Hoa nhài là loại cây dễ trồng với chi phí đầu tư và chăm sóc ít nhưng lại mang lại giá trị kinh tế cao. Nhận thấy lợi nhuận từ việc trồng nhài, nhiều hộ dân xã Đông Xuân (Sóc Sơn, Hà Nội) đã chuyển đổi mô hình phát triển nông nghiệp, tập trung trồng hoa nhài với hy vọng cải thiện kinh tế, cải thiện nguồn thu.

Hoa nhài được người dân xã Đông Xuân trồng cách đây 20 năm từ khi xã tiến hành dồn điền đổi thửa. Ban đầu chỉ trồng ở diện tích nhỏ lẻ, nhà vườn, đến nay các hộ trong xã đã mở rộng diện tích lên tới hàng chục ha. Sau nhiều lần chuyển đổi giống cây trồng mới nhưng không mang lại giá trị nông nghiệp cao, nông dân ở đây quyết định gắn bó lâu dài với loài hoa này.

Hoa nhài là loại cây dễ trồng, chi phí đầu tư; chăm sóc ít nhưng lại mang giá trị kinh tế cao. Nhiều năm qua người dân ở xã Đông Xuân tập trung trồng hoa nhài để mang lại nguồn thu nhập, cải thiện kinh tế.

Từ mô hình trông nhỏ lẻ, nhà vườn đến nay các hộ trong xã đã mở rộng diện tích lên đến 40 ha.

Tại thôn Đông Thủy, xã Đông Xuân hiện có hơn 100 hộ trồng nhài, tổng diện tích khoảng 40 ha. Trong đó, hộ trồng nhiều nhất có diện tích 1 mẫu (khoảng 3600 m2), ít nhất là 1 sào (khoảng 360 m2). Đặc tính sinh trưởng của hoa nhài phù hợp với điều kiện đất đai ở Đông Xuân, hơn nữa đây cũng là loại cây dễ trồng, chỉ một năm sau khi cắm rễ, cây nhài bắt đầu cho thu hoạch hoa và 10 năm sau mới phải trồng lại.

Hoa nhài Đông Xuân mùa vụ này được đánh giá là nở đúng vụ, sản lượng cao hơn năm trước và nụ hoa chắc, trắng đẹp. Loài hoa trắng nhỏ li ti được trồng tập trung và tuân theo quy trình khép kín từ trồng, chăm sóc đến thu hoạch, tiêu thụ do có Hiệp hội Hoa nhài huyện Sóc Sơn bao tiêu sản phẩm. Riêng năm nay, giá thu mua tại vườn đạt 50.000 – 52.000 đồng/kg, cao hơn năm trước từ 3000 - 5000 đồng/kg.

Là một trong những hộ dân trồng nhài lâu năm ở thôn Đông Thủy, anh Nguyễn Tùng cho biết việc trồng nhài mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp 3 lần so với trồng lúa. Thời điểm hiện tại, mỗi sào ruộng trồng nhài vào chính vụ (từ tháng 4 – 10 hàng năm), gia đình anh Tùng thu hoạch được từ 5 – 7 kg hoa/ngày.

Hoa nhài Đông Xuân mùa vụ này được người dân đánh giá là nở đúng vụ, sản lượng cao hơn năm trước và nụ hoa chắc, trắng đẹp.

Với diện tích 7 sào gia đình đang đầu tư vốn và công sức thì tổng sản lượng có thể đạt được là 400 kg/sào/vụ (khoảng 6 tháng). Năm nay, giá bán nhài dao động khoảng 50.000 đồng/kg, trừ đi 20% tiền vốn, gia đình anh Tùng có thể thu lời hơn 150 triệu đồng/vụ. Ngoài ra, với những hộ có diện tích trồng nhỏ từ 1 – 2 sào, mỗi vụ cũng thu được khoảng 20 – 50 triệu/vụ.

Có mặt trên cánh đồng từ 13 giờ trưa, anh Tùng chia sẻ việc thu hoạch hoa nhài chủ yếu diễn ra trong khoảng 4 tiếng từ 13h - 17h. Đầu giờ chiều là khi nụ hoa đạt độ dày, cứng đẹp nhất phải thu hoạch ngay. Nếu hái sáng nụ hoa sẽ chưa đủ lớn về không nở, nếu hái chiều muộn, hoa sẽ nở hết và bị bay mùi, thương lái sẽ không thu mua.

Vì hoa nhài nở nhanh chỉ trong 2 ngày sau khi ra nụ nên trong khoảng 6 tháng thu hoạch, ngày nào người nông dân cũng phải ra đồng. Việc thu hoạch hoa hoàn toàn được thực hiện thủ công, chủ yếu bằng tay. Kĩ thuật hái hoa cũng không phức tạp, người hái chọn nụ hoa, tránh dập nát và hái lần lượt tránh để sót.

Với diện tích khoảng 7 sào, do yêu cầu thu hoạch phải tỉ mỉ, mất nhiều thời gian nên anh Tùng thuê thêm 2 nhân công với mức 200.000-250.000 buổi/4 tiếng.

Hoa nhài sau khi hái được bán cho các nhà máy chế biến để ướp chè, làm xà bông, tinh dầu hoặc nước hoa…

Nhờ kiên trì với nghề trồng nhài, gia đình anh Tùng cũng như phần lớn các hộ trồng nhài ở thôn Đông Thủy đã 1 bước “đổi đời”. Không chỉ “thoát nghèo”, nhiều gia đình còn sửa nhà, mua xe, nâng cao chất lượng cuộc sống đáng kể so với nhiều năm về trước. Ngoài ra, sau khi thu hoạch nhài, nông dân có thể làm thêm nhiều công việc khác để kiếm thêm thu nhập.

Theo ông Nguyễn Văn Chung – Chủ tịch xã Đông Xuân (Sóc Sơn, Hà Nội): “Từ khi nông dân chuyển đổi cây trồng, cụ thể là trồng nhài, tình hình kinh tế nói chung của xã có nhiều chuyển biến tích cực. Để đảm bảo đầu ra cho bà con, xã đã thống nhất với các hộ dân về việc ký hợp đồng thu mua dài hạn với Hiệp hội Hoa nhài huyện Sóc Sơn. Theo đó, mức giá thu mua sẽ được duy trì ổn định, liên tục trong vòng 7 năm (từ năm 2014 - 2021) và không thấp hơn 35.000 đồng/kg, giúp người dân an tâm trong khâu tiêu thụ, từ đó có hướng đầu tư, phát triển cây nhài về lâu dài”.

Bài và ảnh: Châu Dương/DV