Phố Hàng Hòm gắn với nghề sơn và làm đồ gỗ sơn, từ khoảng giữa thế kỷ XIX, những người thợ từ làng Hà Vĩ (xưa thuộc phủ Thường Tín, tỉnh Hà Đông, nay là Hà Nội) đã đem nghề làm đồ gỗ phủ sơn ta lên Thăng Long lập nghiệp. Sau đó, thợ thủ công từ làng Đa Sĩ cũng tham gia, góp phần hình thành nên một phường nghề phát triển sôi động. Các sản phẩm chủ yếu là hòm, tráp sơn.

Không chỉ là một buổi trò chuyện học thuật, tọa đàm đã dẫn dắt người tham dự đi ngược dòng thời gian, trở về với không gian Kẻ Chợ xưa – nơi các phường nghề hình thành, phát triển và định hình bản sắc phố cổ.

Không gian buổi Tọa đàm “Dấu ấn Hà Vĩ – Ký ức phố cổ, hơi thở làng trong phố cổ”

Tại đây, những câu chuyện về tín ngưỡng thờ Tổ nghề Trần Lư, về đời sống đình – chợ, quá trình “từ làng ra phố” của nghề sơn đã được các diễn giả tái hiện sinh động. Nghề sơn không chỉ hiện diện như một kỹ nghệ thủ công, mà còn là một phần của dấu ấn văn hóa, gắn với nếp sống, tín ngưỡng và cấu trúc xã hội đô thị.

Buổi tọa đàm có sự tham gia của các nhà nghiên cứu khoa học và nghệ nhân như: Tiến sĩ Đinh Đức Tiến, Tiến sĩ Nguyễn Quang Hà, NNƯT Nguyễn Tấn Phát, nhà nghiên cứu Trần Đức… đã tạo nên một không gian trao đổi đa chiều, mở ra những góc nhìn đương đại, khi nghề sơn được đặt trong bối cảnh phát triển mới. Những câu hỏi về bảo tồn, phát huy và tái định vị giá trị di sản được các diễn giả đưa ra một cách thiết thực.

Các nhà nghiên cứu khoa học chia sẻ tại tọa đàm.

Đặc biệt, các diễn giả đã gợi mở hướng kết nối giữa không gian phố cổ Hà Nội với các làng nghề ở Thường Tín và vùng nguyên liệu sơn ta Phú Thọ. Từ đó, hình thành một hệ sinh thái nghề sơn mang tính liên vùng, không chỉ góp phần gìn giữ các giá trị truyền thống mà còn tạo động lực mới cho phát triển kinh tế sáng tạo.

Điểm nổi bật của tọa đàm không nằm ở việc “kể lại” lịch sử, mà ở cách đặt di sản trong dòng chảy hiện đại. Nghề sơn, từ một nghề thủ công truyền thống, đang được nhìn nhận như một nguồn lực của công nghiệp văn hóa – nơi giá trị thẩm mỹ, tri thức bản địa và câu chuyện lịch sử có thể chuyển hóa thành sản phẩm sáng tạo.

Những chia sẻ tại tọa đàm cho thấy: bảo tồn không có nghĩa là “đóng băng” quá khứ, mà là tìm cách để di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại, thông qua thiết kế, du lịch, trưng bày và giáo dục.

Các khán giả tham gia giao lưu, chia sẻ tại sự kiện

Hơn cả một sự kiện chuyên môn, tọa đàm còn là dịp để kết nối cộng đồng, từ các nhà nghiên cứu, nghệ nhân làng nghề đến công chúng yêu văn hóa. Trong không gian đình cổ, những ký ức tưởng chừng xa xôi đã được đánh thức, trở thành chất liệu cho những suy ngẫm về hiện tại và tương lai.

Nghề sơn trong lịch sử Thăng Long – Hà Nội chưa bao giờ chỉ là câu chuyện của kỹ thuật hay sản phẩm. Đó là một hệ giá trị văn hóa được hình thành từ làng nghề, theo bước chân người thợ vào Kẻ Chợ, và neo lại trong từng nếp sống, từng không gian đô thị.