Trồng và chăm sóc hoa Lan từ lâu đã là một thú chơi tao nhã, bởi đây là loài hoa mang vẻ đẹp nhẹ nhàng, tinh khiết, tạo nên những khoảng lặng của tâm hồn, nhất là những người yêu hoa. Trong nhiều loài Lan quý, dòng đột biến được đông đảo người chơi yêu thích, mong muốn sở hữu, chăm sóc để thưởng lãm.

Anh Đỗ Đức Việt (sn 1989) đến với nghề trồng Lan từ niềm đam mê và yêu hoa Lan. Từ giò Lan ban đầu xin của người nhà về chăm sóc cho vui, không ngờ mát tay, những giò Lan của anh cho những cành hoa đẹp, được nhiều người khen ngợi, hỏi mua. Thấy vậy, anh chiết cành đem bán, mỗi giò Lan của anh có giá từ vài trăm ngàn đến 1 triệu đồng, khách hỏi mua đắt như tôm tươi. Thấy trồng Lan là nghề có tiềm năng kinh tế nên anh bỏ công sức, tiền bạc để sưu tập những giò Lan rừng về chăm sóc rồi đem bán cho khách yêu Lan. Lúc đầu, trồng Lan chỉ là nghề tay trái nhưng vì “nặng nợ” với nghề nên anh quyết định bỏ hẳn nghề tạc gỗ, đúc tượng điêu khắc để chuyên hẳn sang trồng hoa Lan.

Anh Đỗ Đức Việt, chủ vườn Lan VAR Phú Thọ đang chăm sóc giống Lan đột biến

Nắm bắt xu thế của giới chơi Lan, anh quyết định vay thêm vốn ngân hàng, thuê đất, mở vườn trồng và kinh doanh Lan Phi Điệp đột biến. Vườn Lan VAR Hạ Hòa (tại địa chỉ 218 Lạc Long Quân, TT Hạ Hòa, Phú Thọ) của anh mới chỉ một thời gian ngắn đã cho giá trị sinh sôi. Với số vốn ban đầu 250 triệu đồng, nay đã có giá trị giá mấy tỉ đồng. Có được thành quả ấy là nhờ sự cần cù, giàu kinh nghiệm trồng, chăm sóc Lan. Như kỹ thuật chiết kie - tạo cây mới, giò mới, tạo giá thể… Để kích kie thành công. Ngoài kỹ thuật, kinh nghiệm, anh còn phải tìm mua loại thuốc kích kie của Mỹ và các vật tư khác có thương hiệu tốt. Chế phẩm kích kie cũng là thành tựu khoa học để người chơi Lan test hoa, kích hoa. Hàng ngày anh dành thời gian chủ yếu cho vườn Lan, chăm sóc, nâng niu từng chiếc lá, mầm kie như một tài sản quý. Nghề trồng Lan như con mọn nhưng với anh đó là niềm vui, niềm đam mê.

Tầm đầu năm các nhà vườn như anh Việt thường nhân kie giống (tạo cây khác từ gốc mẹ), đến tầm tháng tháng 6, tháng 7 sẽ vào thời điểm xuất giống cây mới. Và mùa hoa nở rộ cũng vào mùa hè tầm tháng 5, tháng 6.

Vườn Lan của anh có nhiều loại nhưng chủ yếu là loại Lan Phi Điệp đột biến 5 cánh trắng Phú Thọ (có nguồn gốc từ Tam Nông, Phú Thọ), ngoài ra, vườn của anh còn có một số giống Lan Phi Điệp đột biến khác như 5 cánh trắng HO, Bạch Tuyết, Hòa Bình và một số loại khác được nhập về từ các vùng trên cả nước.

Theo một số người chơi Lan lâu năm, cây Lan Phi Điệp 5 cánh trắng đầu tiên ở Phú Thọ được mọc tự nhiên ở cây đa khu đình, chùa xã Cổ Tiết huyện Tam Nông (nay thuộc khu 5, xã Cổ Tiết). Cây ở khu thờ tự linh thiêng, tuy hàng năm có hoa rất đẹp nhưng dân làng không ai dám lấy về trồng, bà con thường đến ngắm hoa và gọi là “cây cơm chùa”. Cuối năm 1972 do chiến tranh, đoàn xiếc Trung ương sơ tán về xã Cổ Tiết. Thấy hoa Lan trắng rất đẹp mắt, anh em trong đoàn xiếc lấy về trồng ở các hộ mình ở trọ. Từ đó đến nay, cây Lan Phi Điệp 5 cánh trắng ngày càng được nhân rộng, đón nhận tình yêu của rất nhiều người chơi Lan.
Nếu được trồng và chăm sóc tốt, cây Lan Phi Điệp 5 cánh trắng có thể dài đến 1,6m thậm chí hơn 2m, thân to bằng ngón tay đeo nhẫn của người lớn. Trồng ở nơi có đủ ánh sáng, lá cây có ánh vàng mỡ gà óng ả, còn trồng trong bóng râm cây sẽ xanh hơn. Là dòng đột biến nên khi mầm non mới nhú hoặc lên ki, cổ lá và đầu chóp lá có phớt tím, sau xanh, sạch dần, thân đốt có tia trắng trong và sâu. Trong quá trình phát triển, năm đầu tiên lá cây có hình lá tre, sang đến năm thứ ba, 4 cặp lá đầu tiên sẽ có bản to, tròn như lá mít, các cặp lá tiếp theo tiếp tục phát triển hình lá tre. Ngoài những đặc điểm về thân, lá, đặc điểm nổi bật nhất của cây phi điệp 5 cánh trắng chính là mặt bông hoa. Theo đó, khuôn bông có vẻ đẹp hài hoà, cánh đỉnh cao, vươn thẳng, đầu cánh hơi cong, hai cánh vai ngang, xếp đều nhau. Bên trong, môi hoa có hình tim, có nhung tuyết ở bờ môi và hai mắt nổi rõ màu tím. Khác với các loại phi điệp thông thường các cánh hoa có màu tím, năm cánh của loại phi điệp này có màu trắng, trong như ngọc. Đặc biệt, sau khi nở từ 3 – 5 tiếng, hoa lan toả mùi hương rất quyến rũ, dễ chịu, thoang thoảng nhưng bay xa và hấp dẫn, lôi kéo lòng người…

