Hà Nội: 25°C Hà Nội
Đà Nẵng: 25°C Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh: 27°C TP Hồ Chí Minh
Thừa Thiên Huế: 27°C Thừa Thiên Huế

Nỗ lực bảo tồn cây khèn Mông trên cao nguyên đá Hà Giang

LNV - Cho dù văn hóa hiện đại đang hiện diện khắp các thôn bản vùng cao, thế nhưng niềm đam mê tiếng khèn với những chàng trai Mông chưa bao giờ dứt.


Trung bình làm mỗi chiếc khèn sẽ phải mất hơn 3 ngày mới hoàn thành


Bước chân lên vùng Cao nguyên đá Đồng Văn, về với mảnh đất Hà Giang nơi địa đầu Tổ quốc, người ta sẽ không thể quên được âm thanh của tiếng khèn Mông da diết, trầm bổng vang vọng giữa những núi đá trùng điệp.

Cây khèn là một nhạc cụ gắn bó với người Mông mỗi khi xuống chợ cũng như trong các dịp lễ, tết... Thiếu tiếng khèn, là thiếu đi “linh hồn” của người Mông.

Nhạc cụ được chế tác công phu và tỉ mỉ

Người Mông là bộ phận dân cư chiếm đa phần ở vùng Cao nguyên đá Đồng Văn, là một trong những nhân tố chính tạo nên bản sắc văn hóa của mảnh đất này. Khèn, một nhạc cụ truyền thống không thể thiếu trong cuộc sống của người Mông, cũng chính là một phần quan trọng tạo nên nét đặc sắc trong văn hóa Mông.

Khèn Mông độc đáo bởi hình dạng, cấu tạo và chức năng tạo âm thanh của nó. Âm thanh được phát ra theo cả luồng hơi thổi ra, hít vào.

Khèn Mông có 6 ống làm từ 1 loại trúc gắn trên 1 cái bầu bằng gỗ khoét rỗng, kết nối bằng nhựa cây và vỏ cây đào rừng. Thứ duy nhất từ kim loại là lam đồng (lưỡi gà). Mọi công đoạn đều làm thủ công với những dụng cụ đồng bào tự chế.

Lam đồng (lưỡi gà) trong chế tác khèn Mông


Bầu đàn thường được làm từ loại gỗ thông như thông đá, kim giao hoặc pơ mu. Chế tác khèn cũng vô cùng độc đáo, không có quy chuẩn chung. Các nghệ nhân làm khèn đều đo bằng tay, ngắm bằng mắt để chế tác, không có nguyên tắc chung nhưng để có được cây khèn ưng ý, thổi được đúng các làn điệu dân ca Mông, cần sự khéo léo, kiên nhẫn và kinh nghiệm.

Đi đâu đó trên những con đường đồi núi uống quanh, du khách sẽ bắt gặp hình ảnh chiếc khèn đựng trong quấy tấu theo chân người Mông dong duổi xuống chợ phiên. Dù đi đâu, người Mông cũng mang theo chiếc khèn bên mình, nó gần như là một phần không thể tách rời trong cuộc sống hàng ngày của họ.

Không chỉ có vậy, tiếng khèn còn xuất hiện ở trong những ngày Hội Xuân, khi Tết đến Xuân về, những cánh hoa Đào, Lê bung nở khắp núi rừng, tiếng khèn vui tươi, rộn ràng lại cất lên. Theo người Mông, con trai thổi khèn hay thì mới có nhiều con gái thích.

Người nào vừa biết thổi khèn, vừa biết giao tiếp đối đáp tốt thì càng dễ lấy vợ. Bởi vị trí “thầy khèn” có vai trò rất quan trọng trong các đám, lễ của người Mông.

Khèn cũng là đạo cụ múa có cấu tạo phù hợp với dáng khum người và các thế quay, nhảy. Nghệ nhân múa khèn với những bước nhún, bước đảo, bước quay hoặc vừa ôm khèn, vừa lăn mình trên đất tạo nên vũ đạo rất đẹp. Tiếng khèn dường như đã trở thành một phương thức để người Mông chuyển tải, thổ lộ những tâm tư nguyện vọng của mình.

Bắt nguồn từ phong tục, tập quán mà khèn Mông có rất nhiều chủ đề và bài bản. Với tiếng khèn vui, người Mông mời gọi bạn đi chơi xuân, gọi bạn xuống chợ, chúc nhau những điều may mắn,... còn khi buồn, tiếng khèn chậm và trầm, thường thổi trong đám ma để chia buồn cùng gia đình, để tiễn đưa người mất sang bên kia thế giới,… Tiếng khèn vui khiến người nghe có cảm giác hưng phấn, rạo rực, nhưng tiếng khèn buồn có thể khiến người nghe cảm thấy xúc động mạnh mẽ.

