Vùng đất Bến Tre được bao bọc bởi hai dòng sông lớn là sông Tiền và sông Cổ Chiên, tựa như đôi cánh tay ôm lấy mảnh đất đầy phì nhiêu, trù phú. Người ta vẫn quen gọi Bến Tre với cái tên trìu mến “xứ Dừa”, bởi nơi đây, những rặng dừa xanh mướt trải dài bất tận, tựa như những nét vẽ tươi tắn trên bức tranh thiên nhiên yên bình.

Du khách nước ngoài cũng rất yêu thích những làng nghề kẹo dừa

Không chỉ nổi tiếng với vẻ đẹp xanh ngát, Bến Tre còn là điểm dừng chân lý tưởng cho những ai yêu thích tìm hiểu văn hóa và khám phá làng nghề truyền thống. Trong đó, nghề làm kẹo dừa – biểu tượng ngọt ngào của đất và người Bến Tre – là một trong những nghề thủ công đã trở thành niềm tự hào của cả vùng.

Nghề làm kẹo dừa tại Bến Tre có tuổi đời hơn một thế kỷ, gắn liền với cuộc sống của biết bao thế hệ người dân nơi đây. Theo lời các cụ già kể lại, nghề này xuất hiện vào khoảng những năm 30 của thế kỷ XX, bắt nguồn từ huyện Mỏ Cày (nay là Mỏ Cày Nam). Những viên kẹo đầu tiên ra đời mang hương vị độc đáo, thơm ngọt, béo ngậy từ nước cốt dừa, tạo nên đặc sản “kẹo Mỏ Cày” – sau này nổi tiếng khắp cả nước với cái tên kẹo dừa Bến Tre.

Kẹo dừa không chỉ là một món quà ngọt ngào mà còn là biểu tượng tinh tế của nghệ thuật thủ công truyền thống. Dưới bàn tay khéo léo và tài hoa của những người thợ lành nghề, từng viên kẹo dừa ra đời mang trong mình hương vị đậm đà, tinh túy của quê hương. Hương thơm béo ngậy của nước cốt dừa hòa quyện với sự ngọt ngào dịu nhẹ của mạch nha và đường cát vàng, tạo nên những viên kẹo dẻo dai, ngọt ngào nhưng không gắt, hấp dẫn vị giác một cách tinh tế.

Để làm ra những viên kẹo dừa thơm ngon trứ danh, người thợ phải tỉ mỉ trong từng công đoạn. Nguyên liệu chính của kẹo dừa gồm nước cốt dừa, mạch nha và đường cát, nhưng để tạo ra được hương vị đặc trưng, mọi thứ đều cần được chọn lọc kỹ lưỡng. Mạch nha phải được làm từ thóc nếp loại ngon, đã lên mầm; nước cốt dừa phải được ép từ những trái dừa già, béo ngậy. Còn đường, nhất định phải là đường cát vàng, có vị ngọt thanh chứ không đậm đà như đường trắng.

Quy trình làm kẹo tuy giản dị nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn và tay nghề cao. Những ngày đầu khi chưa có sự hỗ trợ của máy móc, người thợ phải tự tay chuẩn bị mọi thứ từ sáng sớm, từ nạo dừa, ép lấy nước cốt, nấu mạch nha, cho đến quay nấu kẹo và gói từng viên kẹo. Qua mỗi công đoạn, tâm huyết và sự khéo léo của người thợ được gửi gắm vào từng viên kẹo, tạo nên hương vị ngọt ngào, đậm đà của xứ dừa mà khó nơi nào có thể sánh được.

Ngày nay, khoa học kỹ thuật phát triển, nhiều máy móc hiện đại đã được ứng dụng vào quá trình sản xuất, giúp tăng năng suất và chất lượng. Tuy vậy, những cơ sở sản xuất kẹo dừa truyền thống vẫn luôn giữ gìn những phương pháp thủ công từ bao đời để bảo tồn hương vị đặc trưng không thể thay thế.

Kẹo dừa truyền thống chỉ có một vị nguyên bản từ nước cốt dừa, nhưng để đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú của thị trường, các nghệ nhân Bến Tre đã sáng tạo thêm nhiều hương vị khác nhau như sầu riêng, đậu phộng, cacao, lá dứa... Những biến tấu này mang đến cho người thưởng thức những trải nghiệm mới mẻ nhưng vẫn giữ được cái hồn của kẹo dừa truyền thống. Mỗi viên kẹo nhỏ là một tác phẩm nghệ thuật, là sự kết tinh của thiên nhiên, văn hóa và tâm huyết của người dân Bến Tre.

Một điểm nhấn đặc biệt khi đến Bến Tre là du khách có thể tự mình trải nghiệm làm kẹo dừa tại các lò sản xuất. Tại đây, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng quy trình thủ công tinh tế mà còn được trực tiếp tham gia vào các công đoạn từ nạo dừa, quay kẹo đến gói kẹo. Những viên kẹo nóng hổi vừa ra lò mang hương thơm dịu nhẹ và vị béo ngậy đặc trưng sẽ làm cho du khách nhớ mãi không quên.

Hiện nay, Bến Tre hơn 180 cơ sở sản xuất kẹo dừa với sản lượng mỗi năm lên đến hàng chục ngàn tấn. Các cơ sở sản xuất kẹo dừa mở cửa đón khách như ở huyện Mỏ Cày Nam, Mỏ Cày Bắc, Châu Thành hay tại Phường 7, thành phố Bến Tre đều thu hút đông đảo khách du lịch trong và ngoài nước. Không chỉ vậy, Bến Tre còn nổi tiếng với các tour du lịch sinh thái sông nước, nơi du khách có thể ngồi thuyền dạo quanh những vườn dừa xanh mướt, thưởng thức ly nước dừa tươi ngọt mát ngay tại vườn và khám phá cuộc sống bình dị của người dân xứ Dừa.

Nghề làm kẹo dừa Bến Tre không chỉ là di sản văn hóa của vùng đất này, mà còn là nguồn lực thúc đẩy phát triển kinh tế và du lịch địa phương. Những sản phẩm kẹo dừa ngày nay đã được xuất khẩu sang nhiều quốc gia, mang theo hương vị ngọt ngào và câu chuyện về văn hóa xứ Dừa đến với bạn bè quốc tế.

Kẹo dừa Bến Tre không chỉ là một món ăn ngọt ngào, mà còn là biểu tượng của tinh thần lao động cần cù, khéo léo và sự sáng tạo không ngừng của người dân nơi đây. Mỗi viên kẹo dừa không chỉ đơn thuần là một sản phẩm thủ công, mà còn chứa đựng trong đó cái hồn của văn hóa, cái tình của con người và cái đẹp của thiên nhiên.