Gỡ điểm nghẽn vốn, đất đai để HTX nông nghiệp lớn mạnh
Số lượng tăng, sức khỏe tài chính còn yếu
Theo Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), đến tháng 10-2026, cả nước có 23.389 HTX nông nghiệp, 102 liên hiệp HTX nông nghiệp và khoảng 36.000 tổ hợp tác nông nghiệp, với 4,15 triệu thành viên.
Hơn 65% HTX được đánh giá hoạt động khá, tốt. Nhiều HTX đã chuyển từ chỉ cung ứng dịch vụ đầu vào sang tổ chức sản xuất hàng hóa. Gần 2.500 HTX ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số; 4.339 HTX bao tiêu nông sản cho thành viên; khoảng 1.200 HTX phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn.
Tuy nhiên, chất lượng chưa tăng tương xứng với số lượng. Theo số liệu Bộ Tài chính tổng hợp, năm 2026, doanh thu bình quân của toàn khu vực HTX giảm khoảng 1,7%, lợi nhuận giảm 3,3% và thu nhập của lao động thường xuyên giảm 3,5% so với năm 2025. Riêng HTX nông nghiệp có doanh thu bình quân khoảng 2,7 tỷ đồng/năm, lợi nhuận 420-450 triệu đồng/năm, thu nhập bình quân của lao động thường xuyên khoảng 56 triệu đồng/năm.
Theo TS Ninh Đức Hùng, chuyên gia phát triển HTX và sản phẩm OCOP, việc doanh thu, lợi nhuận giảm trong khi số HTX vẫn tăng cho thấy sức chống chịu của khu vực này trước biến động thị trường còn rất mỏng. Phần lớn HTX mới làm đầu mối gom hàng cho doanh nghiệp, chưa làm chủ được chế biến, logistics hay trực tiếp đàm phán giá đầu vào, đầu ra để bảo vệ lợi ích thành viên. Năng lực xây dựng phương án kinh doanh, quản trị tài chính và thu hút nhân lực chuyên môn còn hạn chế.
![]() |
| HTX phải bước ra khỏi khâu trung gian để kiến tạo giá trị. |
Vướng vốn, đất đai và liên kết
Luật HTX năm 2023 và Nghị định số 113/2024/NĐ-CP (đang được rà soát, sửa đổi) đã mở ra nhiều cơ chế thông thoáng. Nhưng khi muốn đầu tư kho lạnh, nhà xưởng sơ chế hay dây chuyền công nghệ, phần lớn HTX vẫn thiếu vốn.
Ông Phạm Văn Dũng, Giám đốc HTX Nông nghiệp sản xuất và kinh doanh dịch vụ tổng hợp Hồng Xuân (Bắc Ninh), cho biết các công trình HTX xây trên đất nông nghiệp chưa được cấp giấy chứng nhận, nên không thể dùng làm tài sản thế chấp vay ngân hàng. Trong khi đó, tổ chức tín dụng vẫn chú trọng tài sản bảo đảm hiện có, thay vì đánh giá tính khả thi và dòng tiền từ các hợp đồng liên kết tiêu thụ.
Về liên kết sản xuất theo Nghị định số 98/2018/NĐ-CP, đến tháng 9-2026, cả nước đã phê duyệt 2.938 dự án, kế hoạch liên kết, thu hút 2.412 HTX, 538 tổ hợp tác, 1.305 doanh nghiệp và 211.545 hộ nông dân. Tỷ lệ giá trị nông sản sản xuất theo hình thức hợp tác, liên kết đã tăng từ 10% năm 2016 lên hơn 32% năm 2025. Dù vậy, nhiều mô hình vẫn mang tính mua bán theo mùa vụ, ngắn hạn. Cơ chế chia sẻ lợi ích, chi phí và rủi ro giữa doanh nghiệp và HTX chưa chặt chẽ, nên chuỗi dễ đứt khi giá cả biến động hoặc khi hết vốn hỗ trợ từ ngân sách.
Trao HTX vai trò làm chủ hạ tầng vùng nguyên liệu
Theo ông Lê Đức Thịnh, Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, giai đoạn tới phải chuyển dứt khoát từ mở rộng số lượng sang nâng chất lượng, lấy hiệu quả kinh tế và thu nhập của thành viên làm thước đo. Trong nền nông nghiệp hàng hóa, vùng nguyên liệu là nền tảng, HTX là hạt nhân tổ chức sản xuất, doanh nghiệp là động lực đầu tư và phát triển thị trường, khoa học công nghệ và chuyển đổi số là công cụ nâng năng suất, còn Nhà nước kiến tạo thể chế.
Để nâng doanh thu bình quân mỗi HTX nông nghiệp từ 2,7 tỷ đồng lên 5 tỷ đồng vào năm 2030, theo các chuyên gia, HTX phải thoát khỏi vai trò trung gian mua bán, trở thành đơn vị quản trị vùng nguyên liệu.
