Để hiểu rõ thêm chặng đường 10 năm xây dựng Nông thôn mới nơi đây cũng như những tiềm năng phát triển OCOP của địa phương, Phóng viên Báo Thời báo Làng nghề Việt đã có buổi trao đổi cùng Ông Nguyễn Hữu Lập – TUV, Phó chủ tịch UBND tỉnh Bến Tre xung quanh nội dung này.

Ông Nguyễn Hữu Lập, Phó chủ tịch UBND tỉnh Bến Tre.

PV: Ông có thể khái quát về thành tựu quá trình xây dựng nông thôn mới tại Bến Tre sau 10 năm?

Ông Nguyễn Hữu Lập: Quán triệt sâu sắc nội dung và ý nghĩa của Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, trãi qua chặng đường 10 năm nỗ lực, phấn đấn và đồng lòng, chung sức của hệ thống chính trị và nhân dân tỉnh nhà, kết quả xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh đã đạt kết quả tích cực. Đến nay, toàn tỉnh có 49 xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó, có 02 xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển; 11 xã đạt 15-18 tiêu chí; 62 xã đạt 10-14 tiêu chí; 25 xã đạt 5-9 tiêu chí và không có xã đạt dưới 5 tiêu chí; trung bình đạt tiêu chí trên xã là 14,1 tiêu chí/xã, tăng 9,3 tiêu chí so với năm 2011. Bộ mặt nông thôn của tỉnh có nhiều chuyển biến rõ nét; hạ tầng nông thôn được đầu tư xây dựng, cơ bản đáp ứng nhu cầu phát triển sản xuất và dân sinh; hệ thống điện - đường - trường - trạm được đầu tư đồng bộ theo khả năng cân đối các nguồn lực và nhu cầu phát triển của địa phương, đặc biệt là trên địa bàn tỉnh đã xóa hệ thống cầu yếu. Hoạt động sản xuất phát triển theo hướng tập trung, quy mô, nâng cao chất lượng và đáp ứng nhu cầu thị trường; thu nhập của người dân được cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh và bền vững. An ninh nông thôn được đảm bảo; đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng lên; hoạt động sinh hoạt văn hóa, cộng đồng được chú trọng và nâng chất, tạo sự lan tỏa trong toàn xã hội, đặc biệt là phong trào Ngày Chủ nhật nông thôn mới của tỉnh được nhân dân đồng thuận và tích cực tham gia.

PV: Bến Tre có hệ thống kênh rạch khoảng 6000km2, vậy điều đó có những lợi thế và khó khăn gì trong triển khai xây dựng nông thôn mới? Phương hướng sắp tới như thế nào? Thưa ông?

Ông Nguyễn Hữu Lập: Bến Tre nằm ở hạ lưu sông Mekong, được hợp thành bởi cù lao Minh, cù lao Bảo, cù lao An Hóa và do bốn nhánh sông Cửu Long bồi tụ qua nhiều thế kỷ đã hình thành nên mạng lưới sông ngòi, kênh, rạch chằng chịt, đan xen; đồng thời, đã tạo cho Bến Tre một tiềm năng đa dạng, phong phú trong phát triển kinh tế nông nghiệp theo ba vùng sinh thái rõ nét, gồm: vùng nước mặn ven biển, vùng nước lợ và vùng nước ngọt. Đặc biệt, hệ thống kênh rạch 6000km2 là điều kiện thuận lợi để cung ứng nguồn nước tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp và hoạt động khai thác, nuôi trồng thủy, hải sản với hệ sinh thái động vật, thực vật đa dạng, phong phú.

Tuy nhiên, địa hình có nhiều sông, kênh, rạch chia cắt cũng là nhược điểm không nhỏ trong định hướng phát triển của địa phương. Hạ tầng giao thông đường bộ, giao thông đường thủy và hệ thống đê điều, thủy lợi đòi hỏi nguồn lực rất lớn để đầu tư trong khi ngân sách của tỉnh còn hạn chế và nguồn huy động từ trong dân còn nhiều khó khăn. Mặt khác, trong điều kiện biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, Bến Tre là một trong những tỉnh chịu tác động nặng nề của hạn mặn, triều cường dâng cao, sạt lở bờ sông, bờ biển,... đã ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất và đời sống của nhân dân.

