Người thổi hồn vào tre thành tuyệt phẩm Trúc chỉ

Tác phẩm nghệ thuật Trúc chỉ chuẩn bị đưa ra trưng bày
Trúc chỉ - danh xưng do học giả Bửu Ý nghĩ ra, dịch ra là giấy tre. Nhưng Trúc chỉ không đơn thuần là giấy. Ngoài sản phẩm giấy làm từ bột tre theo kiểu thủ công dùng để viết, vẽ, in… như giấy thông thường, “Trúc chỉ” dùng để chỉ thành phẩm có thể được sử dụng ngay như tranh mà chưa cần vẽ màu lên. Họa sĩ dùng nước thay bút để tạo hình khi tờ giấy ướt còn nằm trên khung seo, để khi khô có ngay bức tranh. Thành phẩm có thể dùng để làm đồ nội thất, trang trí hoặc có thể được tiếp tục vẽ màu thành tranh.
Người sáng chế ra Trúc chỉ và lối vẽ trên bột giấy ướt là họa sĩ Phan Hải Bằng - Giảng viên Đồ họa Đại học Nghệ thuật Huế vào khoảng cuối 2011. Sau quá trình nghiên cứu cách làm giấy dó ở Bắc Ninh, giấy sa ở Thái Lan… Phan Hải Bằng quyết chọn loại cây phổ biến và mang tính biểu tượng của Việt Nam làm nguyên liệu chính. Anh từng thử nghiệm với rơm, tre, mía, chuối… “Mỗi nguyên liệu mang một vẻ đẹp riêng, tuy nhiên tre đáp ứng đủ các yêu cầu, vừa thỏa mãn tính ứng biến của nghệ thuật tạo hình, vừa có đủ độ bền, dai như giấy thông thường. Các xơ tre vừa đủ dài có thể tự động kết dính với nhau trong tấm Trúc chỉ mà chưa cần thêm bất kỳ chất keo nào - rất thích hợp cho việc chế tác, làm tranh” - Họa sĩ Hải Bằng khẳng định.


Những tác phẩm Trúc chỉ
Được đào tạo về thiết kế Đồ họa tại Đại học Mỹ thuật TPHCM, nhưng Ngô Đình Bảo Vi lại đặc biệt hứng thú với việc tạo ra các nghệ phẩm có thể cầm nắm được. Sau khi tới triển lãm Nghệ thuật Trúc chỉ tháng 9/2012 tại Đà Lạt, Vi không thôi nghĩ về Trúc chỉ. Tháng 7/2013, cô quyết định dẹp công việc riêng (một xưởng đồ da và quán cà phê) đang vào guồng tại Sài Gòn, theo tiếng gọi Trúc chỉ đến Huế, mang theo một kế hoạch dài hơi. Phan Hải Bằng và Ngô Đình Bảo Vi mong muốn ít nhất 5-10 năm sau có thể làm cho thế giới biết Việt Nam, bên cạnh giấy dó còn có Trúc chỉ, cũng như Nhật có giấy washi, Hàn Quốc có hanji…
Những người làm Trúc chỉ tuân thủ phương châm “phép cộng và sự trở về”. Sự trở về với truyền thống đã cho họ giấy tre. Không chỉ dừng lại ở việc biến nó thành Trúc chỉ, họ còn kết hợp (cộng) với các loại hình nghệ thuật khác, gia tăng đời sống cho Trúc chỉ. Với quan niệm giấy không chỉ là nền cho các sáng tạo khác, mà hoàn toàn có thể tham gia trực tiếp vào quá trình sáng tạo, Phan Hải Bằng và các cộng sự đã khai thác Trúc chỉ để thực hiện nhiều tác phẩm, liên tiếp các triển lãm từ 2011 đến nay và đã đạt được một số giải thưởng của Hội Mỹ thuật Thừa Thiên - Huế, Hội Mỹ thuật Việt Nam…
Thư pháp Trúc chỉ do “ông Đồ” Nguyễn Phước Hải Trung – Giám đốc Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế biểu diễn
Từng tấm Trúc chỉ được seo riêng cho việc in ảnh tranh, ảnh in xong rồi thì khâu từng mũi kim, lựa từng miếng da để phối với nhau và rồi tìm cách gài để hoàn tất. Đối với lĩnh vực mỹ thuật ứng dụng, giấy Trúc chỉ có thể được sử dụng vào khá nhiều các sản phẩm sau khi được seo và tạo các lớp hình nông sâu hay in ấn hình ảnh lên bề mặt. Với kết cấu sợi tự nhiên, Trúc chỉ có đầy đủ khả năng về tính chất lý hóa trong thiết kế các sản phẩm khác nhau như hộp, đèn các loại, quạt, nón, bìa sách, vỏ đĩa CD, ví đựng tiền, bình phong…
Điều đặc biệt là, với định hướng trở về để lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống, một số bộ sản phẩm Trúc chỉ hiện nay chủ yếu sử dụng những hình ảnh biểu tượng được chọn lọc từ vốn cổ mỹ thuật, trước mắt là của khu vực Kinh thành Huế, để làm trang trí và truyền thông điệp. Đó là các bộ quạt, đèn nến, đèn bát giác với các hình ảnh lấy từ phù điêu trang trí trên bộ cửu đỉnh ở Đại nội Kinh thành Huế, hình ảnh từ bộ Bát âm của dòng tranh dân gian làng Sình, các hoa văn họa tiết thảo mộc, chim thú, linh vật từ di sản mỹ thuật Huế. Ngoài ra các sản phẩm Trúc chỉ còn chuyên chở những hình ảnh kiến trúc cổ, danh nhân, danh lam thắng cảnh của Huế, của Việt Nam để giới thiệu và lan tỏa trong giới trẻ người Việt và du khách nước ngoài.
