
Nàng tiên áo trắng

Nàng tiên áo trắng

Tặng BS Nguyễn Thị Trang- Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị
Sơn mài Hạ Thái: Giữ sắc sơn ta, nối dài nghệ thuật Việt

Sơn mài Hạ Thái: Giữ sắc sơn ta, nối dài nghệ thuật Việt

LNV - Cách trung tâm Hà Nội gần 20km về phía Nam, làng nghề sơn mài Hạ Thái (nay thuộc xã Hồng Vân, Thành phố Hà Nội) từ lâu đã nổi tiếng với những sản phẩm thủ công mang vẻ đẹp óng ánh, bền màu và giàu giá trị nghệ thuật. Không chỉ lưu giữ kỹ thuật chế tác được trao truyền qua nhiều thế hệ, nơi đây còn mở ra những trải nghiệm mới, đưa du khách đến gần hơn với chất liệu sơn ta và nghệ thuật sơn mài truyền thống.
Âm hưởng Đọi Tam: Tiếng trống ngân vang qua những miền ký ức

Âm hưởng Đọi Tam: Tiếng trống ngân vang qua những miền ký ức

LNV- Từ hồi trống báo hiệu ngày tựu trường đến những nhịp trống rộn ràng trong đêm hội Trung thu, âm thanh ấy đã len vào ký ức và trở thành một phần quen thuộc của đời sống văn hóa Việt. Thế nhưng, phía sau mỗi nhịp trống ấy là những ngày tháng lao động bền bỉ của người thợ Đọi Tam. Hơn nghìn năm qua, từ đôi tay người thợ, những chiếc trống vẫn nối dài hành trình, mang âm hưởng của làng nghề đến khắp mọi miền.
Làng Từ Vân (Hà Nội): Giữ sắc cờ tổ quốc qua từng đường kim

Làng Từ Vân (Hà Nội): Giữ sắc cờ tổ quốc qua từng đường kim

LNV - Cách trung tâm Hà Nội khoảng 30km, làng Từ Vân (xã Chương Dương, Thành phố Hà Nội) đã có hơn 80 năm gắn bó với nghề may cờ. Từ những lá cờ phục vụ Tổng khởi nghĩa năm 1945 đến hàng triệu lá cờ hiện diện trong các dịp lễ lớn, người dân nơi đây vẫn bền bỉ gìn giữ nghề truyền thống, gửi gắm niềm tự hào dân tộc qua từng đường kim, mũi chỉ.
Đèn lồng ống lon

Đèn lồng ống lon

LNV - Những năm tháng của cái thời một ngàn chín trăm hồi ấy, cứ đến độ tháng 8 âm lịch, nắng thu lại chao nhẹ rồi buông xuống vạt bãi bồi một màu mật sên đỏ quạch.
Trù phú vườn bưởi Đặc sản bên lòng hồ Thác Bà

Trù phú vườn bưởi Đặc sản bên lòng hồ Thác Bà

LNV - Nhờ nhạy bén trong thâm canh và quyết tâm gìn giữ giống bưởi quý của cha ông, gia đình ông Nguyễn Văn Đông và bà Nguyễn Lê Hằng Nga đã xây dựng thành công mô hình kinh doanh sản xuất giỏi, thu về hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
Từ ban thờ Tổ đến bàn tay người thợ: Chuyện nghề bạc Định Công

Từ ban thờ Tổ đến bàn tay người thợ: Chuyện nghề bạc Định Công

LNV - Giữa khuôn viên đình Định Công Thượng (Hà Nội), nơi thờ Tổ nghề kim hoàn, xưởng đậu bạc vẫn ngày ngày hoạt động. Nếu bàn thờ Tổ lưu giữ ký ức về cội nguồn, thì đôi tay người thợ đang tiếp nối nghề xưa bằng những sản phẩm được làm ra hôm nay.
Làng lụa Vạn Phúc: Dệt tiếp giấc mơ từ khung cửi xưa

Làng lụa Vạn Phúc: Dệt tiếp giấc mơ từ khung cửi xưa

LNV - Sau nhiều năm bôn ba mưu sinh, anh Triệu Văn Bình, cháu nội cố nghệ nhân Triệu Văn Mão trở về với nghề dệt gia truyền, gây dựng xưởng riêng và miệt mài phục dựng khung dệt, tìm lại những hoa văn cổ. Với anh, đó không chỉ là hành trình nối lại nghề xưa, mà còn là cách gìn giữ những giá trị đã làm nên tên tuổi lụa Vạn Phúc.
Mỹ Đồng: Giữ lửa làng nghề trong thời đại công nghệ

Mỹ Đồng: Giữ lửa làng nghề trong thời đại công nghệ

LNV - Từ làng đúc gang truyền thống, Mỹ Đồng (Hải Phòng) đang từng bước chuyển mình theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Bằng việc đổi mới phương thức sản xuất và mở rộng thị trường, các cơ sở kim khí tại đây đã và đang đưa sản phẩm của làng nghề vươn ra thị trường quốc tế, góp phần nâng cao vị thế kim khí Việt Nam.
Hai thế hệ, một miền ký ức chưa từng ngủ quên

Hai thế hệ, một miền ký ức chưa từng ngủ quên

LNV - Từng hiện diện trên mâm cỗ Trung thu, phỗng đất dần vắng bóng khi người trong làng lần lượt rời nghề mưu sinh. Giữa dòng chảy ấy, nghệ nhân Phùng Đình Giáp vẫn bền bỉ gìn giữ nghề xưa, còn người cháu Phùng Đình Đạt mang theo khát vọng của tuổi trẻ mong muốn tiếp nối và lan tỏa nét đẹp ấy, để phỗng đất tiếp tục hiện diện trong những mùa trăng mai sau.
Tấm gương vợ chồng già cao tuổi mẫu mực nơi đất nghề

