Trong quá trình 10 năm thực hiện (giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2030), kế hoạch được chia làm 2 giai đoạn.

Giai đoạn 1 bắt đầu tiến hành từ năm 2020 đến năm 2025 với mục tiêu 50% rác thải nhựa trên biển của thành phố sẽ được giảm. Trong đó 50% rác thải từ việc khai thác thủy sản được thu gom; 80% các sản phẩm từ dịch vụ du lịch không sử dụng nhựa dùng một lần và túi ni lông khó phân hủy; đặc biệt, việc tổ chức chiến dịch thu gom, làm sạch các bãi tắm biển phải bảo đảm thực hiện tối thiểu 2 lần/năm.

Giai đoạn 2 sẽ từ năm 2025 đến năm 2030, mục tiêu đặt ra cho thành phố là giảm được 75% rác thải nhựa trên biển. Với 100% rác thải từ việc khai thác thủy sản được thu gom; 100% các sản phẩm từ dịch vụ du lịch không sử dụng nhựa dùng một lần và túi ni lông khó phân hủy; Và chấm dứt hoàn toàn việc vứt bỏ rác thải nhựa xuống biển. Các nhiệm vụ, giải pháp triển khai cụ thể được chia đều cho các đơn vị có liên quan.

Đầu tiên, tổ chức các hoạt động tuyên truyền, nhằm nâng cao nhận thức, hành vi, với các sản phẩm nhựa và rác thải nhựa đại dương. Xây dựng, thực hiện các chương trình truyền thông về tác hại của các sản phẩm nhựa dùng một lần, túi ni lông khó phân hủy, qua đó hướng dẫn cách thức, ý nghĩa của việc phân loại rác thải tại nguồn, làm thay đổi thói quen sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần và túi ni lông khó phân hủy. Thực hiện biểu dương, khen thưởng các tổ chức, cá nhân có thành tích tốt, song song với tuyên truyền, kêu gọi tổ chức, cá nhân này tăng cường tái chế, tái sử dụng rác thải nhựa, thúc đẩy xây dựng nền kinh tế tuần hoàn, tăng trưởng xanh. Các hoạt động này sẽ do Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Thông tin và Truyền thông, Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Du lịch, Sở Công thương, Sở Văn hóa và Thể thao và UBND các quận, huyện chủ trì cùng thực hiện.

Tiếp đến UBND huyện Cần Giờ chỉ đạo, phối hợp với các Sở ban ngành có liên quan tiến hành thu gom, phân loại, vận chuyển và xử lý chất thải, rác thải nhựa từ các hoạt động ở khu vực ven biển và trên biển thông qua các phong trào, chiến dịch thu gom, làm sạch bãi biển tại các địa phương. Lồng ghép thêm các chương trình, sự kiện về bảo vệ môi trường, biển và hải đảo diễn ra trên địa bàn huyện Cần Giờ (Ngày Môi trường thế giới, Tuần lễ Biển và Hải đảo…). Đặc biệt tạo điều kiện, hỗ trợ các tổ chức, cá nhân và huy động người dân tham gia vào hoạt động thu gom, phân loại, tái chế, tái sử dụng chất thải nhựa ở các lưu vực sông, hệ sinh thái; ở các điểm tập kết chất thải, rác thải nhựa này cũng được bố trí các thiết bị lưu chứa phù hợp, an toàn, đảm bảo mỹ quan và vệ sinh môi trường.

Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì, cùng các Sở ban ngành liên quan phối hợp kiểm soát rác thải nhựa từ nguồn. Điều tra, thống kê, phân loại và đánh giá các nguồn thải nhựa phát sinh để đảm bảo thực hiện tốt mô hình phân loại chất thải, rác thải nhựa tại nguồn. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống thu gom phân loại, vận chuyển, xử lý rác thải nhựa theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường. Tăng cường kiểm soát, quản lý chất thải nhựa phát sinh từ các hoạt động kinh tế thuần biển và việc xả thải vào nguồn nước, đồng thời đưa ra biện pháp xử lý vi nhựa từ nước thải khu đô thị và khu công nghiệp. Ngăn ngừa, giảm thiểu việc bãi bỏ, làm thất lạc ngư cụ khai thác thủy sản, đặc biệt thực hiện nghiêm chế tài, công cụ xử lý vi phạm…

Bên cạnh đó, Sở Tài nguyên và Môi trường cũng như các Sở ban ngành liên quan còn có nhiệm vụ hợp tác quốc tế, nghiên cứu khoa học, ứng dụng chuyển giao công nghệ về xử lý rác thải nhựa đại dương. Tham gia có trách nhiệm cùng cộng đồng quốc tế, từ nghiên cứu, trao đổi chuyên sâu, đến chia sẻ thông tin, dữ liệu về giải quyết vấn đề rác thải nhựa đại dương. Đồng thời phát triển ứng dụng, chuyển giao công nghệ, kỹ thuật trong xử lý và giảm thiểu rác thải nhựa đại dương. Qua đó cho xây dựng hệ thống giám sát dựa trên công nghệ viển thám, giải đoán hình ảnh và hệ thống thông tin địa lý kết hợp với trí tuệ nhân tạo và tri thức bản địa…

Với những kế hoạch hành động về quản lý rác thải nhựa đại dương đã và đang được triển khai thực hiện, mong rằng trong 10 năm tới đây (giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2030), môi trường biển của Thành phố Hồ Chí Minh sẽ có nhiều chuyển biến tích cực và phát triển ngày một trong xanh hơn.

Bài và ảnh: Trà Giang