Nghề làm mây giang song đan, tăm hương xuất hiện ở Đồng Lư từ khoảng trên 25 năm. Ban đầu, ở Đồng Lư, làng nghề phát triển mạnh với đa dạng các sản phẩm đan từ mây, giang, song và cả tăm, xiên, que,… với sự chuyển dịch của kinh tế thị trường, cùng sự phát triển của khoa học kỹ thuật đã cho ra đời với nhiều sản phẩm thay thế. Tuy nhiên, là các sản phẩm truyền thống, các sản phẩm của làng nghề mây giang song đan, tăm hương Đồng Lư vẫn rất được thị trường đón nhận, do sử dụng các vật liệu thân thiện với môi trường, góp phần đảm bảo sức khỏe trong quá trình sử dụng.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng – Chủ tịch Hội Nông dân xã Đồng Quang phát biểu trong buổi tập huấn

Cùng với sự nghiên cứu, tìm tòi của những người làm nghề, từ các sản phẩm truyền thống, đến nay làng nghề đã phát triển thêm nhiều sản phẩm đa dạng nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường như: tăm tre, tăm hương, xiên tre, đũa, các sản phẩm đan lát từ mây giang, song và tre,... với sự tâm huyết của người dân, cùng sự hỗ trợ, định hướng của địa phương đến nay làng nghề đã có những bước phát triển đáng kể. Với trên 100 hộ làm nghề, giải quyết việc làm cho hàng trăm lao động, đặc biệt tận dụng được các lao động nhàn rỗi với nhiều độ tuổi khác nhau.

Bên cạnh những thuận lợi thì thực tế hiện nay cho thấy, sự phát triển của kinh tế thị trường, sự chuyển dịch ngành nghề khiến người dân Đồng Lư gặp nhiều khó khăn trong duy trì làng nghề. Chưa có sự liên kết chặt chẽ giữa những đơn vị cung cấp nguyên liệu đầu vào, người sản xuất và người tiêu thụ; Chưa phát huy tối đa tinh thần sản xuất tập thể của làng nghề; Vì vậy, quá trình phát triển của làng nghề chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có.

Một số hình ảnh máy móc và người dân làm nghề

Đặc biệt, dù nghề làm mây giang song đan và các sản phẩm từ tre (trong đó chủ yếu là các loại tăm) đã có danh tiếng từ rất lâu, tuy nhiên hiện nay các sản phẩm của làng nghề khi tiêu thụ trên thị trường thì hầu như không mang nhãn hiệu, với các dấu hiệu về nguồn gốc, xuất xứ của sản phẩm; Thậm chí, khi đến tay người tiêu dùng các sản phẩm không còn được biết Nghề làm mây giang song đan, tăm hương xuất hiện ở Đồng Lư từ khoảng trên 25 năm. Ban đầu, ở Đồng Lư, làng nghề phát triển mạnh với đa dạng các sản phẩm đan từ mây, giang, song và cả tăm, xiên, que,… với sự chuyển dịch của kinh tế thị trường, cùng sự phát triển của khoa học kỹ thuật đã cho ra đời với nhiều sản phẩm thay thế. Tuy nhiên, là các sản phẩm truyền thống, các sản phẩm của làng nghề mây giang song đan, tăm hương Đồng Lư vẫn rất được thị trường đón nhận, do sử dụng các vật liệu thân thiện với môi trường, góp phần đảm bảo sức khỏe trong quá trình sử dụng.

Cùng với sự nghiên cứu, tìm tòi của những người làm nghề, từ các sản phẩm truyền thống, đến nay làng nghề đã phát triển thêm nhiều sản phẩm đa dạng nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường như: tăm tre, tăm hương, xiên tre, đũa, các sản phẩm đan lát từ mây giang, song và tre,... với sự tâm huyết của người dân, cùng sự hỗ trợ, định hướng của địa phương đến nay làng nghề đã có những bước phát triển đáng kể. Với trên 100 hộ làm nghề, giải quyết việc làm cho hàng trăm lao động, đặc biệt tận dụng được các lao động nhàn rỗi với nhiều độ tuổi khác nhau.

