Thực tế cho thấy, làng nghề không chỉ là nơi tạo ra những sản phẩm đặc sắc và tiêu biểu của từng địa phương, vùng miền; nơi huy động được nguồn lực của người dân ở khu vực nông thôn, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên sẵn có tại địa phương, mang lại hiệu quả và giá trị về kinh tế cho nhiều hộ gia đình, HTX, doanh nghiệp mà còn là nơi lưu giữ những giá trị mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời có tác động mạnh mẽ làm thay đổi đời sống và bộ mặt khu vực nông thôn, góp phần thúc đẩy kinh tế, xã hội nông thôn phát triển, thu hẹp khoảng cách giầu nghèo giữa thành thị và nông thôn. Phát triển làng nghề là những biện pháp cơ bản để chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng CNH, HĐH, sản xuất hàng hoá, tăng tỷ trọng ngành công nghiệp, dịch vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp và còn là cơ hội để phát triển du lịch văn hóa.

Làng nghề mây, tre đan Xuân Hội, huyện Tiên Du phát triển.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy làng nghề cả nước nói chung, Bắc Ninh nói riêng phát triển còn chậm, công nghệ sản xuất còn lạc hậu, thiếu mặt bằng sản xuất, khả năng tiếp cận vốn khó khăn, yếu kém về quản trị cơ sở và tiếp thị, thị trường tiêu thụ sản phẩm chưa được mở rộng, hoạt động và quy mô sản xuất còn nhỏ, lẻ, tự phát, ô nhiễm môi trường làng nghề…Đặc biệt, việc truyền nghề và phát triển nguồn nhân lực là nội dung quan trọng nhất của chính sách khuyến công đã và đang thực hiện. Thực tế cho thấy để có một lao động nghề gốm phải có đầu vào khoảng 20 học viên cùng với trợ cấp tối thiểu 20.000 đồng/ngày. Nhiều hợp tác xã, chủ doanh nghiệp cho biết, khó khăn nhất là đào tạo lao động có nghề, yêu nghề, sống với nghề. Trong các làng nghề truyền thống vai trò của các nghệ nhân là hết sức quan trọng, được coi là nòng cốt của quá trình sản xuất và sáng tạo. Nhiều nghệ nhân đã truyền nghề cho những lao động trong gia đình, họ hàng, người yêu nghề đạt kết quả tốt. Bên cạnh đó, cần song hành đào tạo tập trung và truyền nghề tại nơi sản xuất.

Ông Trần Văn Hiện, Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp tỉnh cho biết: Hiện Trung tâm đang phối hợp với địa phương, đoàn thể, hợp tác xã, doanh nghiệp nghiên cứu nhu cầu học nghề, xây dựng chương trình chuẩn về giáo trình, giáo cụ thực hành, kết hợp dạy nghề và khởi nghiệp, hình thành lớp học từ 20 người trở lên cùng nhau thành lập HTX, tổ hợp tác có sự giúp đỡ của chính quyền về thủ tục thành lập và điều kiện sản xuất như góp vốn, cho vay bao tiêu sản phẩm, bán thành phẩm; phối hợp với các trường nghề đàotạo theo nhu cầu các doanh nghiệp giúp học viên có việc làm ngay sau khi đào tạo. HTX về điều kiện

Hiện nay có nhiều chính sách hỗ trợ hình thức truyền nghề, các dự án khuyến công, đào tạo nghề ngắn hạn ở nông thôn cần có đội ngũ thợ, nghệ nhân được bồi dưỡng kiến thức sư phạm miễn phí, biên soạn tài liệu, dạy nghề, truyền nghề được hỗ trợ theo chế độ của giảng viên, được thu học phí. Trung tâm khuyến công, ngành nông nghiệp cần tổng hợp và công khai danh sách, địa chỉ các nghệ nhân, thợ lành nghề, giảng viên theo nhóm ngành nghề tiểu thủ công nghiệp để học viên, hợp tác xã, doanh nghiệp, khách hàng chủ động tiếp cận. Đó cũng là cách tôn vinh nghề, quảng bá nghề truyền thống hiệu quả, thiết thực.

Bài và ảnh Hoàng Mai