Từ cây dược liệu quý đến sản phẩm OCOP

Thu hái trà hoa vàng - nguồn nguyên liệu được bảo tồn, nhân giống và phát triển để tạo nên sản phẩm OCOP có giá trị.

Cơ duyên của bà Phạm Thị Lý, Giám đốc Trung tâm Doanh nghiệp hội nhập và Phát triển, với trà hoa vàng bắt đầu từ những cây trà Hakodae cổ thụ - giống bản địa quý của dãy Tam Đảo.

Từ những cây trà được sưu tầm, bà Lý cùng các cộng sự đưa về trồng, bảo tồn tại khu vực rừng Trung Giã (Hà Nội). Nhưng để cây thích nghi với vùng đất mới không phải câu chuyện ngày một ngày hai.

Quá trình nhân giống gắn với việc nghiên cứu điều kiện sinh trưởng, thổ nhưỡng và phương pháp chăm sóc. Sau nhiều lần thử nghiệm, nhóm nghiên cứu áp dụng phương pháp canh tác hữu cơ vi sinh, sử dụng chế phẩm sinh học và từng bước xây dựng môi trường canh tác gần với điều kiện sinh thái tự nhiên của cây trà.

Theo bà Phạm Thị Lý, trà hoa vàng Hakodae Orgavina sau quá trình tuyển chọn, chăm sóc cho nước màu hổ phách, vị thanh và hậu ngọt. Từ một nguồn dược liệu cần được bảo tồn, cây trà từng bước được phát triển thành sản phẩm hàng hóa.

Năm 2023, trà hoa vàng Hakodae Orgavina của Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Tiên Dương được chứng nhận OCOP 3 sao. Đây là dấu mốc để chủ thể tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, quy trình sản xuất và hướng tới thứ hạng OCOP cao hơn. Điều đáng chú ý là việc phát triển sản phẩm không dừng ở những hộp trà thành phẩm.

Song song với xây dựng thương hiệu, dự án tiếp tục nhân giống, phát triển vùng nguyên liệu và đưa người dân tham gia vào quá trình sản xuất. Tại Sóc Sơn (Hà Nội), trà hoa vàng được đưa vào trồng dưới tán cây ăn quả ở khu vực chân núi Lam Sơn. Cách trồng xen này giúp tận dụng diện tích vườn hiện có, đồng thời mở thêm nguồn thu cho các hộ dân. “Bên cạnh nguồn thu từ cây ăn quả, người dân có thêm thu nhập từ trà hoa vàng trồng xen canh”, bà Phạm Thị Lý chia sẻ.

Trà hoa vàng Hakodae Orgavina được chứng nhận OCOP 3 sao, đang tiếp tục được hoàn thiện để nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.

Đến nay, khoảng 1.700 hộ dân đã được hỗ trợ giống, góp phần mở rộng vùng trồng và tạo thêm sinh kế từ cây dược liệu. Từ những cây trà quý ban đầu, việc nhân giống và đưa cây vào các vườn hộ đã mở rộng câu chuyện bảo tồn theo một cách khác: cây được gìn giữ thông qua chính quá trình sản xuất và tạo giá trị kinh tế cho người trồng.

Từ vùng nguyên liệu đến thị trường

Khi vùng trồng từng bước được mở rộng, yêu cầu đặt ra tiếp theo là kiểm soát chất lượng và minh bạch nguồn gốc sản phẩm.

Trà hoa vàng Hakodae Orgavina đã ứng dụng nền tảng truy xuất nguồn gốc CheckVN nhằm cung cấp thông tin về quá trình sản xuất, hỗ trợ kết nối người sản xuất với thị trường. Việc ứng dụng công nghệ cũng giúp người trồng từng bước nâng cao khả năng quản lý và kiểm soát chất lượng sản phẩm.

Bà Phạm Thị Lý, Giám đốc Trung tâm Doanh nghiệp hội nhập và Phát triển, giới thiệu các sản phẩm từ trà hoa vàng tới khách tham quan.

Bên cạnh sản phẩm trà hiện có, bà Lý và các cộng sự tiếp tục nghiên cứu những sản phẩm chế biến từ trà hoa vàng, trong đó có tinh dầu và các chế phẩm từ trà. Việc đa dạng hóa sản phẩm được kỳ vọng giúp khai thác tốt hơn nguồn nguyên liệu và nâng giá trị cây dược liệu.

Để người trồng không phải tự tìm hướng sản xuất và đầu ra, bà Phạm Thị Lý cùng các cộng sự xây dựng chuỗi liên kết 5N gồm Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà nông - Nhà phân phối - Người tiêu dùng.

Theo bà Lý, mỗi chủ thể trong chuỗi đảm nhận một mắt xích, từ nghiên cứu giống, chuyển giao kỹ thuật, tổ chức sản xuất đến phân phối và đưa sản phẩm tới người tiêu dùng. Cách liên kết này hướng tới việc người dân sản xuất theo quy trình ngay từ đầu và từng bước gắn vùng nguyên liệu với nhu cầu của thị trường.

Khách tham quan tìm hiểu cây trà hoa vàng tại vùng trồng, góp phần quảng bá giá trị của nguồn dược liệu quý và sản phẩm OCOP.

Qua đó, người trồng có thêm cơ sở để yên tâm tham gia vùng nguyên liệu; nhà khoa học có nơi nghiên cứu, chuyển giao kỹ thuật; doanh nghiệp tham gia phân phối, còn người tiêu dùng có thêm thông tin để nhận biết nguồn gốc sản phẩm.

Từ sản phẩm OCOP 3 sao, trà hoa vàng Hakodae Orgavina đang tiếp tục được hoàn thiện từ vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc đến nghiên cứu các sản phẩm chế biến sâu. Mục tiêu là nâng giá trị cây trà, xây dựng thương hiệu và giúp người dân tham gia chuỗi có thêm thu nhập từ vùng đất của mình. Với cách làm này, câu chuyện trà hoa vàng không chỉ dừng ở việc bảo tồn một nguồn gen quý hay nâng hạng một sản phẩm OCOP. Từ cây giống đến vùng trồng, từ người nông dân đến nhà khoa học và thị trường, các mắt xích đang từng bước được kết nối để trà hoa vàng có vùng nguyên liệu, có sản phẩm và có đầu ra ổn định hơn.