Thạp gốm hoa nâu Hiệp An - Bảo vật quốc gia thời Trần
Chum hay còn gọi là Thạp được trưng bày tại chuyên đề Tinh hoa cổ vật xứ Đông - Hải Dương lần thứ nhất hôm 19/10, dịp tỉnh công bố quyết định công nhận bảo vật quốc gia do Thủ tướng ký hồi đầu năm.
Theo hồ sơ của Cục Di sản Văn hóa, thạp được phát hiện khi người dân đào huyệt tại nghĩa trang xã Hiệp An, huyện Kim Môn (nay là thị xã Kinh Môn) ngày 6/12/1981.
![]() |
Lãnh đạo tỉnh Hải Dương trao quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận Bảo vật quốc gia Chum gốm hoa nâu Hiệp An thời Trần |
Quá trình khai quật, thạp bị vỡ mất ba quai, sứt nhỏ ở miệng và đầu cánh sen, tróc một số mảng men. Tuy nhiên, cấu trúc, hình dáng, hoa văn của hiện vật còn khá nguyên vẹn. Sau đó, thạp được chuyển về Bảo tàng tỉnh để lưu giữ, bảo quản và trưng bày.
Hiện vật nặng 20kg, cao 45cm, dày khoảng một cm, được làm từ đất sét trắng, tráng men vàng ngà, vẽ men nâu, xương gốm màu xám nhạt, hoa văn sắc gọn. Gờ miệng hơi loe, cổ thấp, vai phình, thân cong, thuôn dần xuống đáy. Phần vai gồm bốn quai (núm) nhỏ, cong ngang, được gắn đối xứng nhau. Tài liệu từ Cục Di sản Văn hóa đánh giá: ''Đây là hình dáng riêng biệt của loại hình thạp gốm hoa nâu thời Trần đã phát hiện ở miền Bắc Việt Nam''.
Thạp gốm hoa nâu Hiệp An đảm bảo yếu tố độc bản, có giá trị về lịch sử, văn hóa, mỹ thuật, theo Cục Di sản Văn hóa. Căn cứ cấu trúc, dáng thạp, kích thước, màu men, hoa văn được trang trí tỉ mỉ, những nhà nghiên cứu bước đầu nhận định bảo vật có thể là đồ dùng của tầng lớp quý tộc, sử dụng trong cung đình hoặc các hoạt động như thờ cúng, tế lễ.
Khi được tìm thấy, trong lòng thạp chứa 29 đĩa men ngọc có hoa văn, độ lớn khác nhau, đều gần nguyên vẹn. Vì vậy, hiện vật còn được cho là dùng để cất giữ tài sản, của cải. Tuy nhiên thời điểm phát hiện, chính quyền địa phương không kịp thời quản lý và báo cáo cho cơ quan văn hóa nên phần lớn đĩa bị phân tán qua những người buôn bán cổ vật trái phép.
![]() |
Bảo vật có đường kính miệng 30 cm, đường kính thân rộng nhất 48 cm, đường kính đáy 34 cm. |
Bảo vật gồm những đặc trưng kỹ thuật hiếm, với kích thước tương đối lớn, được đắp nổi, tạo khắc hoa văn, tráng men, tô men và nung đốt không tỳ vết.
Thạp là sự kết hợp giữa nghệ thuật điêu khắc và hội họa. Sau khi tạo chuốt dáng trên bàn xoay, người thợ dùng kỹ thuật nặn tay để tạo băng cánh sen với 62 cánh to, nhỏ xen kẽ nhau, tiếp đến làm quai rồi gắn vào thân.
Từ trên xuống dưới thân thạp được chia thành bốn băng hoa văn trang trí khác nhau, ngăn cách bởi sáu đường chỉ, khắc chìm và tô màu nâu. Tại mỗi băng, người thợ đều tính toán không gian để bố trí loạt hoa văn như mây hình khánh, lá sen, sóng nước. Sau khi phân chia, phác họa cho các băng, họ mới khắc tay từng hoa văn. Do được làm thủ công trong thời gian khá dài, mỗi họa tiết đều mang hình thù, sắc thái riêng biệt, được mô tả sinh động, tự nhiên. Các nét chạm chắc chắn, rõ ràng, thể hiện phong cách thời Trần.
Đề tài trang trí trên thạp gốm Hiệp An cũng mang tính thời đại, có yếu tố Phật giáo truyền thống Đại Việt thế kỷ 13-14, thể hiện qua các hình tượng hoa, lá, đài sen.
Hồ sơ của Cục Di sản Văn hóa kết luận thạp gốm hoa nâu Hiệp An là tác phẩm nghệ thuật đặc sắc, quý hiếm, có nhiều hoa văn đẹp còn tồn tại đến ngày nay. Hiện vật mang vẻ đẹp của những hình khối khỏe khoắn, kết hợp các đường nét, mảng màu đơn giản, đồ án trang trí mang nội dung gần gũi.
''Thạp là biểu tượng cho sự phát triển đỉnh cao của nghệ thuật gốm sứ thời Trần, phản ánh một phần giá trị tư tưởng, tôn giáo, tín ngưỡng, trình độ thẩm mỹ của thời đại, đồng thời còn cho thấy được những nét văn hóa ở đời sống sinh hoạt cũng như tính hữu dụng trong quá trình tồn tại của di vật'', tài liệu nhận định.
![]() |
Thạp gốm hoa nâu Hiệp An thời Trần được giới thiệu ở chuyên đề ‘’Tinh hoa cổ vật xứ Đông - Hải Dương lần thứ nhất’’ |
Bà Nguyễn Thị Huê, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Hải Dương cho rằng trải qua thời gian, biến động xã hội, qua các cuộc chiến tranh, dòng gốm hoa nâu nói chung và loại hình thạp gốm Hiệp An thời Trần còn tồn tại nguyên bản đến hôm nay là một điều may mắn.
Thạp gốm hoa nâu Hiệp An có niên đại thế kỷ 13-14, được xác định dùng trong hoàng cung, cho tầng lớp quý tộc hoặc tế lễ.
Hải Dương là vùng đất có bề dày lịch sử, với những di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đa dạng, đặc sắc. Địa phương hiện lưu giữ hơn 7.670 cổ vật tại các di tích và nhà truyền thống và được kiểm kê, lập hộ chiếu khoa học, cùng hàng nghìn cổ vật đang lưu giữ tại Bảo tàng và các nhà sưu tập tư nhân. |
Tin liên quan

