Thạc Sĩ Lữ Văn Chín, Trưởng trạm khuyến nông huyện Thanh Sơn cho biết anh và đồng nghiệp đã đăng ký đề tài nghiên cứu khoa học, công nghệ cấp cơ sở là : "Xây dựng mô hình sản xuất lúa nếp đặc sản địa phương gắn với chế biến, phát triển làng nghề bền vững trên địa bàn huyện Thanh Sơn"; Tìm tòi nghiên cứu thử nghiệm giống lúa bản địa quạ đen cấy trên diện tích xưa kia cấy lúa tẻ và các loại luá khác không hiệu quả.

Ông Đặng Quang Huy, Bí thư huyện ủy và bà Đinh Thị Kiều An, Phó Chủ tịch UBND huyện Thanh Sơn (đứng thứ 5 và 6 từ trái sang) cùng đoàn công tác tham quan cánh đồng lúa
nếp quạ đen đến kỳ thu hoạch.

Sau một thời gian thực hiện đề tài sản xuất lúa nếp quạ đen trên cánh đồng xã Thắng Sơn đã đem lại hiệu quả rõ rệt. Vụ mùa năm 2021, năng suất lúa nếp quạ đen cao gấp đôi so với năm 2020 (từ 80kg/sào/ 2020 tăng lên 150kg/sào/ 2021). Chi phí đầu tư sản xuất cho 1 sào lúa nếp quạ đen hết khoảng 1,52 triệu đồng/sào, lợi nhuận thu được khoảng 1,67 triệu đồng/sào, giá trị thu về cao hơn cấy lúa tẻ là 1,0 triệu đồng/sào. Giá bán gạo nếp quạ đen cũng cao hơn gấp đôi giá gạo nếp giống thường...

Về chế biến, luá nếp quạ đen sau thu hoạch về, phơi khô quạt sạch, được chế biến thành gạo và làm bánh chưng, nấu xôi, nấu cơm cháy, nấu rượu. Kết quả hạch toán khi sử dụng gạo nếp quạ đen gói bánh chưng cho thấy, cứ 100 kg gạo gói được 300 chiếc bánh, trừ chi phí phụ phẩm, công sức, lãi thu về 2,9 triệu đồng, nếu bán gạo chỉ thu được 5,0 triệu đồng, như vậy làm bánh chưng cho thu nhập tăng khoảng 17% so với bán gạo. Nấu xôi từ gạo nếp quạ đen, lợi nhuận thu được cũng tăng 20,96% so với bán gạo. Hiệu quả dùng nếp quạ đen nấu rượu thu nhập tăng 16,7% so với bán gạo thông thường, lại tận dụng được cả các loại gạo xấu. Còn khi dùng nếp quạ đen nấu cơm cháy lợi nhuận thu được tăng 12,6% so với bán gạo thông thường. Thực tế đó đã khẳng định, nếp quạ đen phù hợp với thổ nhưỡng địa phương, cho năng suất cao, các sản phẩm chế biến từ gạo nếp quạ đen đã đem lại hiệu quả kinh tế cao cho người lao động. Ngoài ra, sản phẩm phụ là rơm của luá nếp quạ đen còn được tận dụng làm chổi bán với giá 30- 35 nghìn đồng/chiếc, góp phần tăng thu nhập cho người lao động.

Về huyện Thanh Sơn vào thời điểm từ tháng 9 đến tháng 11/2021, nhất là vào giai đoạn lúa nếp quạ đen trĩu hạt, sây bông, ta còn được chứng kiến nhiều đoàn người đến tham quan, chụp ảnh bên giống lúa đặc sản quý hiếm, cây cao ngang ngực người, không những thế sau vụ thu hoạch ta còn may mắn được thưởng thức món đặc sản xôi nếp quạ đen, bánh chưng, cơm cháy và rượu nếp quạ đen hương thơm quyến rũ, sản phẩm do các cán bộ Trạm khuyến nông huyện Thanh Sơn và người dân địa phương làm ra. Nếp quạ đen đã và đang trở thành một đặc sản quý của quê hương miền núi Thanh Sơn, địa phương dự định sẽ phát triển, nhân rộng nếp quạ đen gắn với chế biến, phát triển làng nghề truyền thống, bền vững và đăng ký trở thành sản phẩm OCOP của địa phương. Góp phần tích cực phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới, không ngừng nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho đồng bào các dân tộc trên địa bàn huyện.

Bài, ảnh: Trường Sơn