Ô nhiễm môi trường làng nghề chưa được cải thiện
Không thể phủ nhận những lợi ích kinh tế mà các làng nghề đã và đang đem lại, góp phần quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn, giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập, đời sống cho nông dân. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển một số làng nghề đã bộc lộ những tồn tại, đặc biệt là hệ lụy về ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe của cộng đồng.
Theo Báo cáo Hiện trạng Môi trường quốc gia vừa được Bộ TN&MT mới công bố vào cuối năm 2021, cả nước hiện có 4.575 làng nghề, trong đó có 1.951 làng nghề được công nhận. Tuy nhiên, công tác bảo vệ môi trường (BVMT) tại các làng nghề hiện nay chưa được quan tâm đúng mức, rất ít làng nghề có hệ thống thu gom và xử lý chất thải rắn (CTR) cũng như hệ thống xử lý nước thải (XLNT).

Cùng với đó, nguồn thải gây ô nhiễm môi trường không khí tại các làng nghề phát sinh chủ yếu từ việc sử dụng than làm nhiên liệu, sử dụng hóa chất trong dây chuyền công nghệ sản xuất. Trong đó, nhóm làng nghề có thải lượng ô nhiễm lớn nhất là tái chế kim loại, nhựa. Quá trình tái chế và gia công, xử lý bề mặt, phun sơn, đánh bóng bề mặt sản phẩm, nung, sấy, tẩy trắng, khí thải lò rèn…đã làm phát sinh bụi và các khí thải như SO2, NO2 , hơi axit và kiềm. Điển hình là làng nghề tái chế nhựa Trung Văn (Hà Nội), làng nghề đúc đồng Đại Bái (tỉnh Bắc Ninh), làng nghề tái chế nhôm Bình Yên (tỉnh Nam Định)…
Đáng chú ý, trong số 47 làng nghề ô nhiễm nghiêm trọng, khu vực miền Bắc có số lượng lớn nhất với 34 làng nghề (chiếm 72,3%), khu vực miền Trung có 11 làng nghề (chiếm 23,4%) và khu vực miền Nam có 2 làng nghề (chiếm 4,3%); Trong đó, các làng nghề như: Chế biến lương thực, thực phẩm, chăn nuôi và giết mổ gia súc, gia cầm, quá trình phân hủy các chất hữu cơ trong nước thải và CTR gây ô nhiễm mùi cũng đã tạo nên các khí ô nhiễm như SO2, NO2, H2S, NH3; Làng nghề ươm tơ, dệt, nhuộm vải và thuộc da thường bị ô nhiễm bởi các khí SO2, NO2; làng nghề thủ công mỹ nghệ thường bị ô nhiễm nặng bởi khí SO2 phát sinh từ quá trình xử lý chống mốc cho các sản phẩm.

Với thực trạng ô nhiễm như hiện nay, các chuyên gia đánh giá nguyên nhân là do đặc thù sản xuất, khu vực làng nghề chỉ quan tâm, chú trọng đầu tư vào phát triển sản xuất, nhiều nơi chưa quan tâm thỏa đáng tới vấn đề bảo vệ môi trường và bảo hộ lao động. Nguồn vốn đầu tư để mở rộng sản xuất, kinh doanh hạn chế, thiết bị công nghệ chế biến thô sơ, số cơ sở sản xuất, kinh doanh áp dụng dây chuyền sản xuất hiện đại còn ít. Thêm vào đó, hầu hết các hộ làm nghề trên cùng diện tích sinh sống của gia đình, xen kẽ trong khu dân cư nên mặt bằng hạn chế, dẫn đến việc phân khu sản xuất, đầu tư cơ sở hạ tầng chưa được đồng bộ, việc thực hiện các biện pháp xử lý chất thải ra môi trường còn gặp rất nhiều khó khăn…
Đẩy mạnh sự giám sát của cộng đồng
Đánh giá thêm về thực trạng công tác bảo vệ môi trường trong những năm qua, các chuyên gia cho rằng, so với giai đoạn 2011 - 2015 công tác BVMT tại các làng nghề giai đoạn 2016 - 2020 có nhiều chuyển biến. Tại các làng nghề, một số mô hình xử lý chất thải đã được triển khai, bước đầu đã hạn chế được ô nhiễm môi trường như: Làng nghề bánh tráng Mỹ Lồng, tỉnh Bến Tre; Làng nghề sản xuất bột kết hợp chăn nuôi heo xã Tân Phú Đông, thành phố Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp; Làng nghề sản xuất gạch thủ công xã An Hiệp, huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp...
Nhiều làng nghề áp dụng công nghệ, công đoạn sản xuất tiên tiến nhằm hạn chế phát thải chất thải ra môi trường như: Làng nghề gốm sứ Bát Tràng, Hà Nội; Làng nghề bánh đa Kế, thành phố Bắc Giang; Làng nghề mây tre đan Tăng Tiến, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang…
Ðể khắc phục những bất cập về môi trường, nhiều địa phương cũng đã tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền phổ biến chính sách, pháp luật môi trường; Hoàn thiện chính sách pháp luật bảo vệ môi trường; Ban hành nhiều đề án, dự án phát triển và bảo vệ môi trường làng nghề; Kết hợp đầu tư phát triển với thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm về quy định bảo vệ môi trường làng nghề, bước đầu đạt được một số kết quả nhưng chưa được như kỳ vọng.