Gìn giữ nghề làm khèn Mông

Hiện nay, dù đời sống kinh tế của người dân nơi đây đang dần được cải thiện thì cây khèn vẫn còn giữ nguyên vị trí của nó. Nghệ nhân chế tác khèn Mông vẫn đang được phát triển tại các thôn, bản dù không còn nhiều người làm khèn như trước do nhu cầu dùng khèn đã ít đi rất nhiều so với trước đây.

Xã Sủng Trái, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang là một trong những xã trên Cao nguyên đá Đồng Văn hiện còn khá nhiều người Mông giữ được nghề làm khèn.

Anh Mua Mí Tủa tại thôn Tìa Súng, xã Sủng Trái (Đồng Văn, Hà Giang) là người làm khèn trẻ tuổi nhất thôn


Sinh năm 1985, biết thổi khèn từ năm 16 tuổi, Mua Mí Tủa hiện là người trẻ tuổi nhất xã Sủng Trái biết làm khèn Mông. Anh Tủa cho biết, do có niềm đam mê tiếng khèn từ bé, lớn lên học thổi khèn và giờ anh đã có thể tự tay chế tác khèn. “Phải biết thổi khèn, biết cảm thụ cung bậc của tiếng khèn thì mới làm được cây khèn tốt,” anh Tủa chia sẻ.

Những năm gần đây, được sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, nhiều tổ hợp tác sản xuất khèn Mông ra đời, nhiều lớp truyền dạy làm khèn được mở ra, giữ gìn nghề truyền thống gắn với việc phát triển du lịch đã thu hút nhiều người trẻ tuổi theo nghề.

Ông Phạm Quốc Lập, Trưởng phòng Văn hóa và Thông tin huyện Đồng Văn cho biết, nhằm giữ gìn, bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện nói chung, văn hóa dân tộc Mông nói riêng, trong những năm qua, huyện Đồng Văn đã khôi phục nhiều lễ hội, làng nghề truyền thống gắn với phát triển du lịch, xóa đói giảm nghèo.

Hiện nay, trên địa bàn huyện Đồng Văn có khá nhiều nghệ nhân chế tác khèn Mông, đặc biệt là càng ngày càng nhiều bạn trẻ tham gia chế tác khèn. Huyện cũng đã phối hợp với các Trung tâm học tập cộng đồng tổ chức truyền dạy nghề làm khèn cho thế hệ trẻ. Hiện nay, một số em học sinh đã có thể chế tác được khèn.

Cho dù văn hóa hiện đại đang hiện diện khắp các thôn bản vùng cao, thế nhưng niềm đam mê tiếng khèn với những chàng trai Mông chưa bao giờ dứt. Những người thuộc thế hệ trẻ như anh Mua Mí Tủa đã và đang góp phần tiếp sức cho tiếng khèn của người Mông mãi ngân vang.

TTXVN

Tin liên quan

Tin mới hơn

Bảo tồn nghề giấy truyền thống Việt Nam - Hàn Quốc

Bảo tồn nghề giấy truyền thống Việt Nam - Hàn Quốc

Ngày 13/11/2026 tại Hà Nội, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) phối hợp với Bảo tàng Dân gian Quốc gia Hàn Quốc đồng tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Nghề làm giấy Hanji của Hàn Quốc và giấy Dó của Việt Nam: Bảo tồn, diễn giải và đối thoại văn hóa”.
Trường THPT Ngọc Hồi: 60 năm bền bỉ gieo tri thức, tự hào tiếp nối truyền thống vẻ vang

Trường THPT Ngọc Hồi: 60 năm bền bỉ gieo tri thức, tự hào tiếp nối truyền thống vẻ vang

LNV - Từ những lớp học tranh tre, vách đất trong chiến tranh đến ngôi trường khang trang hôm nay, Trường THPT Ngọc Hồi đã trải qua 60 năm xây dựng và phát triển với nhiều dấu ấn đáng tự hào. Nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập (1966–2026), nhà trường vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba, tiếp thêm động lực để các thế hệ thầy và trò tiếp tục phát huy truyền thống, nâng cao chất lượng giáo dục.
Đền Kim Liên  - Dấu ấn linh thiêng trấn giữ phía Nam Thăng Long