TS Ninh Đức Hùng đề xuất Nhà nước giao cho HTX đủ năng lực trực tiếp quản lý, khai thác hạ tầng thiết yếu ở các vùng nguyên liệu tập trung như thủy lợi, giao thông nội vùng, điện và trạm trung chuyển logistics, gắn với Đề án phát triển vùng nguyên liệu nông, lâm, thủy sản tập trung giai đoạn 2026-2030 (Quyết định số 3411/QĐ-BNNMT) và Chương trình tổng thể phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2026-2030 (Quyết định số 1128/QĐ-TTg). Khi nắm giữ tài sản hạ tầng dùng chung, HTX sẽ có thực lực để điều phối sản xuất và gắn kết lợi ích với thành viên.
![]() |
| Sản phẩm rau của HTX An Phát được kiểm soát chặt chẽ trước khi đến tay người tiêu dùng. |
Thực tế, một số HTX đã đi theo hướng này. HTX Nông nghiệp công nghệ cao Tiến Thành (Tuyên Quang) hay HTX Dịch vụ nông nghiệp tổng hợp An Phát (Hải Dương cũ, nay thuộc Hải Phòng) đã chủ động quy hoạch vùng sản xuất tập trung, đầu tư nhà sơ chế, kho lạnh, dùng nhật ký sản xuất điện tử để quản lý mã số vùng trồng. Nhờ chất lượng ổn định và truy xuất nguồn gốc minh bạch, các HTX này ký được hợp đồng cung ứng lâu dài với doanh nghiệp chế biến xuất khẩu và siêu thị lớn, doanh thu hằng năm đạt hàng chục tỷ đồng.
TS Ninh Đức Hùng cũng cho rằng cần khuyến khích các HTX nhỏ liên kết thành liên hiệp HTX theo ngành hàng, để tích tụ nguồn lực, chia sẻ dữ liệu quản trị và tạo khối lượng hàng hóa đủ lớn, đàm phán bình đẳng với các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu.
Theo ông Phạm Văn Dũng, việc sớm sửa đổi Nghị định số 98/2018/NĐ-CP theo hướng hỗ trợ trực tiếp hạ tầng logistics, chế biến sâu và bảo lãnh tín dụng dựa trên dòng tiền hợp đồng liên kết sẽ là đòn bẩy tài chính quan trọng giúp HTX phát triển.
Tin liên quan
Tin mới hơn
Cú nhảy giá trị của nông sản vùng cao
16:26 | 18/11/2026 OCOP
Hội đồng Trung ương thông qua 32 sản phẩm OCOP 5 sao công nhận mới và công nhận lại
16:26 | 18/11/2026 OCOP
Hoài Đức tổ chức hội chợ giao thương với 100 gian hàng dịp cuối năm
16:26 | 18/11/2026 OCOP
Người trẻ miền núi xứ Thanh khởi nghiệp từ cá tầm, vịt bản địa
16:26 | 18/11/2026 OCOP
Tin khác
Nối miền biên viễn với vựa nông sản phía Nam
16:24 | 18/11/2026 OCOP
OCOP Lào Cai nâng tầm sản vật bản địa
18:17 | 17/11/2026 OCOP
Phiên chợ Cơ Tu đưa văn hóa núi rừng đến gần du khách
18:17 | 17/11/2026 OCOP
Trầm hương Phúc Trạch và hành trình nâng tầm sản vật quê hương của đôi vợ chồng trẻ
18:16 | 17/11/2026 OCOP
Cô giảng viên đưa dầu dừa Trà Vinh thành sản phẩm OCOP 4 sao
18:16 | 17/11/2026 OCOP
Nếp Tú Lệ bén rễ trên đồng đất Hưng Khánh
18:15 | 17/11/2026 OCOP
Tìm đặc sản Việt trên bản đồ số OCOP
18:15 | 17/11/2026 OCOP
Hà Nội đẩy mạnh gian hàng số, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm OCOP
18:15 | 17/11/2026 OCOP
Hơn 100 năm giữ nghề tàu hũ ky bên sông Đông Thành
21:21 | 16/11/2026 OCOP
Kiến An khai mạc Tuần lễ xúc tiến thương mại OCOP và đặc sản vùng miền
16:15 | 16/11/2026 OCOP
Festival OCOP Việt Nam 2026 đưa 350 gian hàng về phố đi bộ Nguyễn Huệ
16:15 | 16/11/2026 OCOP
Trà sen Tây Hồ và nét đẹp của văn hóa Việt
10:55 | 16/11/2026 OCOP
Hương cốm nếp tan Quỳnh Nhai: Gìn giữ nghề truyền thống
10:55 | 16/11/2026 OCOP
Từ sản phẩm làng nghề đến thương hiệu có sức cạnh tranh
09:39 | 16/11/2026 OCOP
Bát Tràng: Khi đất hóa thành nghệ thuật
09:38 | 16/11/2026 OCOP
Cú nhảy giá trị của nông sản vùng cao
16:26 OCOP
Hội đồng Trung ương thông qua 32 sản phẩm OCOP 5 sao công nhận mới và công nhận lại
16:26 OCOP
Hoài Đức tổ chức hội chợ giao thương với 100 gian hàng dịp cuối năm
16:26 OCOP
Người trẻ miền núi xứ Thanh khởi nghiệp từ cá tầm, vịt bản địa
16:26 OCOP
Gỡ điểm nghẽn vốn, đất đai để HTX nông nghiệp lớn mạnh
16:25 OCOP