Lan Phi Điệp 5 cánh trắng Phú Thọ là loại Lan đột biến không chỉ đẹp, mà còn có giá cả phải chăng, dao động từ 500 ngàn đến 1,2 triệu đồng/cm. Với cây có 2-3 thân, cao chừng 1-2 gang tay trở lên có giá từ 20-40 triệu đồng, có giò đẹp có giá tới vài trăm triệu đồng trở lên. Nghề trồng Lan đột biến cho thu nhập khá nên nhiều người trẻ như anh Việt đã chọn nghề này để khởi nghiệp. Hiện ở Hạ Hòa, Phú Thọ có khoảng 100 nhà vườn trồng Lan đột biến. Trung bình thu nhập mỗi tháng của anh khoảng từ 200-300 triệu/ tháng.

Lan đột biến được nhân giống, chăm sóc công phu

Ngoài đầu tư phát triển vườn Lan VAR Phú Thọ của mình thì anh Việt còn góp vốn cổ đông, kết nối với một số nhà vườn lớn khác trên địa bàn như Vườn Lan Hưng Thịnh để mở rộng kinh doanh, học hỏi thêm kinh nghiệm, kỹ thuật chăm sóc Lan, kết nối thị trường tiêu thụ…

Anh Đỗ Đức Việt còn cùng bạn bè góp vốn vào Vườn Lan Hưng Thịnh, hiện là vườn lớn nhất nhì ở Hạ Hòa, trị giá hàng chục tỉ đồng. Nhà vườn có khoảng 100 gốc Lan Phi Điệp đột biến, với 15 loại Lan quý hiếm như Hồng Á Hậu, Hồng Minh Châu, 5 cánh trắng Bảo Duy, Bạch Tuyết, Hòa Bình, Phú Thọ... Mỗi dòng Lan có nguồn gốc xuất xứ khác nhau, giá trị khác nhau. Như dòng Lan Phi Điệp 5 cánh trắng Bảo Duy nằm trong top Lan đột biến quý hiếm, mỗi centimet có giá khoảng 1,2 tỉ đồng. Hiện vườn Lan Hưng Thịnh có một cây giống Bảo Duy có giá hơn 10 tỉ đồng.

5 cánh trắng Phú Thọ (ảnh trên phải), 5 cánh trắng Bạch Tuyết (ảnh trên trái), 5 cánh trắng HO (ảnh dưới phải), 5 cánh trắng Hồng Minh Châu (ảnh dưới trái).

Không chỉ ở Việt Nam, giống hoa Lan Phi Điệp đột biến có giá đắt đỏ, mà trên thế giới cũng có nhiều loại lan đột biến còn đắt hơn, trong đó quý hiếm và đắt đỏ nhất chắc chắn phải kể đến Phong Lan ma. Loài hoa này có hình dáng giống hệt những con ếch hoặc con nhện, thậm chí có người còn nhận xét nhìn chúng… na ná loài khỉ. Sở dĩ chúng rất hiếm thấy vì chúng chỉ được trồng ở những khu vực có môi trường thích hợp cho sự phát triển.

Phong Lan ma chỉ có thể sống trong bóng tối - đây cũng là đặc tính thường thấy của loài Phong Lan. Hoa thường nở vào khoảng tháng 6-8. Chúng chủ yếu phân bố ở các đầm lầy thuộc miền nam Florida (Mỹ), một số ít phân bố ở châu Âu, Nam Mỹ. Đặc biệt, người ta còn tìm thấy cây Phong Lan ma trên dãy Himalaya. Các chuyên gia ước tính, một cây Phong Lan ma rừng như thế này có thể bán được khoảng 15 triệu NDT (khoảng hơn 53 tỷ đồng).

Ngoài đặc điểm không có lá, loài phong lan này có có mùi giống như… xà phòng trong suốt thời kỳ nở hoa. Khi gió thổi nhẹ, những cánh hoa sẽ đung đưa theo gió, nhìn xa khiến người ta có cảm giác “rờn rợn” vì nhìn chúng giống như những bóng ma lơ lửng trên không trung. Trước kia, từng có thời kỳ những người mê lan trên khắp thế giới đua nhau săn lùng loài hoa này, khiến nó trở thành một trong những giống thực vật đắt đỏ nhất thế giới.

Như vậy mới biết rằng, Lan đột biến luôn có giá vô cùng đắt đỏ do sự quý hiếm của nó. Có những người chơi Lan đột biến bởi mê vẻ đẹp vượt trội, độc đáo, hiếm có, nhưng cũng có người vừa chơi Lan để thưởng lãm, vừa làm kinh tế như anh Việt... Bởi đây là một loài hoa có giá trị kinh tế cực kỳ cao, đem lại cho chủ nhân những giá trị kinh tế tuyệt vời.

PV