Đền Kim Liên - Dấu ấn linh thiêng trấn giữ phía Nam Thăng Long

LNV - Nằm trong dòng chảy nghìn năm của Thăng Long - Hà Nội, Đền Kim Liên là một cột mốc văn hóa quan trọng. lưu giữ những giá trị độc đáo về lịch sử và nghệ thuật kiến trúc truyền thống. Nơi thờ thần Cao Sơn Đại Vương này vẫn lặng lẽ đứng vững như một biểu tượng tâm linh giữa lòng thành phố hiện đại.
Nửa đời tìm đường gìn giữ nghệ thuật kịch câm

Nửa đời tìm đường gìn giữ nghệ thuật kịch câm

LNV - Từng nhiều lần gác lại đam mê vì không tìm thấy hướng đi, nghệ sĩ Hoàng Tùng vẫn kiên trì tìm đường đưa kịch câm trở lại. Giờ đây, anh tiếp tục chọn giảng dạy như một cách nuôi dưỡng tình yêu với loại hình nghệ thuật này.
Ấm tình sẻ chia qua những công trình thiện nguyện tại Phú Thọ

Ấm tình sẻ chia qua những công trình thiện nguyện tại Phú Thọ

LNV - Từ việc sửa chữa mái nhà xuống cấp tại Lập Thạch đến làm mới con ngõ tại xã Thượng Long, hành trình thiện nguyện của Cộng đồng Gia Đình Hạnh Phúc phối hợp với CLB Bàn Tay Của Mẹ đã góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt, đi lại cho những gia đình có hoàn cảnh đặc biệt.
Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ trong đời sống văn hoá người Việt

Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ trong đời sống văn hoá người Việt

Đầu tháng 11/2026, tác giả Nguyễn Đạt Tân, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Thực hành Văn hóa Tín ngưỡng Dân gian, cho ra mắt cuốn sách “Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ trong đời sống văn hóa người Việt”, do Nhà xuất bản Tri Thức ấn hành. Cuốn sách tìm hiểu quá trình hình thành, hệ thống thần điện và đời sống thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, đồng thời đề cập những vấn đề đặt ra trong việc gìn giữ di sản hiện nay.

Tin khác

Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị: Nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, lấy người bệnh làm trung tâm

Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị: Nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, lấy người bệnh làm trung tâm

LNV - Với đặc thù điều trị nhiều bệnh lý thần kinh phức tạp, trong đó phần lớn người bệnh là người cao tuổi, Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị luôn chú trọng nâng cao năng lực chuyên môn, cải thiện chất lượng điều trị và chăm sóc. Lấy người bệnh làm trung tâm, khoa hướng tới đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân.
Nàng tiên áo trắng

Nàng tiên áo trắng

Tặng BS Nguyễn Thị Trang- Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị
Sơn mài Hạ Thái: Giữ sắc sơn ta, nối dài nghệ thuật Việt

Sơn mài Hạ Thái: Giữ sắc sơn ta, nối dài nghệ thuật Việt

LNV - Cách trung tâm Hà Nội gần 20km về phía Nam, làng nghề sơn mài Hạ Thái (nay thuộc xã Hồng Vân, Thành phố Hà Nội) từ lâu đã nổi tiếng với những sản phẩm thủ công mang vẻ đẹp óng ánh, bền màu và giàu giá trị nghệ thuật. Không chỉ lưu giữ kỹ thuật chế tác được trao truyền qua nhiều thế hệ, nơi đây còn mở ra những trải nghiệm mới, đưa du khách đến gần hơn với chất liệu sơn ta và nghệ thuật sơn mài truyền thống.
Âm hưởng Đọi Tam: Tiếng trống ngân vang qua những miền ký ức

Âm hưởng Đọi Tam: Tiếng trống ngân vang qua những miền ký ức

LNV- Từ hồi trống báo hiệu ngày tựu trường đến những nhịp trống rộn ràng trong đêm hội Trung thu, âm thanh ấy đã len vào ký ức và trở thành một phần quen thuộc của đời sống văn hóa Việt. Thế nhưng, phía sau mỗi nhịp trống ấy là những ngày tháng lao động bền bỉ của người thợ Đọi Tam. Hơn nghìn năm qua, từ đôi tay người thợ, những chiếc trống vẫn nối dài hành trình, mang âm hưởng của làng nghề đến khắp mọi miền.
Làng Từ Vân (Hà Nội): Giữ sắc cờ tổ quốc qua từng đường kim

Làng Từ Vân (Hà Nội): Giữ sắc cờ tổ quốc qua từng đường kim

LNV - Cách trung tâm Hà Nội khoảng 30km, làng Từ Vân (xã Chương Dương, Thành phố Hà Nội) đã có hơn 80 năm gắn bó với nghề may cờ. Từ những lá cờ phục vụ Tổng khởi nghĩa năm 1945 đến hàng triệu lá cờ hiện diện trong các dịp lễ lớn, người dân nơi đây vẫn bền bỉ gìn giữ nghề truyền thống, gửi gắm niềm tự hào dân tộc qua từng đường kim, mũi chỉ.
Đèn lồng ống lon

