Sản lượng giảm do thời tiết bất lợi

Được công nhận đạt chuẩn OCOP 4 sao từ năm 2022, vải lai chín sớm hiện là cây trồng chủ lực của xã Tiên Tiến với diện tích gần 490 ha, tập trung tại các thôn Phù Oanh, Kim Phương, Phạm Xá, Nại Khê, Hoàng Xá, Hoàng Các.

Trong đó, phần lớn diện tích đất trồng vải được phát triển trên đất chuyển đổi, cho thấy đây là loại cây “xương sống” trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp địa phương.

Số liệu từ Phòng Kinh tế xã cho thấy thực tế sản lượng vải lai chín sớm của toàn xã năm 2026 chỉ đạt khoảng 30–40% so với năm ngoái. Ông Trần Văn Giầu Phó trưởng phòng Kinh tế xã Tiên Tiến cho biết, yếu tố thời tiết là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng này.

“Lượng mưa trong giai đoạn cây ra hoa và đậu quả thấp hơn trung bình nhiều năm, khiến độ ẩm không khí giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình thụ phấn và hình thành quả. Vì vậy, tỷ lệ đậu quả thấp”, ông Giầu cho biết.

Sản lượng vải lai chín sớm giảm mạnh do bất lợi thời tiết.

Thực tế tại các vườn cho thấy mức giảm có sự khác nhau giữa các hộ. Gia đình bà Nguyễn Thị Lưu có gần 3.000 m² với khoảng 80 gốc vải, nhưng năm nay chỉ khoảng 25 cây cho quả. Trong khi đó, một số hộ có điều kiện chăm sóc tốt hơn vẫn duy trì được sản lượng ở mức cao hơn, song nhìn chung đều giảm so với năm trước.

Giá tăng – kỳ vọng bù đắp phần nào thiệt hại

Trong bối cảnh sản lượng giảm, giá vải đầu vụ lại ghi nhận xu hướng tăng so với năm trước. Đây được xem là dấu hiệu tích cực cho người trồng vải.

Ông Trần Văn Tuấn (thôn Phạm Xá) cho biết, gia đình có hơn 4.000 m² trồng vải lai chín sớm. Năm nay, sản lượng dự kiến giảm so với năm ngoái. Tuy chưa bước vào vụ thu hoạch, nhưng thương lái đã đến đặt mua tại vườn với giá 30.000–35.000 đồng/kg, gần gấp đôi mức 15.000–20.000 đồng/kg của năm trước.

Dự kiến trong khoảng 15 ngày tới, vải lai chín sớm tại Tiên Tiến sẽ bước vào giai đoạn thu hoạch chính. Theo bà Đồng Thị Thu Hương, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Minh Tiến (HTX), sản lượng vải của HTX năm nay ước đạt hơn 200 tấn, giảm một nửa so với 400 tấn của năm trước, song giá bán được kỳ vọng tăng, góp phần bù đắp phần nào thiệt hại cho người trồng.

Dự kiến trong khoảng 15 ngày tới, vải lai chín sớm tại xã Tiên Tiến sẽ bước vào giai đoạn thu hoạch.

Tình trạng này cũng được ghi nhận tại các xã lân cận trong cùng vùng trồng vải lai chín sớm. Tại xã Tam Đa – một trong những địa phương có diện tích trồng lớn, sản lượng vải của nhiều hộ giảm rõ rệt so với năm 2025. Điển hình như hộ gia đình ông Đào Xuân Thưởng (xã Tam Đa), ông chia sẻ “năm ngoái gia đình tôi thu hoạch được 4 tấn vải lai chín sớm thì năm nay dự kiến chỉ còn khoảng 2 tấn”.

Chủ động định hướng nâng cao giá trị sản phẩm

Trước thực tế trên, chính quyền địa phương đã tăng cường tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn người dân cải thiện quy trình chăm sóc, đặc biệt là các giải pháp thích ứng với điều kiện thời tiết bất lợi như chủ động nguồn nước tưới.

Song song với đó, xã Tiên Tiến đang định hướng chuyển từ tư duy “sản lượng” sang “giá trị”. Theo ông Trần Văn Giầu, thời gian tới địa phương sẽ đẩy mạnh tập huấn, ứng dụng khoa học kỹ thuật trong trồng và chăm sóc nhằm nâng cao chất lượng, mẫu mã sản phẩm, đồng thời hỗ trợ người dân kết nối tiêu thụ.

Bà Đồng Thị Thu Hương cho biết: “Trong điều kiện sản lượng giảm, HTX đang chủ động ký kết với các đối tác phân phối trong và ngoài tỉnh, đồng thời định hướng đưa sản phẩm vào phân khúc chất lượng cao, phục vụ nhu cầu quà tặng và hệ thống cửa hàng hoa quả sạch, siêu thị tại Hà Nội, Hải Phòng, Thanh Hóa…”.

Ngoài ra, mô hình du lịch trải nghiệm văn hoá, nông nghiệp, sinh thái sẽ được định hướng và xác định diện tích cụ thể trong đồ án xây dựng quy hoạch chung của xã, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026.

Dù sản lượng năm nay giảm mạnh do yếu tố thời tiết, việc giá bán tăng cùng với những định hướng điều chỉnh trong sản xuất và tiêu thụ được kỳ vọng sẽ giúp người trồng vải xã Tiên Tiến từng bước thích ứng tốt hơn với biến động./.