Tham dự buổi làm việc có ông Lưu Duy Dần, chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, GS.TS. Đặng Kim Chi, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, ông Nguyễn Đức Tùng, Phó Viện trưởng Viện Môi trường và Phát triển bền vững, TS. Nguyễn Thị Tòng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ứng dụng Sản phẩm Làng nghề Việt Nam và các Ban chuyên môn liên quan.

Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Đức Tùng, Phó Viện trưởng Viện Môi trường và Phát triển bền vững phát biểu, giới thiệu Dự án Giảm thiểu ô nhiễm do USAID tài trợ. Với Sáng kiến tác động tập thể giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại làng nghề gia công, tái chế kim loại. Thời gian thực hiện từ năm 2023-2025, tại tỉnh Nam Định.

Quang cảnh buổi làm việc tại Văn phòng Hiệp hội Làng nghề Việt Nam.

Thực hiện Dự án với mục tiêu giảm ô nhiễm môi trường tại làng nghề gia công, tái chế kim loại trọng điểm ở khu vực miền Bắc Việt Nam thông qua việc thiết lập chu trình gia công, tái chế kim loại, áp dụng các công nghệ phù hợp và biện pháp thực hành môi trường tốt nhất, kết hợp hoạt động tặng cường năng lực và hỗ trợ chính sách.

Sáng kiến sẽ thiết lập mô hình cải tiến quy trình sản xuất, áp dụng các công nghệ phù hợp và biện pháp thực hành môi trường tốt nhất được thí điểm bởi một số cơ sở, hộ gia đình sản xuất điển hình của làng nghề gia công, tái chế kim loại.

Ông Nguyễn Đức Tùng mời Hiệp hội Làng nghề Việt Nam tham gia sâu vào thực hiện Dự án và đề nghị Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đề xuất với chính quyền địa phương và làng nghề tư vấn, thực thi các chính sách bảo vệ môi trường làng nghề theo quy định pháp luật hiện hành, cụ thể xây dựng biện pháp bảo vệ môi trường cho làng nghề.

GS.TS. Đặng Kim Chi, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (bên trái), ông Nguyễn Đức Tùng, Phó Viện trưởng Viện Môi trường và Phát triển bền vững (bên phải).

Tại buổi làm việc, ông Lưu Duy Dần, Chủ tịch Hiệp hội làng nghề Việt Nam nhấn mạnh. Hiện nay, cả nước có hơn 5.400 làng nghề và làng có nghề, có khoảng 2.000 làng nghề truyền thống đã được công nhận. 60% làng nghề tập trung khu vực phía Bắc, miền Trung chiếm khoảng 23,6% và miền Nam chiếm khoảng 16,6%. Làng nghề đã và đang đóng góp rất lớn vào phát triển kinh tế địa phương, giải quyết hiệu quả bài toán lao động nông thôn trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng. Tuy nhiên, để làng nghề phát triển bền vững, trong quá trình quy hoạch, phát triển làng nghề cần phải gắn với bảo vệ môi trường.

Làng nghề tuy hình thành và phát triển ở vùng nông thôn nhưng ô nhiễm lại không giống ô nhiễm môi trường nông nghiệp (ô nhiễm do hoạt động trồng trọt hoặc chăn nuôi…). Làng nghề sản xuất sản phẩm tiểu thủ công phi nông nghiệp song ô nhiễm lại không giống ô nhiễm môi trường công nghiệp (ô nhiễm môi trường tại làng nghề là tập hợp từ nhiều nguồn điểm nhỏ phát sinh chất thải, xen kẽ trong các hộ gia đình, khu dân cư , không phải ô nhiễm từ các nguồn thải lớn từ cục bộ trong khuôn viên nhà máy). Để nhận dạng môi trường làng nghề phải xác định các đặc thù của làng nghề. Để giải quyết vấn đề trên cần xác định một số tiêu chí. Làng nghề nằm tại vùng nông thôn, sản xuất sản phẩm phi nông nghiệp, tận dụng lao động lúc nông nhàn kết hợp với một số lao động có kinh nghiệm. Điều đặc biệt của làng nghề là cơ sở sản xuất nằm ngay trong hộ gia đình. Quan hệ sản xuất chủ yếu theo quan hệ dòng tộc, làng xóm. Bởi thế khi xảy ra ô nhiễm sẽ gây tác động trực tiếp trước hết đến người dân, ở mọi lứa tuổi sống gần ngay tại nguồn. Khác với ô nhiễm công nghiệp là tập trung ở một khu vực nhà máy và chỉ công nhân ở tuổi lao động bị ảnh hưởng đầu tiên. GS.TS. Đặng Kim Chi, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam cho biết.

Kết luận buổi làm việc ông Lưu Duy Dần đồng ý việc phối hợp thực hiện Dự án và đề nghị Viện Môi trường và Phát triển bền vững có biên bản thỏa thận ghi nhớ giữa hai bên và mời lãnh đạo viện tham gia Hội thảo “Tư vấn nâng cao nhận thức tiết kiệm năng lượng, sản xuất sạch hơn tại các cơ sở công nghiệp nông thôn” vào cuối tháng 8 năm 2023 tại tỉnh Nam Định.