Người dân làng Thạc bao đời nay vẫn gắn bó với nghề làm cốm truyền thống.

Theo tài liệu ghi lại, ông tổ của nghề cốm ở đây là ông Trần Xuân Yến, sinh năm 1689, từng đỗ tiến sĩ và được triều đình sắc phong làm Quốc Tử Giám Tế Tửu, Hàn lâm chỉ thừa. Trong thời gian ông làm việc ở Thăng Long, ông đã biết tới nghề làm cốm ở làng Vòng và tranh thủ học cách làm cốm ở đây. Nhận thấy giá trị của món cốm, là món đặc sản dùng tiến vua, ông Yến nảy sinh ý định mang nghề này về quê hương của mình ở làng Thạc để truyền dạy cho dân trong làng.

Làng Thạc trước đây thuộc tổng Mạn Nhuế, huyện Thanh Lâm, nay thuộc thôn Chùa Thượng, xã An Châu (TP Hải Dương). Tính đến nay, nghề cốm ở làng Thạc đã có tuổi đời hơn 300 năm, qua bao thế hệ việc làm cốm đã được phát triển thành một nghề truyền thống có ý nghĩa văn hóa, ẩm thực sâu sắc, đồng thời là nghề tạo ra thu nhập cho hơn 40 hộ dân. Mỗi năm, người dân làng Thạc sẽ dùng hàng chục tấn thóc để làm cốm, giá trị cây lúa vì thế cũng được nâng cao hơn.

Gạo sau khi rang phải qua 7 lần giã, 8 lần sàng mới lấy được hạt cốm.

Đặc trưng của cốm làng Thạc là có màu xanh lá tự nhiên, gạo dẻo, thơm mùi nếp non, hương vị cốm ở đây giống với cốm làng Vòng ở Hà Nội nhưng cũng có những nét đặc trưng khác biệt. Đó là sự dẻo mềm của giống lúa được trồng ở vùng đất Hải Dương. Vào mùa lúa chín, người dân sẽ thu hoạch, phơi khô, cất niêu để dùng sau. Nếu trước đây, cốm chỉ được làm vào mùa thu, mùa lúa non thì nay cốm có quanh năm.

Cốm làng Thạc là thức quà đặc trưng của mùa thu.

Màu sắc xanh của cốm làng Thạc được tạo nên từ phương pháp tự nhiên, người xưa dùng lá mây để nhuộm màu, còn ngày nay thì sử dụng lá nếp. Hương nếp non rất hợp với hương lá nếp tạo nên hương thơm nhẹ nhưng khó quên, màu xanh của lá nếp bám chặt vào hạt cốm nên khi cầm trên tay không bị phai màu.

Dù ngày nay, việc làm cốm đã có nhiều máy móc phụ giúp nhưng nhiều hộ dân vẫn duy trì với phương pháp thủ công truyền thống trong một số công đoạn.

Để nhằm giữ gìn và phát triển nghề làm cốm làng Thác, chính quyền xã An Thượng đã tích cực hỗ trợ nông dân xây dựng vùng chuyên canh lúa nếp tập trung. Hội Nông dân xã đã thành lập Chi hội nghề làm cốm của 6 gia đình, sau này sẽ kết nạp dần. Các hộ dân truyền kinh nghiệm làm cốm, hỗ trợ nhau tìm kiếm thị trường, hướng dẫn nhau sản xuất cốm an toàn. Là một đặc sản địa phương nên cốm làng Thạc đang từng bước được xây dựng phát triển thành sản phẩm OCOP của thành phố Hải Dương./.