Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cốc Pàng giúp nhân dân xóm Nà Nộc, xã Cốc Pàng (Bảo Lạc) làm đường bê tông vào khu dân cư. Ảnh: Hoàng Thu.

Theo Văn phòng điều phối xây dựng NTM tỉnh, thời điểm bắt đầu thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng NTM, qua khảo sát, bình quân toàn tỉnh đạt 2 tiêu chí/xã, cao nhất có 3 xã đạt trên 10 tiêu chí. Qua quá trình nỗ lực của cấp ủy, chính quyền địa phương, sự vào cuộc, đóng góp của nhân dân, cùng nguồn lực đầu tư của Trung ương, hiện nay, tỉnh có 11 xã đạt chuẩn NTM; bình quân đạt 10,52 tiêu chí/xã.

Tuy nhiên, xây dựng NTM nói chung, xây dựng NTM ở các xã vùng khó khăn, biên giới còn nhiều khó khăn. Trong tổng số 139 xã xây dựng NTM, ngoài 11 xã đạt chuẩn, có 9 xã đạt từ 15 - 18 tiêu chí, 45 xã đạt từ 10 - 14 tiêu chí, 74 xã đạt từ 5 - 9 tiêu chí/xã, chiếm tới 53% tổng số đơn vị thực hiện xây dựng NTM. Trong số các xã chưa đạt chuẩn NTM, phân tích theo từng tiêu chí, đến nay, tỉnh có 17 xã đạt tiêu chí hộ nghèo, bằng hơn 12% tổng số xã; 20 xã đạt tiêu chí thu nhập, bằng hơn 14%; 16 xã đạt tiêu chí cơ sở vật chất văn hóa, bằng 11,5%...

Nguyên nhân do diện tích các xã ở miền núi, dân cư phân bố rải rác, khó khăn trong đầu tư hoàn chỉnh cơ sở hạ tầng, nhất là hệ thống giao thông, thủy lợi. Diện tích các xã ở vùng khó khăn rộng nhưng chủ yếu là địa hình đồi núi, độ dốc lớn, thiếu quỹ đất để xây dựng, mở rộng các trường học đạt chuẩn. Do cách xa các thị trường lớn, hạn chế trong bao tiêu, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp nên sản xuất hàng hóa chưa phát triển, thu nhập của người dân hạn chế, tỷ lệ hộ nghèo cao, khả năng đóng góp của người dân có hạn.

Đoàn viên, thanh niên huyện Hà Quảng làm đường tại xóm Cốc Sâu, xã Nà Sác (Hà Quảng).

Với phương châm “nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ”, tỉnh tuyên truyền, vận động nhân dân tích cực đóng góp, tham gia xây dựng NTM, đồng thời lồng ghép, huy động nhiều nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa, tăng cường thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp. Từ năm 2010 đến nay, tỉnh huy động trên 15.000 tỷ đồng, trong đó, nhân dân đóng góp 255 tỷ đồng, huy động doanh nghiệp 116 tỷ đồng.

Từ nguồn vốn, tỉnh đầu tư thúc đẩy giao thương hàng hóa, tạo thuận tiện cho người dân đi lại, góp phần thúc đẩy vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn phát triển; từng bước hoàn thiện hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất, điện sản xuất, sinh hoạt, cơ sở vật chất văn hóa, giáo dục làm đổi thay diện mạo nông thôn. Qua đó, đời sống vật chất, tinh thần, công tác chăm sóc sức khỏe người dân nông thôn được cải thiện, nâng cao.

Tỉnh linh hoạt giao cho 70 sở, ban, ngành, đoàn thể, lực lượng vũ trang, doanh nghiệp hỗ trợ nguồn lực cho các địa phương xây dựng NTM, chú trọng đến các xã thuận lợi đang tập trung về đích NTM và xã ở địa bàn khó khăn, biên giới. Đến nay, các đơn vị huy động hơn 66 tỷ đồng hỗ trợ các xã về cơ sở hạ tầng, phát triển sản xuất, nhà ở dân cư, đảm bảo vệ sinh môi trường. Tiêu biểu như phong trào “Bộ đội Biên phòng Cao Bằng chung sức xây dựng NTM” thiết thực giúp các xã biên giới cải thiện, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân.

Đại tá Đặng Hồng Quân, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh cho biết: Cán bộ, chiến sĩ biên phòng tuyên truyền người dân nâng cao nhận thức trong xây dựng NTM. Đồng thời, vận động, huy động nguồn lực thực hiện các chương trình: “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới”, “Bò giống giúp người nghèo biên giới”, hỗ trợ hộ nghèo xây dựng chuồng chăn nuôi, di chuyển gia súc ra khỏi gầm sàn nhà ở. Đến nay, 13 xã biên giới được Bộ đội Biên phòng tỉnh hỗ trợ nguồn lực đều thực hiện hiệu quả nhiều tiêu chí, trong đó, 2 xã Đức Long (Thạch An), Sóc Hà (Hà Quảng) về đích NTM; 2 xã Ngọc Côn (Trùng Khánh), Thị Hoa (Hạ Lang) đang nỗ lực cán đích NTM.

Tỉnh thực hiện phương châm “dân biết, dân cần, dân làm, dân hưởng thụ”, phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng NTM. Qua tuyên truyền, vận động và minh chứng bằng những công trình, việc làm cụ thể người dân được hưởng lợi, người dân tích cực hiến đất, đóng góp vật chất, ngày công lao động xây dựng các công trình hạ tầng. Đến nay, nhân dân hiến hơn 900.000 m2 đất, hơn 800.000 ngày công lao động xây dựng các công trình, trong đó, nhiều cá nhân hiến hàng nghìn mét vuông đất làm đường, xây dựng nhà văn hóa, sân vận động.

Ông Hoàng Thanh Tâm, xóm Nà Giới, xã Đức Long (Thạch An) chia sẻ: Được cán bộ xã, xóm vận động, năm 2011, gia đình tôi hiến 1.450 m2 đất mở đường nội đồng; đến năm 2017, tiếp tục hiến thêm 4.100 m2 đất xây dựng sân vận động xã. Tôi tự hào vì đã đóng góp một phần tài sản của gia đình, góp phần hoàn thành các tiêu chí, đưa xã cán đích NTM.

Thời gian tới, tỉnh tiếp tục nâng cao hiệu quả đầu tư các nguồn vốn của Trung ương; từng bước khắc phục hạn chế, nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP), phát triển sản xuất hàng hóa, nâng cao thu nhập cho người dân, đặc biệt là người dân ở vùng tỷ lệ hộ nghèo còn cao. Cùng với đó, tỉnh đang hoàn thiện Đề án “Hỗ trợ xây dựng NTM thôn, bản của các xã khó khăn, biên giới” để các bộ, ngành cho ý kiến, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt...

Mặt khác, để thúc đẩy xây dựng NTM, cần có chính sách thích hợp, đủ mạnh để thu hút, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, chú trọng đầu tư công nghiệp chế biến nông sản tại địa bàn nông thôn, thu hút lao động tại chỗ, chuyển dịch cơ cấu lao động, tăng thu nhập cho người dân nông thôn, tạo đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp; tăng cường hỗ trợ chuyển giao, ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất tại vùng khó khăn, biên giới, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm nông nghiệp, thúc đẩy giảm nghèo nhanh, bền vững, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân.

Theo Vũ Tiệp