Chứng nhận Di sản Kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia.

Tọa lạc ngay tại Quận 1 thành phố Hồ Chí Minh, nhưng chùa Ngọc Hoàng lại an lành và yên tĩnh, khoác lên mình một vẻ đẹp riêng của sự trầm mặc nhuốm màu thời gian, thu hút nhiều khách du lịch và người dân đến hành hương. Đặc biệt, vào đầu năm mới từ mùng 1 Tết đến rằm tháng Giêng, có đến hàng chục nghìn Phật tử từ khắp nơi đổ về thắp hương, cầu mong bình an, an lạc.

Cổng vào chùa.


Kim Hoa Thánh Mẫu cùng 12 bà mụ.

Chùa Ngọc Hoàng ban đầu vốn là điện thờ Ngọc Hoàng Thượng đế do một người tên Lưu Minh (Quảng Đông, Trung Quốc) xây dựng vào năm 1906 theo kiểu kiến trúc Trung Hoa. Sau đó chùa gia nhập Hội Phật giáo Việt Nam vào những năm 1981 – 1982, đến năm 1984 được đổi tên thành Phước Hải tự. Thế nhưng người dân vẫn quen gọi chùa Ngọc Hoàng bởi khu chánh điện thờ Ngọc Hoàng, theo tín ngưỡng người Hoa. Năm 1994 chùa Ngọc Hoàng được công nhận là Di sản Kiến trúc Nghệ thuật cấp quốc gia. Nơi đây còn từng đón tiếp cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama viếng thăm khi đến Việt Nam hồi tháng 5 năm 2016.

Kiến trúc trang trí rực rỡ.


Nghệ thuật điêu khắc tinh xảo.

Là một ngôi chùa cổ, làm theo kiểu đền chùa Trung Hoa mang mô típ trang trí rực rỡ, nên chùa Ngọc hoàng được xây bằng gạch, mái lợp ngói âm dương, trang trí bờ nóc, góc mái bằng nhiều tượng gốm màu. Trong chùa mỗi một bộ phận kiến trúc lớn nhỏ đều cứng cáp, có sức chịu đựng lớn nhưng hình dáng lại vô cùng trang nhã, phối hợp thêm sự đối xứng giữa các kiến trúc vì vậy khi nhìn tổng thể ngôi chùa sẽ vẫn tìm thấy sự nhẹ nhàng, uyển chuyển dưới nhiều tầng mái nặng nề, đồ sộ. Các tác phẩm nghệ thuật: tranh thờ, tượng thờ, bao lam, liễn đối, hương án… chế tác bằng các chất liệu: gỗ, gốm, giấy bồi, cũng được sử dụng nhiều trong chùa. Họa tiết sử dụng chủ yếu cho lối kiến trúc này lấy từ các điển tích Trung Quốc, thông qua cách điệu hóa cho ra đời những tấm thêu trên mặt gỗ đầy tinh xảo.

Mái ngói của chùa.


Phật tử thắp hương.


Đền thờ Ngọc Hoàng.


Điện thờ Quan Thế Âm Bồ Tát.

Đặc biệt, chùa Ngọc Hoàng là ngôi chùa duy nhất ở Việt Nam có những bức tượng cổ bằng giấy bồi công phu, tinh tế đến từng chi tiết nhỏ cả về dáng điệu, nét mặt, … phản ánh nhiều biểu cảm khác nhau, thể hiện cho một cuộc họp mặt của các vị thần thánh về chầu Ngọc Hoàng. Trải qua cả trăm năm nhưng các pho tượng bằng giấy này vẫn còn giữ nguyên vẹn dáng hình uy nghiêm ban đầu.

Khi bước vào chùa, Phật tử sẽ cảm nhận như bước vào một thế giới khác, một thế giới tín ngưỡng đầy tĩnh lặng và trang nghiêm. Phía trước của chùa đặt một ngôi miếu nhỏ thờ Hộ pháp, với cổng tam quan nổi bật những đường nét uốn lượn hình con rồng “tranh châu”. Bên trong chùa gồm Tiền điện, Trung điện và Chánh điện. Chính điện thờ Ngọc Hoàng Thượng đế, Huyền Thiên Bắc Đế cùng các thiên binh, thiên tướng. Phía bên trái của chùa thờ Kim Hoa Thánh Mẫu (thần coi việc sinh nở) và 12 bà mụ, cầu tự hoặc mong những đứa bé chào đời được may mắn, bình an, hạnh phúc là tâm nguyện của nhiều người khi đến đây cầu nguyện. Ngoài ra chùa có điện thờ Phật Dược Sư để cầu sức khỏe, mọi sự đều bình an và tốt lành; phối thờ Quan Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát và một số thần linh quen thuộc trong tín ngưỡng của người Hoa như Thiên Lôi, thần Môn Quan (thần giữ cửa), thần Thổ Địa (thần đất đai), thần Táo Quân(thần lò bếp), thần Hà Bá (thần sông nước), Văn Xương và thần Lã Tổ (thần văn chương), Thái Tuế (sao giải hạn), Lỗ Ban (thầy dạy nghề), 13 đức thầy,… các pho tượng thờ này đều là những tác phẩm điêu khắc gỗ tinh xảo.

Ngoài ra tại chùa Ngọc Hoàng còn có lễ rót dầu - một trong những phong tục độc đáo của người Hoa, việc châm dầu ăn vào đèn mang ý nghĩa tiếp thêm sự suôn sẻ trong mọi điều như công việc, tuổi thọ, sức khỏe...

Với những tín ngưỡng tốt đẹp mang dấu ấn người Hoa, cùng lối kiến trúc nghệ thuật độc đáo của dân tộc, chùa Ngọc Hoàng sẽ luôn là một điểm đến tâm linh thu hút nhiều du khách tìm đến trải nghiệm cũng như sẽ lan rộng nhiều điều tốt đẹp cho du khách thập phương.

Bài và ảnh: Trà Giang