Bà Phượng cho biết, nghề làm tương của gia đình bà là nghề gia truyền, đến nay đã là 4 đời, tuy không giàu có sung túc, song đời sống cũng khá giả, dư dật, sống được với nghề, nhất là trong thời buổi hiện nay, người tiêu dùng có xu hướng ưa chuộng sử dụng các sản phẩm thủ công truyền thống, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, tránh độc hại.

Khu nhà sản xuất Tương của hộ gia đình bà Trần Thị Phượng tại Khu 3, Thạch Đồng, Thanh Thủy, Phú Thọ.

Sản xuất tương theo phương pháp thủ công truyền thống là toàn bộ quá trình làm tương hoàn toàn phụ thuộc vào thời tiết tự nhiên, không sử dụng hoá chất, chất bảo quản, vì vậy chỉ có thể ủ mốc tương trong thời gian từ tháng 4 đến tháng 9, riêng mùa đông thời tiết lạnh giá, không ủ được mốc tương. Mỗi năm bình quân HTX của bà Trần Thị Phượng sử dụng từ 10 đến 12 tấn gạo, 5 tấn đỗ, 3 tấn muối để sản xuất ra sản phẩm tương. Gạo nếp sau khi đồ xôi đem phơi nắng, ủ lên mốc vàng hoa cau, hoa cải. Đỗ tương rang chín, nghiền bột, trộn muối phơi nắng 1tuần, sau đó cho mốc xôi vào chum cùng nước đỗ ngâm, gọi là ngả tương, chừng 15 ngày sau là ngấu thành tương có thể sử dụng được.

Thành phẩm Tương Làng Bợ chờ xuất bán cho khách hàng.


Bà Trần Thị Phượng, Giám đốc HTX, chủ hộ SX Tương Làng Bợ, Thạch Đồng,Thanh Thủy, Phú Thọ.​

Nói thì đơn giản vậy, nhưng nghề làm tương vất vả lắm, vì thời tiết nắng nóng, người làm tương phải tâm huyết với nghề, vì riêng công đoạn phơi mốc chè phải mất thời gian từ 1- 2 tháng mới ngả vào nước đỗ, rồi nửa tháng sau mới ra mẻ tương ngon. Kinh nghiệm cho thấy mốc càng phơi lâu, càng nhuyễn vàng, ngả tương càng thơm ngon. Điều đáng phấn khởi là năm 2019 sản phẩm tương làng Bợ được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu của tỉnh Phú Thọ, năm 2020 sản phẩm tương làng Bợ tham gia đánh giá phân hạng sản phẩm chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) của tỉnh Phú Thọ và đã được hội đồng thẩm định công nhận là sản phẩm xếp hạng OCOP 3 sao. Tương Làng Bợ đã nhiều năm được tham dự hội chợ triển lãm làng nghề Việt Nam tại Hà Nội và các hội chợ do huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ tổ chức.

Gian hàng Tương Làng Bợ tham gia Hội chợ Làng nghề và sản phẩm OCOP Việt Nam năm 2020.


Tương Làng Bợ là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu của tỉnh Phú Thọ năm 2019.


Chứng nhận đặc sản Tương Làng Bợ là sản phẩm OCOP 3 sao năm 2020 của xã Thạch Đồng, huyện Thanh Thủy, Tỉnh Phú Thọ.​

Hiện nay HTX tương Làng Bợ đã có 134 cơ sở giới thiệu, đại lý bán buôn, bán lẻ trong và ngoài tỉnh Phú Thọ, được người tiêu dùng thủ đô và các tỉnh thành phố trong nước tin dùng, đánh giá cao. Bà Trần Thị Phượng, giám đốc HTX mong muốn các cấp chính quyền và ngành chức năng cần có chế độ chính sách động viên khích lệ các làng nghề truyền thống, các sản phẩm OCOP của các địa phương, trong đó có Tương Làng Bợ, để phát triển sản xuất, làm ra nhiều sản phẩm có chất lượng cao, giá thành hợp lý, đảm bảo lợi ích cho nhà nước, chủ thể sản xuất và người tiêu dùng, góp phần xây dựng địa phương ngày càng đổi mới và phát triển.

Bài và ảnh: Phạm Trường Sơn