Thực trạng

Quảng Ninh triển khai thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2015-2020 trong điều kiện gặp nhiều khó khăn, nhất là việc thực hiện chương trình với việc chuyển từ thực hiện tiêu chí nông thôn mới vùng Trung du miền núi phía Bắc sang thực hiện theo tiêu chí khu vực Đồng bằng Sông hồng, do đó các tiêu chí, chỉ tiêu cao hơn nhiều so với trước đây (Kết quả rà soát hết năm 2016 Quảng Ninh xếp vị trí thứ nhất cụm Trung du miền núi phía Bắc về thực hiện tiêu chí nông thôn mới, chuyển sang khu vực đồng bằng Sông Hồng thì Quảng Ninh đứng thứ 11/11 tỉnh thành; 35 xã đã đạt chuẩn 19 tiêu chí theo bộ tiêu chí khu vực Trung du miền núi phía Bắc, nhưng so với bộ tiêu chí đồng bằng sông Hồng chỉ còn 1 xã đạt 19 tiêu chí). Các xã chưa đạt chuẩn nông thôn mới trong giai đoạn 2015-2020 đều là những xã khó khăn và xã đặc biệt khó khăn cả về nguồn lực vật chất và nhân lực con người. Dân trí khu vực nông thôn, nhất là khu vực vùng sâu vùng xa còn thấp; Nhiều nơi cán bộ, nhân dân vẫn tồn tại nặng nề tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của nhà nước trong thực hiện chương trình.

Ông Đặng Bá Bắc - Phó trưởng ban, Ban xây dựng Nông thôn mới Quảng Ninh.

Tuy nhiên, Chương trình xây dựng nông thôn mới đã nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Thường trực Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân Tỉnh. Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 07-CT/TU ngày 27/5/2016 về thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2016-2020 nêu rõ quan điểm “Xây dựng nông thôn mới theo hướng chuyển từ lượng sang chất, bảo đảm thường xuyên, liên tục và lâu dài”. Đồng hành cùng chương trình xây dựng nông thôn mới tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Quyết định số thực hiện đề án 196 hỗ trợ các xã, thôn đặc biệt khó khăn ra khỏi đặc biệt khó khăn (với nguồn lực trên 1.700 tỷ đồng giúp đỡ cho 22 xã và 11 thôn đặc biệt khó khăn);

Thành tựu và kinh nghiệm

Sau gần 5 năm triển khai thực hiện Chương trình với sự nỗ lực, cố gắng không ngừng của cấp Ủy, chính quyền các cấp, các lực lượng xã hội và sự chung sức của người dân, với quan điểm chỉ đạo xuyên suốt là: Xây dựng các xã đạt chuẩn nông thôn mới theo hướng thực chất của các tiêu chí, tiến tới xây dựng nông thôn mới nâng cao và nông thôn mới kiểu mẫu, xác định người nông dân là chủ thể và huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị để thực hiện với mục tiêu cốt lõi của Chương trình là không ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.

Nụ cười trẻ thơ trên hải đảo Cô Tô.

Bằng nhiều cách làm linh hoạt, sáng tạo, đột phá và sát hợp với thực tiễn đến năm 2020 Chương trình xây dựng nông thôn mới của Quảng Ninh đã đạt được một số kết quả quan trọng:

