Diện tích nhãn của tỉnh đạt trên 4.800ha, tập trung nhiều ở thành phố Hưng Yên và các huyện: Khoái Châu, Kim Động, Ân Thi, Tiên Lữ. Năm nay, tổng sản lượng nhãn toàn tỉnh ước đạt hơn 50 nghìn tấn. Để giải quyết bài toán tiêu thụ, bên cạnh việc xuất bán quả tươi, người dân còn chế biến long nhãn giúp bảo quản lâu hơn và làm tăng giá trị của nhãn Hưng Yên.

Xã Thủ Sỹ (Tiên Lữ) hiện có 20 - 30 hộ làm nghề chế biến long nhãn, trung bình mỗi hộ chế biến từ 1 đến 3 tấn nhãn tươi/ngày. Hằng năm cứ đến vụ thu hoạch nhãn, hàng trăm người dân trong xã lại cùng tham gia vào nghề làm long nhãn.

Anh Trương Văn Tuấn ở thôn Lê Bãi, xã Thủ Sỹ cho biết: Gia đình tôi đã gắn bó với nghề chế biến long nhãn khoảng 25 năm. Hiện nay, với 3 lò sấy và hơn 30 lao động xoáy long, trung bình mỗi ngày chế biến 1 - 1,3 tấn nhãn quả tươi, cho ra 1 - 1,5 tạ long nhãn thành phẩm. Mỗi kg long nhãn được lãi 15.000 - 20.000 đồng.

Nghề chế biến long nhãn tạo việc làm cho nhiều lao động ở xã Thủ Sỹ (Tiên Lữ)

Nghề làm long nhãn không chỉ tạo thu nhập cho chủ cơ sở chế biến, mà còn tạo việc làm cho hàng trăm lao động địa phương. Chị Ngô Thị Hằng ở thôn Lê Bãi cho biết: Hằng năm, cứ đến vụ chế biến tôi lại tranh thủ thời gian nông nhàn nhận xoáy long nhãn thuê. Tuy chỉ là nghề thời vụ, kéo dài trong gần 2 tháng nhưng mang lại thu nhập khá. Công việc làm long nhãn không khó, chỉ cần kiên trì, chịu khó nên ai cũng có thể tham gia. Mỗi kg nhãn quả tươi được bóc ra thành long thì tiền công nhận được là 4.000 đồng; một người có thể bóc được từ 40 đến 50kg quả tươi/ngày, bình quân thu nhập từ 150.000 đến 200.000 đồng/ngày.

Cách làm long nhãn không quá phức tạp, quả tươi sau khi thu hoạch sẽ được dùng dụng cụ bút xoáy nhãn lấy cùi và loại bỏ hạt, vỏ. Những múi long nhãn tươi được xếp vào phên hoặc sàng đưa vào lò sấy khô bằng nhiệt. Sau 24 giờ đồng hồ, tùy theo nhiệt độ cao, thấp, long nhãn khô có màu vàng cánh gián đặc trưng được đưa ra khỏi lò. Để bảo quản long nhãn trong thời gian dài, long nhãn sau khi chế biến được bọc kín bằng túi ni lon, tránh tiếp xúc với không khí để không bị nấm, mốc.

Xã Hồng Nam (thành phố Hưng Yên) hiện có 19 hộ làm nghề chế biến long nhãn, tạo việc làm cho hàng trăm lao động. Đặc biệt, sản phẩm long nhãn của Hợp tác xã (HTX) Nhãn lồng Tiên Châu đã được chứng nhận sản phẩm OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) tỉnh Hưng Yên. Điều này có ý nghĩa quan trọng với người sản xuất nhãn Hồng Nam, là cơ hội giới thiệu, quảng bá thương hiệu, liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm cho người dân.

Hình thành và phát triển từ địa phương có truyền thống sản xuất nhãn, chính vì vậy, ngoài sản xuất nhãn tươi, HTX Nhãn lồng Tiên Châu cũng chú trọng việc đầu tư máy móc, ứng dụng khoa học kỹ thuật để chế biến long nhãn nhằm nâng cao giá trị sản phẩm. Long nhãn của HTX được sản xuất từ những loại nhãn Hưng Yên nổi tiếng như nhãn hương chi, nhãn lồng, nhãn chất lượng. Những quả nhãn tươi được thu hái về, rửa sạch, sau đó được bóc vỏ, tách hạt và đưa vào lò sấy khô, hoàn toàn không có chất bảo quản và không thêm bất cứ loại đường tạo ngọt nào. Việc không sử dụng chất bảo quản sẽ rút ngắn thời gian sử dụng của sản phẩm nhưng bù lại vẫn giữ được vị ngọt tự nhiên của quả nhãn. Người tiêu dùng cũng yên tâm sử dụng sản phẩm hơn. Thông thường 9 - 10kg nhãn tươi sau khi sấy khô cho được khoảng 1kg long nhãn.

Không chỉ dừng ở việc chế biến nhãn, HTX Nhãn lồng Tiên Châu còn tích cực đưa sản phẩm long nhãn tham gia chương trình OCOP nhằm khẳng định chất lượng, thương hiệu cũng như mở rộng đầu ra. Tham gia OCOP, HTX được tạo điều kiện tham gia các hội chợ thương mại ở trong và ngoài tỉnh để mở rộng thị trường. Sản phẩm long nhãn của HTX hiện đạt tiêu chuẩn 3 sao, góp phần đưa thương hiệu long nhãn Hưng Yên phát triển trên thị trường.

Ngoài giá trị về hiệu quả kinh tế cao, long nhãn còn là một vị thuốc Đông y mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe của người sử dụng. Do vậy, nhu cầu của thị trường từ sản phẩm này là khá lớn. Theo thông tin từ Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và PTNT), hằng năm cứ đến mùa thu hoạch nhãn, toàn tỉnh có khoảng 400 - 500 hộ làm nghề chế biến long nhãn. Ngoài tiêu thụ ở trong nước, long nhãn được các thương lái thu mua và xuất khẩu sang Trung Quốc, Thái Lan... Để tìm thị trường tiêu thụ ổn định cho sản phẩm long nhãn, các hộ chế biến cũng tích cực giới thiệu, quảng bá, sản phẩm tại các hội chợ, các siêu thị, trên mạng internet...

Hương Giang - Báo HY