Đèn lồng ống lon

LNV - Những năm tháng của cái thời một ngàn chín trăm hồi ấy, cứ đến độ tháng 8 âm lịch, nắng thu lại chao nhẹ rồi buông xuống vạt bãi bồi một màu mật sên đỏ quạch.
Trù phú vườn bưởi Đặc sản bên lòng hồ Thác Bà

Trù phú vườn bưởi Đặc sản bên lòng hồ Thác Bà

LNV - Nhờ nhạy bén trong thâm canh và quyết tâm gìn giữ giống bưởi quý của cha ông, gia đình ông Nguyễn Văn Đông và bà Nguyễn Lê Hằng Nga đã xây dựng thành công mô hình kinh doanh sản xuất giỏi, thu về hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
Từ ban thờ Tổ đến bàn tay người thợ: Chuyện nghề bạc Định Công

Từ ban thờ Tổ đến bàn tay người thợ: Chuyện nghề bạc Định Công

LNV - Giữa khuôn viên đình Định Công Thượng (Hà Nội), nơi thờ Tổ nghề kim hoàn, xưởng đậu bạc vẫn ngày ngày hoạt động. Nếu bàn thờ Tổ lưu giữ ký ức về cội nguồn, thì đôi tay người thợ đang tiếp nối nghề xưa bằng những sản phẩm được làm ra hôm nay.
Làng lụa Vạn Phúc: Dệt tiếp giấc mơ từ khung cửi xưa

Làng lụa Vạn Phúc: Dệt tiếp giấc mơ từ khung cửi xưa

LNV - Sau nhiều năm bôn ba mưu sinh, anh Triệu Văn Bình, cháu nội cố nghệ nhân Triệu Văn Mão trở về với nghề dệt gia truyền, gây dựng xưởng riêng và miệt mài phục dựng khung dệt, tìm lại những hoa văn cổ. Với anh, đó không chỉ là hành trình nối lại nghề xưa, mà còn là cách gìn giữ những giá trị đã làm nên tên tuổi lụa Vạn Phúc.
Mỹ Đồng: Giữ lửa làng nghề trong thời đại công nghệ

Mỹ Đồng: Giữ lửa làng nghề trong thời đại công nghệ

LNV - Từ làng đúc gang truyền thống, Mỹ Đồng (Hải Phòng) đang từng bước chuyển mình theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Bằng việc đổi mới phương thức sản xuất và mở rộng thị trường, các cơ sở kim khí tại đây đã và đang đưa sản phẩm của làng nghề vươn ra thị trường quốc tế, góp phần nâng cao vị thế kim khí Việt Nam.
Hai thế hệ, một miền ký ức chưa từng ngủ quên

Hai thế hệ, một miền ký ức chưa từng ngủ quên

LNV - Từng hiện diện trên mâm cỗ Trung thu, phỗng đất dần vắng bóng khi người trong làng lần lượt rời nghề mưu sinh. Giữa dòng chảy ấy, nghệ nhân Phùng Đình Giáp vẫn bền bỉ gìn giữ nghề xưa, còn người cháu Phùng Đình Đạt mang theo khát vọng của tuổi trẻ mong muốn tiếp nối và lan tỏa nét đẹp ấy, để phỗng đất tiếp tục hiện diện trong những mùa trăng mai sau.
Tấm gương vợ chồng già cao tuổi mẫu mực nơi đất nghề

Tấm gương vợ chồng già cao tuổi mẫu mực nơi đất nghề

LNV - Nhân tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam, chúng tôi có dịp về thôn Hữu Bằng 2, xã Tây Phương (trước đây là xã Hữu Bằng, huyện Thạch Thất) Hà Nội, vùng đất bán sơn địa nổi tiếng lâu đời với các nghề thủ công truyền thống như mộc, sản xuất đồ nội thất và may mặc. Giữa nhịp sống hối hả của làng nghề đổi mới, câu chuyện về gia đình cụ Nguyễn Đình Ty (73 tuổi) và cụ Phan Thị Mùi (72 tuổi) tại thôn Hữu Bằng 2 nổi lên như một điểm sáng về tinh thần tự lực, gìn giữ gia phong và nuôi dạy con cái thành tài.
Đông Khê (Cao Bằng): Năm chị em giữ gìn văn hoá dân tộc qua làn điệu dân ca

