Bà Nguyễn Thị Thanh Bình, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học Kỹ thuật tỉnh Bình Định, cho biết: Dự án Chuỗi liên kết nâng cao hiệu quả sản xuất lạc của vùng sản xuất lạc thích ứng với biến đổi khí hậu tại 3 tỉnh Bình Định, Phú Yên và Quảng Trị vào năm 2019. Dự án này được Quỹ Môi trường toàn cầu (UNDP.GEF/SGP) tài trợ kinh phí. Bà con nông dân trồng lạc tham gia Dự án được tập huấn kỹ thuật, xây dựng mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ sảm phẩm theo chuỗi để nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích canh tác và đầu ra ổn định cũng như giúp sản phẩm có chỗ đứng trên thị trường tiêu thụ, qua đó giúp bà con có sinh kế bền vững trong điều kiện dịch bệnh và biến đổi khí hậu đang diễn ra gay gắt làm ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp như hiện nay. Tại Bình Định, Dự án bắt đầu thực hiện vụ Đông Xuân 2019-2020 tại thôn Thuận Hạnh (xã Bình Thuận, Tây Sơn) với diện tích 5 hecta có 25 hộ tham gia chủ yếu là phụ nữ. Dự án đã mang lại những lợi ích cho người trồng lạc ở địa phương về kỹ thuật canh tác, về năng suất lạc và chất lượng dầu lạc. Trung tâm Chất lượng Nông lâm thủy sản vùng 2 đã kiểm tra diện tích sản xuất lạc của mô hình thuộc dự án và thẩm định đánh giá cây lạc đáp ứng với yêu cầu tiêu chuẩn và tiến hành cấp giấy chứng nhận VietGAP cho 5ha lạc của dự án, đã làm gia tăng giá trị sản phẩm lạc, dầu lạc, ổn định đầu ra giảm rủi ro cho nông dân. Qua đó, làm tăng sự tin tưởng của khách hàng đối với sản phẩm an toàn, chất lượng và giá cả của lạc và dầu lạc luôn ổn định, tạo lợi thế cạnh tranh. Mô hình đang được bà con nhân rộng thêm khoảng 30 ha trồng lạc VietGAP và hướng đến hình thành những vùng canh tác thâm canh lạc VietGAP có diện tích hàng trăm hecta.

Trong điều kiện Dịch Covid diễn biến phức tạp nhưng Cơ sở ép dầu lạc Thành Mười cùng với 8 cơ sở ép dầu lạc khác trên địa bàn xã Bình Thuận vẫn hoạt động sản xuất kinh doanh bình thường vì đã chủ động được nguyên liệu đầu vào tại địa phương

Toàn huyện Tây Sơn có hơn 1.200 hecta diện tích đất trồng lạc, trong đó xã Bình Thuận chiếm diện tích hơn một nửa. Từ một xã khó khăn về điều kiện thổ nhưỡng, không có cây trồng nào trụ được vậy mà đến nay thông qua Dự án Chuỗi liên kết nâng cao hiệu quả sản xuất lạc của vùng sản xuất lạc thích ứng với biến đổi khí hậu, Bình Thuận đã trở thành địa phương có thế mạnh về cây trồng này của huyện Tây Sơn với diện tích hơn 740 ha, Bình Thuận được xem là “thủ phủ” của cây lạc trên địa bàn huyện. Cây lạc không chỉ là “cây xóa đói giảm nghèo” mà vượt xa cây lúa về khoản thu nhập trên cùng một đơn vị diện tích canh tác. Diện tích trồng lúa kém hiệu quả đã được bà con nông dân chuyển qua trồng lạc để tăng thu nhập.

Ngay trên cánh đồng lạc vừa thu hoạch xong, bà Nguyễn Thị Phượng, tại xã Bình Thuận, huyện Tây Sơn (Bình Định) là một trong những người trồng lạc tham gia thực hiện mô hình, vui vẻ chia sẻ: Toàn bộ cánh đồng này trước đây bà con sản xuất lúa nhưng nay đã chuyển toàn bộ sang trồng cây lạc vì cây lạc mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với cây lúa mà lại không phải lo “ế” giống như một số nông sản khác do ảnh hưởng của dịch Covid. Ngay từ đầu vụ Đông Xuân mặc dù thời tiết lạnh kéo dài tuy nhiên với dự hướng dẫn tận tình của cán bộ kỹ thuật, sự nỗ lực chăm sóc của bà con, đến bây giờ kết quả cây lạc cho năng suất rất tốt từ 55-60 tạ/ha, cao hơn ruộng lạc ngoài mô hình trồng trên cùng chân đất trung bình 4 tạ/ha; Lợi nhuận đạt gần 56 triệu đồng/ha, cao hơn 10 triệu đồng/ha. Sản phẩm lạc được các cơ sở chế biến dầu lạc tại địa phương thu mua toàn bộ.

Bà Trần Thị Lựu, một trong những người trồng lạc tham gia thực hiện mô hình, nhận xét: Nhờ có mô hình trồng lạc VietGAP sản xuất theo mô hình liên kết mà bà con được tập huấn, hướng dẫn thực hành các biện pháp kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ dịch hại tổng hợp, kết quả cây lạc đã cho năng suất cao nhưng chi phí cho phòng trừ sâu bệnh giảm đi đáng kể so với trước đây nên hầu hết các hộ tham gia mô hình đều rất phấn khởi. Đặc biệt, sau khi thu hoạch xong, các sơ sở chế biến dầu lạc đã đến thu mua toàn bộ nên chúng tôi không phải tốn công mang ra chợ bán lại đảm bảo an toàn trong phòng chống dịch Covid.

Điều phối viên Quốc gia Quỹ Môi trường toàn cầu, Liên hiệp quốc tại Việt Nam, bà Nguyễn Thị Thu Huyền, cho rằng: Khi đồng hành cùng với các địa phương thực hiện Dự án đã góp phần làm rõ nét hơn cho các Chương trình ở các địa phương như Chương trình Nông thôn mới, Chương trình mỗi xã một sản phẩm (chương trình OCOP), đăng ký nhãn hiệu sản phẩm… Nếu như trước đây người dân đã quen với việc được hỗ trợ các giải pháp khoa học kỹ thuật để sản xuất lạc thích ứng với tình hình biến đổi khí hậu thì đến giai đoạn này cần phải đi thêm một bước cao hơn là phải sản xuất ra hạt lạc theo một tiêu chuẩn nhất định ví dụ như GlobalGAP hay VietGAP kèm theo đó người trồng lạc phải tuân thủ một loạt các quy định để đảm bảo hạt lạc trở thành thương hiệu của mỗi địa phương. Để làm được điều này, người dân địa phương ở đây phải tham gia các tổ chức như là Tổ hợp tác, Hợp tác xã… chứ không thể sản suất đơn lẻ như trước đây.

Ông Nguyễn Tiến Dũng, PCT UBND xã Bình Thuận, cho biết: Với kết quả bước đầu, người trồng lạc ở địa phương như có thêm động lực để nhân rộng diện tích trồng lạc theo mô hình dự án trong thời gian tới; Phấn đấu xây dựng thương hiệu dầu lạc (dầu phụng) Bình Thuận đạt chứng nhận sản phẩm OCOP.

Bài, ảnh: Văn Toại - Ngọc Châu

#Thực hiện Nghị quyết 84/NQ-CP ngày 29/5/2020 của Chính Phủ#