Cùng với sự phát triển đất nước, các làng nghề truyền thống những năm gần đây đã chuyển mình mạnh mẽ mang lại thu nhập tốt hơn cho người dân. Song đằng sau đó lại là biết bao hệ lụy lâu dài về sức khỏe, về môi trường mà chính bản thân những người dân làng nghề phải gánh chịu trước tiên. Bởi vậy, phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường làng nghề một cách bền vững luôn là bài toán khó với các nhà chuyên môn, các cấp quản lý. Từ thực tế trên cho thấy, cần đưa ra giải pháp để có thể cân bằng được 2 yếu tố phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường làng nghề.
Để giải quyết các vấn đề ô nhiễm môi trường làng nghề, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 577/QĐ-TTg phê duyệt Đề án BVMT làng nghề đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030. Đề án đã xác định danh mục và mục tiêu xử lý triệt để ô nhiễm môi trường tại 47 làng nghề ô nhiễm nghiêm trọng trên cả nước.
Cùng với đó, Luật BVMT năm 2020 mới được ban hành đã quy định rõ hơn trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các cấp và cơ sở sản xuất trong công tác BVMT làng nghề nhằm theo dõi, ngăn chặn ô nhiễm, cải thiện và phục hồi chất lượng môi trường tại làng nghề; đặc biệt tích hợp nội dung về công tác BVMT nông thôn thành một điều khoản riêng (Điều 58), trong đó, lấy chất lượng môi trường nông thôn là nền tảng, là mục tiêu để bảo vệ.
Bài, ảnh: Bích Liên
Tin liên quan
Tin mới hơn
Nghị định 48/2026/NĐ-CP: Nhiều thay đổi về thẩm quyền xử lý ô nhiễm, cấp phép môi trường
15:24 | 03/02/2026 Môi trường
Tăng cường chấp hành pháp luật môi trường tại làng nghề tái chế phế liệu
15:23 | 03/02/2026 Môi trường
Lạng Giang quyết liệt xử lý rác thải hướng tới môi trường xanh sạch
18:44 | 25/01/2026 Môi trường
Hội Khoa học Kinh tế Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam làm việc với Bộ Nông nghiệp và Môi trường
12:15 | 21/01/2026 Nông thôn mới
Chất lượng không khí Hà Nội cải thiện sau nhiều ngày ở ngưỡng nguy hại cho sức khỏe
17:00 | 13/12/2025 Môi trường
Giao thông và bài toán hạn chế ô nhiễm không khí
10:00 | 12/12/2025 Môi trường
Tin khác
Ô nhiễm không khí miền Bắc tăng cao, nhiều điểm chuyển màu tím
11:18 | 10/12/2025 Môi trường
Giảm phát thải từ đô thị đến làng nghề: Giao thông xanh góp phần hạn chế ô nhiễm không khí
17:00 | 09/12/2025 Môi trường
Ứng phó ô nhiễm không khí: Hai địa phương cùng tăng tốc hành động
14:00 | 07/12/2025 Môi trường
TP.HCM trước áp lực ô nhiễm giao thông và bài toán chuyển đổi xanh
11:54 | 05/12/2025 Môi trường
Giảm thiểu ô nhiễm không khí – nhiệm vụ cấp bách hiện nay
20:00 | 04/12/2025 Môi trường
Hà Nội cấp bách kiểm soát ô nhiễm không khí
10:18 | 03/12/2025 Môi trường
Ninh Bình siết quản lý môi trường tại hai làng nghề ô nhiễm kéo dài
09:56 | 02/12/2025 Môi trường
Hà Nội thêm một ngày ô nhiễm không khí vào top 5 thành phố ô nhiễm nhất thế giới
10:57 | 01/12/2025 Môi trường
Không khí Hà Nội cảnh báo đỏ: Ô nhiễm ở mức rất xấu
10:00 | 30/11/2025 Môi trường
Nhiều giải pháp được TP.HCM thúc đẩy để kiểm soát ô nhiễm không khí
20:00 | 29/11/2025 Kinh tế
Học kinh nghiệm Bắc Kinh, Việt Nam sẽ kiểm soát chặt nguồn ô nhiễm không khí
17:00 | 28/11/2025 Môi trường
Kiểm soát chặt khí thải xe cơ giới: Giải pháp cải thiện chất lượng không khí
18:00 | 25/11/2025 Môi trường
Các làng nghề tập trung phát triển vận tải công cộng thân thiện môi trường, giảm phát thải các chất gây ô nhiễm không khí
18:00 | 23/11/2025 Môi trường
‘Xanh hóa’ làng nghề: Hà Nội chuyển mình vì môi trường và tương lai
16:00 | 19/11/2025 Môi trường
Ô nhiễm không khí đang trở thành vấn đề cấp bách, đòi hỏi các giải pháp quyết liệt và kịp thời.
17:00 | 15/11/2025 Môi trường
Đất Đỏ rực rỡ đón Tết Bính Ngọ 2026 với linh vật ngựa mây tre độc đáo
20:59 Tin tức
Gia Lai sẵn sàng cho Năm Du lịch quốc gia 2026 “Đại ngàn chạm biển xanh”
17:15 Du lịch làng nghề
Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh - điểm nhấn ở Lễ hội Đường sách Tết Bính Ngọ 2026
17:14 Tin tức
Lễ hội Đường sách Tết Bính Ngọ 2026 - Hành trình kết nối lịch sử và tri thức
17:14 Tin tức
Linh vật “Bính Ngọ vươn mình” - biểu tượng tri thức tại Đường sách Tết 2026
17:13 Tin tức
