Tại Việt Nam, sự phát triển mạnh mẽ từ công nghệ hiện đại và làn sóng toàn cầu hóa đang tạo ra nhiều thay đổi sâu rộng ở lĩnh vực văn hóa, trong đó có văn hóa sinh kế. Theo số liệu từ Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, trong số hơn 5.000 làng nghề trên cả nước, có tới 60% đang đối mặt nguy cơ thất truyền vì những căn nguyên: Hình thức tổ chức sản xuất quy mô nhỏ, chưa đa dạng sản phẩm, thiếu sự liên kết; thị trường chủ yếu tiêu thụ trong tỉnh và một số tỉnh lân cận; chậm đổi mới;... Những nghề thủ công tinh xảo như làm lồng đèn giấy kiếng Phú Bình, dệt thổ cẩm của người Mông, hay nghề chạm khảm đồng Đồng Xâm,... đang dần trở thành “báu vật” chỉ còn trong ký ức.

Dữ liệu từ Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cho biết, có hơn 60% làng nghề đang đối mặt với nguy cơ thất truyền

Gìn giữ nghề thủ công truyền thống là giữ lại những giá trị tinh hoa, kỹ thuật thực hiện, sự khéo léo của nghệ nhân. Bảo tồn, giữ nghề vốn là trăn trở ở các cấp địa phương, nay đã chạm đến tâm thức của thế hệ trẻ. Nhóm sinh viên ngành truyền thông thuộc Trường Đại học FPT (TP. HCM) sau thời gian quan sát, tìm hiểu thực trạng các làng nghề Việt Nam, đã xây dựng dự án “Mạch Nghề” như một phần nỗ lực đầy cảm hứng để gìn giữ, truyền lửa cho những giá trị văn hóa đang dần phai nhạt. Để xây dựng tinh thần gìn giữ các di sản văn hóa làng nghề một cách đúng đắn, nhóm tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn từ Tạp chí Làng nghề Việt Nam - Cơ quan ngôn luận của Hiệp hội làng nghề Việt Nam và Công ty TNHH Tư vấn Truyền thông Đại Thế Giới về nền tảng kiến thức, định hướng nội dung, phương hướng truyền thông. Từ đó, “Mạch nghề” ra đời, ghi chép lại những câu chuyện đẹp về làng nghề, hành trình đầy đam mê của nghệ nhân - người âm thầm gìn giữ “hồn” dân tộc; tạo ra sợi dây gắn kết giữa nghệ nhân và công chúng, đặc biệt là giới trẻ.

Dự án “Mạch nghề” ra đời với mục đích gìn giữ các di sản văn hóa làng nghề, hình thành sợi dây gắn kết giữa nghệ nhân và công chúng

Nhờ sự hỗ trợ to lớn từ Tạp chí Làng nghề Việt Nam, tháng 6/2025, nhóm đã khởi động dự án với chuỗi bài viết, hình ảnh, video giới thiệu nét đẹp tinh hoa nghề thủ công Việt Nam. Phần đặc biệt trong dự án là sự kiện “Tiếp Nối Mạch Nghề” diễn ra vào ngày 27/7/2025 vừa qua, quy tụ 9 gia đình cùng tham gia trải nghiệm không gian văn hóa sống động ngay giữa lòng thành phố. Sự kiện mở đầu với triển lãm “Làng Nghề Việt”, nơi các bé và phụ huynh được chiêm ngưỡng những hình ảnh, vật dụng, câu chuyện đặc sắc về các nghề truyền thống như tranh thêu tay Huế, tranh gạo hay tranh thư pháp. Tiếp theo, các em nhỏ tham gia trò chơi “Làm tạp chí Làng Nghề”, hóa thân thành những biên tập viên nhí tự tay sáng tạo nên cuốn tạp chí độc đáo của riêng mình. Phần trải nghiệm làm lồng đèn giấy kiếng càng làm không khí thêm sôi động, khi cả gia đình cùng nhau tỉ mẩn tạo nên những chiếc đèn hình ông sao, con thỏ, con gà đầy màu sắc - mỗi tác phẩm đều chứa đựng tình cảm ấm áp.

Điểm nhấn nổi bật ở sự kiện là workshop làm lồng đèn giấy kiếng, mang tính giáo dục sâu sắc và tạo điều kiện cho trẻ em sáng tạo

Trong quá trình thực hiện chương trình, nhóm sinh viên luôn kiên định giữ mục tiêu tổ chức “Tiếp nối mạch nghề” nhằm mang đến cơ hội cho các em nhỏ tận tay trải nghiệm, lắng nghe, sống cùng nhịp thở làng nghề, chứ không chỉ dừng lại ở những hình ảnh lướt qua trên sách vở. Ở bối cảnh số hóa, sự kiện được đánh giá là điểm giao thoa giữa nền tảng văn hóa và tinh thần đổi mới của người trẻ, kỳ vọng mở ra hướng tiếp cận độc đáo, đưa hình ảnh làng nghề Việt đến gần hơn thế hệ tiếp nối dân tộc.

Các em nhỏ tham gia trò chơi “Làm tạp chí Làng Nghề”, hóa thân thành những biên tập viên nhí tự tay sáng tạo nên cuốn tạp chí độc đáo của riêng mình

Dự án “Mạch Nghề” không dừng lại ở sự kiện “Tiếp Nối Mạch Nghề” mà sẽ tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ thông qua nhiều hoạt động đa dạng. Trên nền tảng Fanpage Facebook “Tạp chí Làng nghề Việt Nam - VPĐD tại TP.HCM”, dự án sẽ duy trì chuỗi nội dung chất lượng về cuộc đời và tâm huyết của các nghệ nhân, hành trình bảo tồn làng nghề độc đáo, cũng như thông tin về các dự án cộng đồng tiếp theo. Những câu chuyện chân thực này không chỉ khơi dậy tình yêu di sản mà còn hình thành ý thức bảo tồn trong cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ. Song song với đó, dự án dự kiến phối hợp Tạp chí Làng nghề Việt Nam, hướng tới mục tiêu nhân rộng mô hình bằng cách đưa “Tiếp Nối Mạch Nghề” thành chuỗi sự kiện định kỳ tại nhiều tỉnh thành.

Các em nhỏ nhìn ngắm tác phẩm thủ công truyền thống

Giữa bối cảnh số hóa, nhóm sinh viên ngành Truyền thông Đại học FPT TP.HCM kỳ vọng dự án trở thành điểm giao thoa giữa văn hóa truyền thống và tinh thần sáng tạo từ giới trẻ; mở ra hướng tiếp cận mới để bảo tồn di sản một cách bền vững. Qua đó, “Mạch Nghề” không đơn thuần là một dự án truyền thông mà còn là tuyên ngôn của thế hệ trẻ: Giữ lửa làng nghề chính là giữ hồn dân tộc.