Bên cạnh những thuận lợi thì thực tế hiện nay cho thấy, sự phát triển của kinh tế thị trường, sự chuyển dịch ngành nghề khiến người dân Đồng Lư gặp nhiều khó khăn trong duy trì làng nghề. Chưa có sự liên kết chặt chẽ giữa những đơn vị cung cấp nguyên liệu đầu vào, người sản xuất và người tiêu thụ; Chưa phát huy tối đa tinh thần sản xuất tập thể của làng nghề; Vì vậy, quá trình phát triển của làng nghề chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có.

Đặc biệt, dù nghề làm mây giang song đan và các sản phẩm từ tre (trong đó chủ yếu là các loại tăm) đã có danh tiếng từ rất lâu, tuy nhiên hiện nay các sản phẩm của làng nghề khi tiêu thụ trên thị trường thì hầu như không mang nhãn hiệu, với các dấu hiệu về nguồn gốc, xuất xứ của sản phẩm; Thậm chí, khi đến tay người tiêu dùng các sản phẩm không còn được biết đến là của Làng nghề mây giang song đan, tăm hương Đồng Lư.

Nhằm gìn giữ các giá trị truyền thống của làng nghề, từng bước nâng cao giá trị sản phẩm, ổn định sản xuất và phát triển thị trường; Làng nghề mây giang song đan, tăm hương Đồng Lư được lựa chọn là một trong các làng nghề được Hỗ trợ xây dựng thương hiệu và xác lập quyền sở hữu nhãn hiệu tập thể thông qua Quyết định số 4298/QĐ-UBND ngày 30/9/2021 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội. Nhiệm vụ được thực hiện gồm có các nội dung chính: Đào tạo, tập huấn kiến thức về xây dựng và phát triển thương hiệu; Tư vấn chiến lược xây dựng và phát triển thương hiệu làng nghề; Đặt tên thương hiệu, thiết kế biểu tượng (logo) và hệ thống các dấu hiệu nhận diện thương hiệu tương ứng cho thương hiệu làng nghề; Hỗ trợ các hoạt động truyền thông, maketing, quảng bá thương hiệu sản phẩm, thương hiệu làng nghề; Tư vấn, hỗ trợ thủ tục pháp lý đăng ký xác lập quyền sở hữu nhãn hiệu tập thể.

Nhiệm vụ Hỗ trợ xây dựng thương hiệu và xác lập quyền sở hữu nhãn hiệu tập thể “Làng nghề mây giang song đan – tăm hương Đồng Lư” được thực hiện với sự quản lý của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội (Chi cục Phát triển nông thôn), UBND huyện Quốc Oai (Phòng Kinh tế), UBND xã Đồng Lư; chủ sở hữu nhãn hiệu tập thể được lựa chọn là Hội nông dân xã Đồng Lư; nhiệm vụ được thực hiện với sự tư vấn của Công ty TNHH Nghiên cứu và Đầu tư S&D.

Thông qua các hoạt động của nhiệm vụ, chính quyền địa phương và người dân tại làng nghề đã thể hiện sự quan tâm, trăn trở, suy tư trong việc giữ gìn và phát triển làng nghề mây giang song đan, tăm hương Đồng Lư, mà bước đầu tiên là xây dựng thương hiệu làng nghề. Trong sự phát triển của xã hội, để giữ nghề truyền thống tại các địa phương là một vấn đề khó khăn, bằng tình yêu tha thiết với nghề, với những giá trị cốt lõi của dân tộc, của quê hương, người dân Đồng Lư nói riêng và chính quyền địa phương xã Đồng Quang nói chung có quyết tâm gây dựng thương hiệu, gìn giữ và phát triển Làng nghề mây giang song đan, tăm hương Đồng Lư.

Với việc xây dựng thương hiệu “Làng nghề mây giang song đan - tăm hương Đồng Lư” sẽ từng bước khẳng định danh tiếng sản phẩm trên thị trường, góp phần ổn định sản xuất và phát triển đời sống cho người dân của làng nghề và địa phương.

Bài, ảnh: Ngọc Bảo