Trong thời gian tới, Bến Tre tiếp tục thực hiện đồng bộ các giải pháp phát huy hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của địa phương theo hướng phát triển sản xuất nông nghiệp chuyên sâu, quy mô; chuyển đổi cây trồng, vật nuôi phù hợp, thích ứng với biến đổi khí hậu theo đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp của tỉnh; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất và chế biến; đồng thời, gắn sản xuất nông nghiệp với phát triển du lịch để khai thác tốt hơn giá trị độc đáo của hệ sinh thái đặc thù của tỉnh. Song song đó, tỉnh sẽ tập trung huy động các nguồn lực, cân đối, bố trí hài hòa các nguồn vốn, nhất là từ nguồn vốn các Chương trình mục tiêu quốc gia để đầu tư hoàn chỉnh hạ tầng giao thông đường bộ, nghiên cứu đầu tư hạ tầng giao thông đường thủy để tạo điều kiện vận chuyển, giao thương hàng hóa được thuận tiện và thông suốt; đồng thời hoàn thiện hệ thống thủy lợi, giúp ngăn mặn, trữ ngọt, phục vụ tốt cho sản xuất và đời sống dân sinh.

PV: Được biết, Chương trình OCOP Bến Tre đã có nhiều kết quả khả quan, trở thành chương trình có sức hút lớn đối với người dân và đơn vị tổ chức kinh tế. Xin ông chia sẽ những thành tựu trong triển khai OCOP Bến Tre là gì?

Ông Nguyễn Hữu Lập: Được sự quan tâm, hỗ trợ từ Văn phòng Điều phối NTM Trung ương cùng với sự nỗ lực, nghiên cứu, tìm tòi và quyết tâm của bộ máy điều hành Chương trình, tỉnh đã ban hành Đề án thực hiện Chương trình Mỗi xã một sản phẩm và Bộ tiêu chí, trình tự, thủ tục đánh giá và xếp hạng sản phẩm thuộc Chương trình Mỗi xã một sản phẩm. Trên cơ sở đó, tỉnh đã tổ chức đánh giá, xếp hạng sản phẩm OCOP lần 1 với 45 sản phẩm của 15 chủ thể đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 31 sản phẩm đạt 4 sao. Dự kiến đến cuối năm sẽ tổ chức đánh giá, xếp hạng sản phẩm OCOP lần 2 với 20 sản phẩm OCOP đăng ký tham gia đánh giá mới và nâng hạng sao. Các sản phẩm của tỉnh được hoàn thiện theo hướng phát huy các giá trị truyền thống với mẫu mã vừa đẹp mắt, vừa đảm bảo cung cấp đầy đủ thông tin trên nhãn hàng hóa, chất lượng sản phẩm được nâng cao với quy trình sản xuất đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và thân thiện với môi trường, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.

Song song đó, các hoạt động xúc tiến thương mại sản phẩm OCOP được tỉnh đặc biệt quan tâm. Bến Tre đã tổ chức tham gia các kỳ Hội chợ trong và ngoài tỉnh để quảng bá, giới thiệu sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ cho sản phẩm nông nghiệp nói chung và sản phẩm OCOP nói riêng. Thông qua đó, các chủ thể sản xuất nhận diện được điểm mạnh, điểm yếu của sản phẩm, nắm bắt được thị hiếu của người tiêu dùng để cải thiện, nâng cao chất lượng sản phẩm, mẫu mã, nhãn hiệu... Từ đó, có kế hoạch, định hướng phát triển, sản xuất, kinh doanh phù hợp trong bối cảnh cạnh tranh cao của các sản phẩm tương đồng. Các hoạt động xúc tiến thương mại đã góp phần mở rộng giao lưu kinh tế giữa các địa phương trong tỉnh với các tỉnh bạn; đẩy mạnh kết nối cung - cầu hàng hóa giữa các nhà sản xuất và các đầu mối tiêu thụ; mở ra nhiều cơ hội tiếp cận công nghệ mới, thị trường mới để doanh nghiệp, chủ thể sản xuất trong tỉnh có điều kiện phát triển mạnh mẽ và bền vững hơn.

PV: Bến Tre nổi tiếng với nhiều sản phẩm đặc hữu, mang đậm văn hóa sông nước miền Tây, điều đó mang lại lợi thế gì cho OCOP? Phương hướng sắp tới ra sao?

Ông Nguyễn Hữu Lập: Bến Tre được thiên nhiên ưu đãi với hệ thống sông ngòi đan xen, phù sa bồi đắp quanh năm đã tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp với các sản phẩm “cây lành, trái ngọt” nổi tiếng như Dừa, Bưởi da xanh, Chôm chôm, Sầu riêng, Nhãn,... Đặc biệt, tỉnh có những làng nghề truyền thống lâu đời với những sản phẩm mang nét đặc trưng và nổi danh của vùng đất xứ dừa như: bánh tráng Mỹ Lồng, bánh phồng Sơn Đốc, kẹo dừa Mỏ Cày, rượu Phú Lễ,... Đây là nền tảng thuận lợi, cung cấp cho tỉnh trên 260 sản phẩm tiềm năng, nổi bật khi triển khai, thực hiện Chương trình OCOP để tạo ra các sản phẩm vừa mang nét độc đáo, tinh túy riêng biệt của quê hương xứ Dừa, vừa đảm bảo về chất lượng, an toàn trong sử dụng. Nhờ đó, đã giúp sản phẩm OCOP của tỉnh có điều kiện phát triển, mở rộng và nhận được sự ủng hộ, tin tưởng của người tiêu dùng.

