OCOP – Bệ phóng cho kinh tế nông thôn hiện đại

Sau hơn 6 năm triển khai, Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm – OCOP” đã chứng minh hiệu quả rõ rệt trong việc phát huy tiềm năng kinh tế nông thôn, khơi dậy nội lực của cộng đồng. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến nay cả nước đã có hơn 10.800 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, tập trung ở các nhóm thực phẩm, đồ uống, thảo dược, thủ công mỹ nghệ và du lịch cộng đồng.

Riêng Hà Nội là địa phương dẫn đầu cả nước với gần 2.000 sản phẩm OCOP được công nhận, trong đó có 82 sản phẩm đạt tiềm năng 5 sao – con số thể hiện rõ sự quan tâm, đầu tư và quyết tâm của thành phố trong việc chuẩn hóa chất lượng, nâng cao giá trị và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm địa phương.

Các sản phẩm OCOP của Thủ đô ngày càng phong phú và đa dạng, từ lụa Vạn Phúc, gốm sứ Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái, khảm trai Chuyên Mỹ đến các sản phẩm nông sản, đồ uống thảo mộc, thực phẩm chế biến. Nhiều sản phẩm không chỉ khẳng định chỗ đứng vững chắc trên thị trường trong nước mà còn từng bước chinh phục người tiêu dùng quốc tế.

Theo Sở Công Thương Hà Nội cho biết: “Hà Nội xem OCOP không chỉ là chương trình phát triển sản phẩm nông thôn mà là chiến lược lâu dài để nâng cao chất lượng hàng hóa, kết nối sản xuất với du lịch và xây dựng thương hiệu địa phương gắn với thương hiệu quốc gia. Các sản phẩm đạt chuẩn OCOP 4-5 sao sẽ được ưu tiên hỗ trợ xúc tiến thương mại, quảng bá trong và ngoài nước”.

Sản phẩm dự thi thiết kế sáng tạo mẫu mã mới

Sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu – Dấu ấn thương hiệu Việt

Song hành với OCOP, chương trình bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu do Bộ Công Thương triển khai nhiều năm qua cũng đã trở thành đòn bẩy quan trọng giúp các doanh nghiệp và cơ sở sản xuất nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và định vị thương hiệu.

Tính đến nay, cả nước có hơn 1.200 sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia, trải rộng ở nhiều lĩnh vực như chế biến nông sản, thủ công mỹ nghệ, cơ khí, dệt may, vật liệu xây dựng. Trong đó, Hà Nội có hơn 100 sản phẩm được công nhận, tiêu biểu như gốm sứ Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái, mây tre đan Phú Vinh, lụa Vạn Phúc – những thương hiệu đã khẳng định chỗ đứng trên thị trường và góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới.

Theo Bà Nguyễn Thị Hồi, Chủ tịch Hội làng nghề sơn mài Hạ Thái chia sẻ:“Tham gia chương trình OCOP và bình chọn sản phẩm công nghiệp tiêu biểu giúp chúng tôi thay đổi tư duy làm nghề. Trước kia chỉ chú trọng kỹ thuật truyền thống, nay chúng tôi quan tâm hơn đến mẫu mã, thị hiếu, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn chất lượng quốc tế. Có OCOP, có khuyến công, chúng tôi mạnh dạn đầu tư thiết bị mới, tham gia các hội chợ quốc tế, nhờ đó sản phẩm sơn mài Hạ Thái đã có mặt ở nhiều nước châu Âu và châu Á.”

Khuyến công – Nguồn lực thúc đẩy sản phẩm tiêu biểu

Bên cạnh nỗ lực từ phía doanh nghiệp, chương trình khuyến công đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đặc biệt là đối với các cơ sở sản xuất ở khu vực nông thôn.

Tại Hà Nội, chỉ riêng năm 2024, thành phố đã triển khai hơn 50 đề án khuyến công với tổng kinh phí hỗ trợ trên 10 tỷ đồng, tập trung vào ứng dụng công nghệ tiên tiến, đào tạo nghề, phát triển sản phẩm mới đạt chuẩn OCOP và công nghiệp tiêu biểu.

Theo Sở Công Thương Hà Nội, nhiều mô hình sau khi được hỗ trợ đã đạt hiệu quả cao, như mây tre đan Phú Vinh, sơn mài Hạ Thái, gốm Bát Tràng, khảm trai Chuyên Mỹ, góp phần chuyển đổi sản xuất thủ công sang hướng hiện đại, tăng giá trị xuất khẩu và tạo việc làm ổn định cho hàng nghìn lao động.

Ở tầm quốc gia, giai đoạn 2021–2024, cả nước đã triển khai hơn 2.000 đề án khuyến công, trong đó gần 400 đề án hỗ trợ trực tiếp phát triển sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu. Nhiều sản phẩm sau khi được hỗ trợ đã tham gia hội chợ quốc tế, kết nối sàn thương mại điện tử và mở rộng xuất khẩu sang các thị trường tiềm năng như Nhật Bản, Hàn Quốc và EU.

Hướng tới chuẩn hóa và hội nhập quốc tế

Để sản phẩm OCOP và sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu thực sự trở thành động lực nâng tầm thương hiệu Việt, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nghệ nhân và cộng đồng làng nghề.

Theo TS. Tôn Gia Hóa, Phó Chủ tịch Hiệp hội làng nghề Việt Nam, việc chuẩn hóa sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế là xu hướng tất yếu: “Muốn sản phẩm Việt vươn xa, trước hết phải đạt chuẩn. Chuẩn hóa không chỉ là chất lượng, mà còn là câu chuyện, hình ảnh, thiết kế và tính nhận diện văn hóa. Khi sản phẩm OCOP và công nghiệp nông thôn tiêu biểu hội tụ đủ các yếu tố đó, thì bản thân chúng đã là đại sứ thương hiệu của Việt Nam trên thị trường quốc tế”.

Trong giai đoạn tới, Hà Nội đặt mục tiêu đến hết năm 2025 có trên 2.500 sản phẩm OCOP, trong đó ít nhất 10% đạt 5 sao hoặc có tiềm năng xuất khẩu, cùng với 200 sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp thành phố, khu vực và quốc gia. Đây là nền tảng để Thủ đô tiếp tục khẳng định vị thế trung tâm sáng tạo, hội tụ tinh hoa nghề truyền thống của cả nước.

Sản phẩm dự thi thiết kế sáng tạo mẫu mã mới

Khẳng định vị thế thương hiệu Việt

Phát triển sản phẩm OCOP và sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn, mà còn giúp tạo dựng bản sắc kinh tế địa phương, lan tỏa giá trị văn hóa Việt. Khi từng sản phẩm mang trong mình câu chuyện riêng – từ nguyên liệu bản địa, bàn tay nghệ nhân, đến tiêu chuẩn quốc tế – thì đó chính là lúc thương hiệu Việt được khẳng định vững vàng hơn trên trường quốc tế.

Những mô hình OCOP và sản phẩm công nghiệp tiêu biểu từ Hà Nội, nếu tiếp tục được hỗ trợ đúng hướng, sẽ trở thành “đại sứ thương hiệu” của Việt Nam, giúp lan tỏa thông điệp: Sản phẩm Việt Nam – chất lượng, sáng tạo và đậm đà bản sắc dân tộc.