Bảo Lâm – Quốc Toàn
Tin liên quan
Tin mới hơn
Chè Shan tuyết Bản Mộc, từ gốc chè cổ thụ đến sinh kế của người dân
22:00 | 18/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tân Quy: Giữ gìn nghề chè, nâng cao giá trị kinh tế nông thôn
21:51 | 18/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Nghệ nhân Ưu tú Lê Trọng Mỹ: Giữ lửa gốm Đông Thành, vun đắp sinh kế nông thôn
21:40 | 18/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề xóm Bình Nguyên giữ hồn nghề chè, mở lối làng nghề xanh
19:07 | 15/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Hòa Mục nâng tầm làng nghề cơm lam, bánh gio, bánh củ chuối từ bếp lửa ven đường
19:07 | 15/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Gần 60 quốc gia sẽ góp mặt tại Festival làng nghề toàn cầu ở Hà Nội
11:17 | 15/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tin khác
Di sản thủ công 12 quốc gia hội tụ trên sàn diễn thời trang tại Hoàng thành Thăng Long
08:00 | 15/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Thái Nguyên: Đồng Phúc đánh thức tiềm năng vùng chè Shan tuyết Bằng Phúc
07:00 | 15/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng nghề chè Shan tuyết Bản Mộc Vững bước từ những gốc chè cổ thụ
07:00 | 14/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Khai mạc Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026
22:42 | 13/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Thành phố Bắc Ninh: Thành lập Hội đồng thẩm định, xét công nhận nghề truyền thống, làng nghề và nghệ nhân
12:36 | 12/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tinh hoa mỹ nghệ Sơn Đồng – “Bóng vàng son”: Lan tỏa giá trị di sản, kết nối làng nghề với phố nghề
12:34 | 12/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Tinh hoa mỹ nghệ Sơn Đồng - “bóng vàng son”: Kết nối làng nghề với phố nghề, lan tỏa giá trị di sản trong đời sống đương đại
11:43 | 12/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Bình Liêu – Đánh thức tiềm năng làng nghề từ bản sắc văn hóa vùng biên
11:21 | 10/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
32 năm gắn bó với nghề nuôi ong lấy mật
19:13 | 07/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Làng trầu vị thủy trăm tuổi tìm hướng phát triển bền vững
19:05 | 07/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Hải Phòng: Mỹ Đồng nghề đúc truyền thống vươn ra thị trường quốc tế
19:00 | 07/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Giải bài toán ô nhiễm để làng nghề phát triển bền vững
18:56 | 07/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
“Tinh hoa hội tụ” -Tôn vinh bàn tay nghệ nhân và lan tỏa di sản nghề thủ công truyền thống tại phố cổ Hà Nội
16:32 | 04/11/2026 Làng nghề, nghệ nhân
Sơn mài Hạ Thái: Giữ sắc sơn ta, nối dài nghệ thuật Việt
20:00 | 31/10/2026 Văn hóa - Xã hội
Âm hưởng Đọi Tam: Tiếng trống ngân vang qua những miền ký ức
20:00 | 31/10/2026 Văn hóa - Xã hội
Diễn đàn Đầu tư và Kinh doanh quốc tế: Thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng đầu tư, kinh doanh, tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu
22:12 Tin tức
Chè Shan tuyết Bản Mộc, từ gốc chè cổ thụ đến sinh kế của người dân
22:00 Làng nghề, nghệ nhân
Quản trị rủi ro số và kết nối thị trường quốc tế: Giải pháp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
21:52 Tin tức
Tân Quy: Giữ gìn nghề chè, nâng cao giá trị kinh tế nông thôn
21:51 Làng nghề, nghệ nhân
Lâm Đồng siết kiểm tra, chặn hàng giả mạo đặc sản và logo OCOP
21:50 OCOP