Tỉnh đặt ra mục tiêu từ đây đến cuối năm 2020 sẽ có thêm 40 sản phẩm xếp hạng từ 3 sao trở lên, trong đó có 5 sản phẩm 5 sao và đến năm 2025 sẽ có thêm 90 sản phẩm được xếp hạng từ 3 sao trở lên, trong đó 15 sản phẩm đạt 5 sao. Để đạt được mục tiêu đề ra, trong thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung Nâng cao năng lực quản lý, kiến thức về tổ chức sản xuất, kinh doanh và thị trường cho các chủ thể sản xuất kinh doanh; Hoàn thiện, nâng cao chất lượng và hình ảnh sản phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường và phát triển thành sản phẩm, dịch vụ có chất lượng cao; Đẩy mạnh hoạt động liên kết sản xuất, củng cố các tổ chức sản xuất cộng đồng và thúc đẩy việc xây dựng thương hiệu sản phẩm cộng đồng, thương hiệu tập thể địa phương, gắn với “câu chuyện sản phẩm” để phát huy các giá trị bản sắc riêng của từng sản phẩm; Tăng cường tổ chức xúc tiến thương mại, hỗ trợ kết nối với các đối tác, đơn vị trong và ngoài tỉnh để xây dựng chuỗi liên kết hiệu quả, bền vững;...

PV: Đóng góp của OCOP vào phát triển kinh tế - xã hội nói chung, xây dựng nông thôn mới nói riêng như thế nào thưa Ông?

Ông Nguyễn Hữu Lập: Chương trình OCOP tỉnh Bến Tre tập trung phát huy thế mạnh của sản phẩm truyền thống, đặc trưng trên cơ sở chuyển đổi các nhóm hộ kinh doanh, cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, tự phát sang hình thức liên kết sản xuất, tập trung vào sản phẩm có lợi thế của từng vùng, từng địa phương. Qua đó, từng bước hình thành các sản phẩm có chất lượng, thương hiệu và mang nét đặc trưng riêng của từng địa bàn, đáp ứng yêu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu để hướng đến phát triển bền vững trong tương lai, góp phần tạo việc làm mới, ổn định thu nhập người dân nông thôn, hạn chế di cư từ nông thôn ra thành thị, từng bước đưa kinh tế khu vực nông thôn của tỉnh phát triển theo chiều sâu và bền vững. Từ đó, từng bước cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp tỉnh nhà và thực hiện có hiệu quả nhóm tiêu chí Kinh tế và tổ chức sản xuất trong Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Đây được xem là một trong những giải pháp phù hợp và cần thiết để đẩy mạnh thực hiện nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới và góp phần tích cực vào tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

PV: Ở góc độ cá nhân, Ông mong muốn gì từ Chương trình OCOP?

Ông Nguyễn Hữu Lập: Trọng tâm của Chương trình OCOP là phát triển sản phẩm hàng hóa nông nghiệp, phi nông nghiệp, dịch vụ có lợi thế ở mỗi địa phương theo chuỗi giá trị, vì vậy nhìn nhận từ góc độ quản lý và điều hành thực hiện Chương trình OCOP trong thời gian qua, Tôi mong muốn Chương trình sẽ từng bước chuyển nền kinh tế địa phương từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu, đặc biệt, nâng cao nhận thức của người dân từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp. Đó là yếu tố then chốt để các sản phẩm OCOP của địa phương đủ khả năng tham gia vào thị trường và ngày càng duy trì, mở rộng địa bàn tiêu thụ; khẳng định được vị trí, hình ảnh, thương hiệu đối với người tiêu dùng trong và ngoài nước. Đặc biệt, việc triển khai Chương trình OCOP với các giải pháp đồng bộ đã và đang được tỉnh tập trung thực hiện, Tôi kỳ vọng thu nhập của người dân khu vực nông thôn sẽ gia tăng, đạt bình quân người/năm giai đoạn 2020-2025 là 52,2 triệu đồng và giai đoạn 2025-2030 là 73,7 triệu đồng theo mục tiêu đề ra trong Chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới; đồng thời, kéo giảm chênh lệch khoảng cách giữa thành thị và khu vực nông thôn một cách toàn diện.

PV: Cám ơn ông.

Thực hiện: Thái Hòa - Phòng OCOP