Đông Khê (Cao Bằng): Năm chị em giữ gìn văn hoá dân tộc qua làn điệu dân ca

LNV - Bằng đam mê và bền bỉ, năm chị em truyền lại những giá trị văn hóa dân tộc như Then, lượn Slương, hát Sli và múa chầu cho thế hệ trẻ tại Đông Khê, tỉnh Cao Bằng
Đồi Giác Ngộ và quần thể Hoàng Anh Mộc cổ thế được trao bằng Độc bản Việt Nam

Đồi Giác Ngộ và quần thể Hoàng Anh Mộc cổ thế được trao bằng Độc bản Việt Nam

LNV - Chiều ngày 14/10/2026, tại Legacy Hill Resort & Villas (xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ), Lễ Công bố xác lập Độc bản Việt Nam được long trọng tổ chức với ba bằng xác lập Độc bản Việt Nam, đó là: “Đồi Giác Ngộ: Quần thể Phật giáo - Sinh thái đa tầng”; Hoàng Anh Mộc “Bạt Phong Hồi Đầu” tại Legacy Phú Cát; Quần thể Hoàng Anh Mộc cổ thế tại Legacy Nexus.
Chùa Đức Quảng trong mạch nguồn văn hóa của làng Cao Quang

Chùa Đức Quảng trong mạch nguồn văn hóa của làng Cao Quang

LNV - Không chỉ là nơi thực hành tôn giáo, tín ngưỡng, chùa Đức Quảng (phường Xuân Hòa, tỉnh Phú Thọ) còn hiện diện trong ký ức và đời sống tinh thần của người dân Cao Quang như một không gian văn hóa gắn với lịch sử hình thành cộng đồng. Qua những di vật và ký ức được trao truyền, ngôi chùa đã trở thành một phần trong cấu trúc văn hóa và đời sống của người dân nơi đây.
Xem thêm
Mới nhất Đọc nhiều
Hơn 100 năm giữ nghề tàu hũ ky bên sông Đông Thành

Hơn 100 năm giữ nghề tàu hũ ky bên sông Đông Thành

ocopvietnam - Hình thành từ năm 1912, làng nghề tàu hũ ky Mỹ Hòa (phường Cái Vồn, Vĩnh Long) đến nay vẫn đỏ lửa mỗi ngày. Nghề làm tàu hũ ky ở đây đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, đang tạo sinh kế cho nhiều gia đình ven sông Đông
TP. HCM khởi động chương trình đưa nghệ thuật truyền thống vào trường học

TP. HCM khởi động chương trình đưa nghệ thuật truyền thống vào trường học

LNV - Sáng 16/11, TP. HCM chính thức khởi động chương trình thí điểm đưa nghệ thuật truyền thống vào trường phổ thông năm học 2026 - 2027, với lễ khai mạc diễn
Tôn vinh 150 thương hiệu “Hàng Việt Nam được người tiêu dùng yêu thích” 2026

Tôn vinh 150 thương hiệu “Hàng Việt Nam được người tiêu dùng yêu thích” 2026

LNV- Ngày 15/11 vừa qua, Ban Chỉ đạo Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” TP. Hà Nội đã tổ chức lễ tôn vinh 150 sản phẩm, dịch vụ tiêu biểu từ 133 doanh nghiệp, khẳng định sức cạnh tranh bền bỉ từ thương hiệu nội địa.
Kiến An khai mạc Tuần lễ xúc tiến thương mại OCOP và đặc sản vùng miền

Kiến An khai mạc Tuần lễ xúc tiến thương mại OCOP và đặc sản vùng miền

ocopvietnam - Tối 15/11, UBND phường Kiến An (TP Hải Phòng) khai mạc “Tuần lễ xúc tiến thương mại OCOP và đặc sản vùng miền năm 2026” gắn với chuỗi hoạt động nghệ thuật “Sắc màu Kiến An”. Trong 8 ngày, đến hết 22-11, khoảng 130 gian hàng OCOP, làng nghề,
Festival OCOP Việt Nam 2026 đưa 350 gian hàng về phố đi bộ Nguyễn Huệ

Festival OCOP Việt Nam 2026 đưa 350 gian hàng về phố đi bộ Nguyễn Huệ

ocopvietnam - Lần đầu tiên tổ chức tại phía Nam, Festival OCOP Việt Nam 2026 sẽ diễn ra từ ngày 3 đến 6-12 tại phố đi bộ Nguyễn Huệ (TP.HCM), với khoảng 350 gian hàng giới thiệu hàng nghìn sản phẩm OCOP của 34 tỉnh, thành phố. Sự kiện kết hợp trưng bày, t
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-2
gex
xet-tuyen-dai-hoc
Giao diện di động