TP. HCM: Khai mạc trưng bày chuyên đề và công bố quyết định công nhận Bảo vật Quốc gia
13:36 | 30/06/2025 Tin tức

Công bố bảo vật Quốc gia đầu tiên của tỉnh Phú Yên
14:46 | 10/04/2025 Tin tức

Huế đón bằng công nhận Những bản đúc nổi trên chín đỉnh đồng là di sản tư liệu của UNESCO
09:10 | 28/11/2024 Tin tức
Tin mới hơn

Gia Lai: Triển lãm “Hồn của đất” tôn vinh tinh hoa gốm sứ và bản sắc văn hóa Việt
18:23 | 31/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Chiến dịch “Tự hào Việt Nam - Nhuộm đỏ không gian mạng” mừng Quốc khánh 2-9
09:28 | 29/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Khai mạc Triển lãm “80 năm Hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc”: Bức tranh toàn cảnh về khát vọng Việt Nam
23:58 | 28/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Gia Lai: Rộc Tưng - Gò Đá dấu ấn 800.000 năm và khát vọng vươn ra thế giới
14:16 | 28/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Mùa hè đỏ lửa ở Thành cổ Quảng Trị
09:26 | 28/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Cách mạng Tháng Tám và khát vọng đi tới phồn vinh của dân tộc Việt Nam
11:19 | 27/08/2025 Văn hóa - Xã hội
Tin khác

Phương án vận hành xe buýt và đường sắt đô thị trong ngày 27-8
10:08 | 27/08/2025 Tin tức

94 gian hàng ẩm thực, OCOP, làng nghề được trưng bày tại Lễ hội tinh hoa Đại ngàn - Biển xanh hội tụ 2025
09:26 | 27/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Người con Hậu Giang dành cho miền đất nghĩa tình
15:36 | 26/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Ngày tựu trường – Nơi yêu thương khởi nguồn tri thức
15:33 | 26/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Chạy đua thời gian hoàn tất gian trưng bày Triển lãm Thành tựu đất nước 80 năm
09:52 | 26/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Trường Lũy Gia Lai - Di sản quân sự cổ vĩ đại và hành trình bảo tồn, phát huy giá trị
09:11 | 26/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Gia Lai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia năm 2025 vì sự phát triển bền vững
09:46 | 25/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Khai trương Trung tâm báo chí Triển lãm thành tựu đất nước 80 năm hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
23:57 | 22/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức thành công Đại hội đại biểu lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030
22:30 | 21/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Ngắm nhìn Rạp xiếc và Biểu diễn Đa năng Phú Thọ ngày khánh thành
09:11 | 21/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Hòa Lạc lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030: Chủ động thích ứng để vươn lên!
23:18 | 20/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Nghề truyền thống không bị lãng quên, người trẻ đang giữ gìn theo cách khác
14:00 | 20/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Hòa Xá lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030: Quyết tâm xây dựng xã “xanh, thông minh, hội nhập và phát triển bền vững”
20:00 | 19/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Phúc Sơn lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030: Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển
23:33 | 18/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Hồng Sơn lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030: Khát vọng vươn lên, khai thác tiềm năng, phát triển bền vững!
22:40 | 18/08/2025 Văn hóa - Xã hội

Gia Lai: Triển lãm “Hồn của đất” tôn vinh tinh hoa gốm sứ và bản sắc văn hóa Việt
18:23 Văn hóa - Xã hội

Gia Lai sẵn sàng trở thành trung tâm đầu tư mới ở Tây Nguyên
18:22 Xúc tiến thương mại

Lễ hội “Tinh hoa Đại ngàn - Biển xanh hội tụ” bản giao hưởng nghệ thuật - văn hóa - du lịch đặc sắc của Gia Lai
18:21 Du lịch làng nghề

Thông báo phân luồng giao thông phục vụ Tổng duyệt Lễ kỷ niệm A80
14:35 Tin tức

Nâng tầm đặc sản quê hương
10:00 Làng nghề, nghệ nhân