Mắm còng được biết đến là món ăn mang hương vị dân dã, đạm bạc nhưng cũng lắm cực nhọc, công phu, đậm chất hồn quê ở vùng đất thuộc xã Phước Lại. Ngày nay, nhiều vùng đất phèn mặn trước kia đã được quy hoạch thành khu công nghiệp, “đất sống” của còng ngày càng thu hẹp vì thế cũng không còn nhiều người gắn bó với nghề làm mắm còng.

Không ai biết món mắng còng ở đây có từ bao giờ, chỉ biết là có rất lâu đời kể từ khi khai hoang, mở đất ở vùng sông nước ngập mặn này. Lưu vực cửa sông Soài Rạp và các cửa tiểu là vùng hạ lưu sông Vàm Cỏ có nhiều bãi bồi ven triền lá dừa, cây bần, sú, vẹt,… quanh năm nước mặn. Trên những bãi bồi nước mặn quy tụ những loài thủy sản và đặc biệt là loài còng.

Con còng để làm nên món mắm còng đặc sản ở Cần Giuộc, Long An.

Để làm ra món mắm còng thơm ngon đòi hỏi người làm phải bỏ ra nhiều công sức từ khâu sơ chế đến khâu thành phẩm. Mỗi gia đình có một bí quyết riêng để tạo nên hương vị độc đáo cho món mắm còng của mình. Nghề làm mắm còng được xem là khá vất vả và để làm ra được món mắm còng thơm ngon thì càng phải bỏ nhiều công phu. Đầu tiên, người làm phải đi bắt còng, thường họ sẽ đi từ 20h tối đến 3h sáng hôm sau để tìm những con còng tươi ngon. Khi không đủ số còng ngon để làm mắm, người ta sẽ mua thêm từ người dân quanh vùng.

Sản phẩm mắm còng sắp được mang tới người tiêu dùng.

Còng bắt về rửa sạch, tách yếm sau khi đã loại bỏ đất ngậm trong miệng, chỉ giữ lại phần thân, càng và que còng. Ngày xưa, khi chưa có máy xay nên tất cả chỉ làm thủ công, dùng sức tay đâm nhuyễn còng, vừa vất vả vừa tốn thời gian. Bây giờ, xay còng dễ dàng hơn trước vì đã có máy xay, tiết kiệm thời gian, cho năng suất cao. Hỗn hợp còng xay nhuyễn dạng sệt đem đi phơi 1 nắng cho ráo. Sau đó vắt lấy nước, lược lấy nước đem phơi 3, 4 nắng đến khi mắm sệt lại và đen như bùn. Thời điểm làm mắm còng ngon nhất là vào tháng 11, 12 của năm trước cho đến tháng 5, 6 năm sau. Mắm còng càng để lâu càng ngon.

Người dân phơi mắm còng ở ngoài nắng để mắm có hương vị thơm ngon.

Trước kia, khi chưa có máy xay, người ta phải cho còng vào giã đều tay cho đến khi nhuyễn. Cách làm mắm còng Cần Giuộc, Long An nghe có vẻ đơn gian nhưng kì thực cần rất nhiều kinh nghiệm. Quá trình chế biến mắm còng có người ướp thêm rượu, có người trộn thính gạo để tạo thêm vị thơm ngon, đậm đà nhưng điểm chung mắm còng có mùi vị nồng nàn mà người chưa quen rất ngại nhưng người đã nếm qua một lần thì không thể nào quên.

Nghề sản xuất Mắm Còng truyền thống đã được công nhận là nghề truyền thống.

Hiện tại, ở ấp Tân Thanh B còn khoảng 8 hộ làm nghề với số lao động trung bình từ 2 - 5 người/hộ. Vì vậy, việc công nhận nghề truyền thống là sự ghi nhận nỗ lực, tâm huyết của người dân làm nghề. Đồng thời giúp địa phương có sơ sở tiếp tục giữ gìn và phát triển ngành nghề trên cơ sở ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, tăng khả năng cạnh tranh, giải quyết việc làm, tăng thu nhập, góp phần thực hiện tốt chương trình OCOP./.