Theo lời kể thì cụ Tạo đã lên chăm nom và làm hướng dẫn viên cho khách tham quan khu lăng mộ danh nhân Huỳnh Thúc Kháng hơn 4 năm nay. Nắng cũng như mưa, mỗi ngày cụ đều đạp xe gần 5km từ nhà đến chân núi Ấn, rồi leo gần 2km đường dốc lên núi để giới thiệu về di tích lịch sử núi Ấn sông Trà, giới thiệu chùa Thiên Ấn và kể tiểu sử của danh nhân Huỳnh Thúc Kháng cho mọi người cùng nghe. Mọi người đều thán phục từng câu nói súc tích, hùng hồn của bậc cao niên tận tâm với công việc giới thiệu, quảng bá di tích lịch sử danh nhân văn hóa-người con của quê hương. Cụ Tạo kể:

“Cụ Huỳnh Thúc Kháng là một nhà Nho yêu nước, một chiến sĩ cách mạng chống thực dân Pháp. Đầu TK 20, cục Huỳnh thúc Kháng cùng các ông Phan Chu Trinh, Trần Quí Cáp khởi xướng phong trào Duy Tân . Các hoạt động của phong trào này đánh thức tinh thần phản kháng của nhân dân đối với bộ máy thống trị của Thực dân Pháp đối với bọn vua quan bù nhìn…Năm 1908, Cụ Huỳnh thúc Kháng bị Thực dân Pháp bắt kết án tù chung thân và bị đày ra Côn Đảo, sau giảm dần còn 13 năm”
Khách tham qua không chỉ thán phục sự mẫn cán với công việc của cụ Tạo mà qua đó đã hình dung được từng mốc son trong cuộc đời nhân vật lịch sử hào kiệt:

“Không thể đấu tranh bằng nghị tường, cụ Huỳnh dùng ngoài bút làm vũ khí, sáng lập tờ báo Tiếng Dân …đấu tranh tố cáo chính sách nô dịch của thực dân Pháp và vạch mặt bọn Việt gian, đòi dân sinh dân chủ. Mùa thu năm 1945, CM /8 thành công, nước Việt Nam- Dân-Chủ-Cộng-Hòa ra đời, Chủ Tịch Hồ Chí Minh mời cụ Huỳnh ra tham gia Chính Phủ kháng chiến . Tuy tuổi cao, cụ Huỳnh ra tham ra nhậm chức vụ trưởng Vụ Nội Vụ. tháng 6/1946, CT HCM đi thăng nước cộng hòa Pháp thì cụ Huỳnh được trao quyền Chủ tịch nước.Bác có nói với cụ Huỳnh một câu là “Dĩ bất biến ứng vạn biến…"- cụ Tạo cho biết thêm.
Người hướng dẫn viên di tích độc đáo này đã khiến người nghe hút vào câu chuyện nhân vật lịch sử Huỳnh Thúc Kháng, từ một chí sĩ yêu nước, cụ Huỳnh trở thành nhà lãnh đạo tài ba, xử lí, giải quyết đúng đắn nhiều vấn đề, sáng suốt cho đến phút lâm chung:
“Cụ Huỳnh trút hơi thở cuối cùng ngày 21/5/1947 tại Thị trấn Cửa chùa, Quảng ngãi, hưởng thọ 71 tuổi . Cụ để lại di chúc: “Ấn thiên hồn gửi non côi/ Linh hồn chí sĩ an đồi bình sinh”.…Mộ cụ 4 lần trùng tu, lần thứ 4 vào 2013. Ngày 15/4/2013, Chủ Tịch nước Trương Tấn Sang thay mặt cho dân tộc truy tặng Huân chương Sao Vàng cho cụ Huỳnh thúc Kháng ngay tại đây” – cụ Tạo say sưa kể.

Cụ Tạo hướng dẫn cho các đoàn khách tham quan ( Ảnh internet)

An nghỉ tại núi Ấn trên mảnh đất xứ Quảng quê hương và cũng là đệ nhất thắng cảnh của Quảng Ngãi – “Thiên Ấn niên hà” ( tức Ấn trời đóng xuống sông), danh nhân Huỳnh Thúc Kháng đã để lại cho thế hệ sau nhiều bài học vô giá. Và cây cầu nối để những bài học ấy đến với thế hệ trẻ chính là cụ Nguyễn Tạo, một hướng dẫn viên lớn tuổi nhất nước Việt Nam. Anh Thắng, một khách tham quan đến từ Hà Nội chia sẻ:
“ Tôi thấy một cụ già minh mẫn như thế và truyền nhiệt huyết cho chúng tôi như thế , cung cấp đầy đủ thông tin…, qua đó tôi thấy thế hệ trẻ chúng tôi còn phải phấn đấu học hỏi thêm rất nhiều, cũng như tinh thần yêu nước mà được chính cụ truyền lại cho chúng tôi. Tôi thấy rằng thế hệ trẻ chúng tôi còn phải làm hơn rất nhiều, phấn đấu rất nhiều hơn nữa mới xứng đáng được thế hệ cha ông đi trước”

(Ảnh Internet)

Đúng, chính cụ Tạo cũng đã dạy cho thế hệ hôm nay biết một bài học về lòng biết ơn những người có công về tình yêu Tổ quốc, về sự cống hiến- còn hơi sức, còn cống hiến . Tinh thần ấy của danh nhân văn hóa cũng được cụ Tạo noi theo bằng việc làm giản dị nhưng với cả lòng tâm huyết. Ban đầu khi biết bố lên đây, các con của cụ can ngăn vì sợ mưa nắng thất thường ảnh hưởng tới sức khỏe của cụ. Nhưng sau, thấy những việc làm này khiến bố vui, đem lại hữu ích cho đời, các con cụ Tạo cũng yên tâm và tự hào về bố mình. Ban ngày ra mộ dọn dẹp, hướng dẫn cho khách, ban đêm cụ Tạo tranh thủ thời gian, mua và mượn những sách có tư liệu chính thống về danh nhân Huỳnh Thúc Kháng để đọc và nhớ. Bởi vậy, bài giới thiệu của cụ luôn đầy đủ thông tin , có thể co giãn từ 5 đến 10 phút tùy theo thời gian của các đoàn tham quan. Những đoàn học sinh vào thăm di tích, cụ Tạo có cách kể đơn giản, gần gũi để các cháu có thể nắm một cách đầy đủ và vẫn hiểu đúng về danh nhân Huỳnh Thúc Kháng. Bài học đem cái ích cho đời và cách tri ân với người có công với nước đã được cụ Tạo nêu gương cho lớp trẻ bằng việc làm cụ thể. Người viếng mộ danh nhân Huỳnh Thúc Kháng giờ đây đã quen với hình cụ già tóc bạc trong bộ quần áo cũ sờn, hết nhổ cỏ, quét dọn lại giúp khách thắp hương thắp. Và rồi, khách tham quan ra về đem theo cả sự thán phục cùng bao suy ngẫm qua bài giới thiệu về danh nhân Huỳnh Thúc Kháng từ lão niên- hướng dẫn viên tự nguyện là cụ Nguyễn Tạo.

Thanh Thủy