(1) Tỉnh Quảng Ninh đã có 05 đơn vị cấp huyện đạt chuẩn/hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới; Trong đó, thị xã Đông Triều là địa phương cấp huyện đầu tiên miền bắc đạt chuẩn nông thôn mới; Huyện Cô Tô là huyện đảo đầu tiên trong cả nước đạt chuẩn nông thôn mới, thị xã Quảng Yên và huyện Tiên Yên hoàn thành nhiệm vụ, đã hoàn thiện hồ sơ và đang chờ Trung ương phê duyệt. (2) Toàn tỉnh có 81/98 xã đạt chuẩn nông thôn mới, bằng 82,65% số xã (bình quân cả nước là 50,26%); có 12/98 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao (thực tế là 16 xã, do có 04 xã lên phường), có xã Việt Dân (thuộc thị xã Đông Triều) là xã đầu tiên của cả nước đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. (3) Bình quân các xã đạt 19,01 tiêu chí và 50,94 chỉ tiêu (bình quân cả nước đạt 15,26); không còn xã dưới 10 tiêu chí. (4) Toàn tỉnh có 17/17 xã ra khỏi xã khu vực III hoàn thành chương trình 135. (5) Chương trình mỗi xã, phường một sản phẩm (OCOP) của tỉnh đã tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cả nước được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo triển khai nhân rộng trên phạm vi toàn quốc và đã trở thành một chương trình phát triển kinh tế; hiện toàn tỉnh có tổng số 173 đơn vị là doanh nghiệp, Hợp tác xã, hộ sản xuất với 435 sản phẩm tham gia Chương trình OCOP; Trong đó có 191 sản phẩm đạt sao. (6) Thu nhập bình quân đầu người tại khu vực nông thôn năm 2019 đạt 42,3 triệu đồng/người/năm; Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều năm 2019 là 0,52 % (giảm 6,68% so với năm 2010; Tỷ lệ hộ nghèo cả nước là 4,5%). (7) Ý thức của nhân dân có những chuyển biến tích cực trong thực hiện phát triển sản xuất, giảm nghèo bền vững; tham gia giữ gìn và bảo vệ môi trường nông thôn, thực hiện xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu...

Sáng - xanh - sạch - đẹp nơi nông thôn Quảng Ninh.

Nâng tầm chất lượng

Trong giai đoạn 2020 - 2025, cùng với việc thực hiện các mục tiêu chung về phát triển kinh tế xã hội, tỉnh cũng chỉ đạo đẩy mạnh triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới mà trọng tâm là nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu với quan điểm: Xây dựng nông thôn mới là một quá trình lâu dài, thường xuyên và liên tục, có điểm bắt đầu nhưng không có điểm kết thúc. Xây dựng nông thôn mới đảm bảo “Hiệu quả, Toàn diện và Bền vững”, tiếp tục hướng tới nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế nông thôn; trong đó, người dân là chủ thể thực hiện Chương trình, với cách làm từ nhà ra ngõ, từ thôn đến xã, lấy sản xuất nông nghiệp sạch và an toàn sinh học, thân thiện với môi trường làm nền tảng, lấy việc nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân làm thước đo hiệu quả của Chương trình. Mục tiêu là: Xây dựng nông thôn mới để đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn giàu có và thịnh vượng, tiệm cận với khu vực đô thị; kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn đồng bộ, hiện đại và kết nối chặt chẽ với quá trình đô thị hóa; Kinh tế nông thôn phát triển mạnh mẽ, trình độ sản xuất tiên tiến, nông dân chuyên nghiệp, sản phẩm có sức cạnh tranh cao (phát triển mới ít nhất 50 tổ chức kinh tế là doanh nghiệp và hợp tác xã tham gia chương trình OCOP. Phát triển mới ít nhất 250 sản phẩm (tập trung vào đa dạng hóa, chế biến sâu các sản phẩm theo chuỗi sản phẩm chủ lực cấp huyện, tỉnh, quốc gia và các sản phẩm thế mạnh khác. Công nhận/chứng nhận mới ít nhất 180 sản phẩm OCOP đạt chuẩn từ 3-5 sao cấp tỉnh; phấn đấu có ít nhất 5 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia (có thể xuất khẩu). Sản xuất nông nghiệp gắn với phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu; xã hội nông thôn dân chủ, bình đẳng, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường, cảnh quan, không gian nông thôn sáng, xanh, sạch, đẹp; Hệ thống chính trị ở nông thôn được tăng cường; Quốc phòng và an ninh trật tự được giữ vững. Phấn đấu đến 2025 toàn tỉnh có ít nhất 50% số xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, 20% số xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu. 100% số huyện hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới. Như vậy Quảng Ninh hoàn thành chương trình xây dựng nông thôn mới.

Bài và ảnh: Đặng Bá Bắc
Phó Trưởng ban - Ban XDNTM tỉnh Quảng Ninh