Tấm gương vợ chồng già cao tuổi mẫu mực nơi đất nghề

LNV - Nhân tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam, chúng tôi có dịp về thôn Hữu Bằng 2, xã Tây Phương (trước đây là xã Hữu Bằng, huyện Thạch Thất) Hà Nội, vùng đất bán sơn địa nổi tiếng lâu đời với các nghề thủ công truyền thống như mộc, sản xuất đồ nội thất và may mặc. Giữa nhịp sống hối hả của làng nghề đổi mới, câu chuyện về gia đình cụ Nguyễn Đình Ty (73 tuổi) và cụ Phan Thị Mùi (72 tuổi) tại thôn Hữu Bằng 2 nổi lên như một điểm sáng về tinh thần tự lực, gìn giữ gia phong và nuôi dạy con cái thành tài.
Đông Khê (Cao Bằng): Năm chị em giữ gìn văn hoá dân tộc qua làn điệu dân ca

Đông Khê (Cao Bằng): Năm chị em giữ gìn văn hoá dân tộc qua làn điệu dân ca

LNV - Bằng đam mê và bền bỉ, năm chị em truyền lại những giá trị văn hóa dân tộc như Then, lượn Slương, hát Sli và múa chầu cho thế hệ trẻ tại Đông Khê, tỉnh Cao Bằng
Đồi Giác Ngộ và quần thể Hoàng Anh Mộc cổ thế được trao bằng Độc bản Việt Nam

Đồi Giác Ngộ và quần thể Hoàng Anh Mộc cổ thế được trao bằng Độc bản Việt Nam

LNV - Chiều ngày 14/10/2026, tại Legacy Hill Resort & Villas (xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ), Lễ Công bố xác lập Độc bản Việt Nam được long trọng tổ chức với ba bằng xác lập Độc bản Việt Nam, đó là: “Đồi Giác Ngộ: Quần thể Phật giáo - Sinh thái đa tầng”; Hoàng Anh Mộc “Bạt Phong Hồi Đầu” tại Legacy Phú Cát; Quần thể Hoàng Anh Mộc cổ thế tại Legacy Nexus.
Chùa Đức Quảng trong mạch nguồn văn hóa của làng Cao Quang

Chùa Đức Quảng trong mạch nguồn văn hóa của làng Cao Quang

LNV - Không chỉ là nơi thực hành tôn giáo, tín ngưỡng, chùa Đức Quảng (phường Xuân Hòa, tỉnh Phú Thọ) còn hiện diện trong ký ức và đời sống tinh thần của người dân Cao Quang như một không gian văn hóa gắn với lịch sử hình thành cộng đồng. Qua những di vật và ký ức được trao truyền, ngôi chùa đã trở thành một phần trong cấu trúc văn hóa và đời sống của người dân nơi đây.
Xem thêm
Mới nhất Đọc nhiều
Hơn 100 năm giữ nghề tàu hũ ky bên sông Đông Thành

Hơn 100 năm giữ nghề tàu hũ ky bên sông Đông Thành

ocopvietnam - Hình thành từ năm 1912, làng nghề tàu hũ ky Mỹ Hòa (phường Cái Vồn, Vĩnh Long) đến nay vẫn đỏ lửa mỗi ngày. Nghề làm tàu hũ ky ở đây đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, đang tạo sinh kế cho nhiều gia đình ven sông Đông
TP. HCM khởi động chương trình đưa nghệ thuật truyền thống vào trường học

TP. HCM khởi động chương trình đưa nghệ thuật truyền thống vào trường học

LNV - Sáng 16/11, TP. HCM chính thức khởi động chương trình thí điểm đưa nghệ thuật truyền thống vào trường phổ thông năm học 2026 - 2027, với lễ khai mạc diễn
Tôn vinh 150 thương hiệu “Hàng Việt Nam được người tiêu dùng yêu thích” 2026

Tôn vinh 150 thương hiệu “Hàng Việt Nam được người tiêu dùng yêu thích” 2026

LNV- Ngày 15/11 vừa qua, Ban Chỉ đạo Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” TP. Hà Nội đã tổ chức lễ tôn vinh 150 sản phẩm, dịch vụ tiêu biểu từ 133 doanh nghiệp, khẳng định sức cạnh tranh bền bỉ từ thương hiệu nội địa.
Kiến An khai mạc Tuần lễ xúc tiến thương mại OCOP và đặc sản vùng miền

Kiến An khai mạc Tuần lễ xúc tiến thương mại OCOP và đặc sản vùng miền

ocopvietnam - Tối 15/11, UBND phường Kiến An (TP Hải Phòng) khai mạc “Tuần lễ xúc tiến thương mại OCOP và đặc sản vùng miền năm 2026” gắn với chuỗi hoạt động nghệ thuật “Sắc màu Kiến An”. Trong 8 ngày, đến hết 22-11, khoảng 130 gian hàng OCOP, làng nghề,
Festival OCOP Việt Nam 2026 đưa 350 gian hàng về phố đi bộ Nguyễn Huệ

Festival OCOP Việt Nam 2026 đưa 350 gian hàng về phố đi bộ Nguyễn Huệ

ocopvietnam - Lần đầu tiên tổ chức tại phía Nam, Festival OCOP Việt Nam 2026 sẽ diễn ra từ ngày 3 đến 6-12 tại phố đi bộ Nguyễn Huệ (TP.HCM), với khoảng 350 gian hàng giới thiệu hàng nghìn sản phẩm OCOP của 34 tỉnh, thành phố. Sự kiện kết hợp trưng bày, t
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-2
gex
xet-tuyen-dai-hoc
Giao diện di động