Bác sĩ Trần Văn Lai – Người giữ chức thị trường đầu tiên ở Hà Nội
Chỉ trong vòng một tháng (20/7 đến 19/8/1945) giữ chức Thị trưởng ngắn ngủi đó nhưng có rất nhiều việc ông đã làm đều đặt dấu ấn sâu đậm trong lòng người dân Hà Nội cho đến tận ngày hôm nay. Việc đầu tiên sau khi nhận chức là ông cho kéo đổ bức tượng Toàn quyền Paul Bert trước cửa Tòa Thị chính; Tượng Nữ Thần Tự Do hay bức tượng “Bà Đầm Xòe” ở vườn hoa Cử Năm; Tượng sỹ nông, công thương ở Vườn hoa Canh Nông được người dân Hà Nội hả hê sung sướng. Quyết tẩy trừ vết tích nô lệ một thời Pháp thuộc ông thẳng tay xóa bỏ các phố mang tên Pháp cùng những tên người Việt theo đóm ăn tàn với bọn thực dân cướp nước: Đại lộ Brére Lisle trở thành Phố Hùng Vương; Boule vard Gamletta trở thành phố Trần Hưng Đạo; F.Ganie (viên quan ba chết trận tại Cầu Giấy) thành đường Đinh Tiên Hoàng; Phố Gia long thành Phố Mai Hắc Đế…
Bác sĩ Trần Văn Lai.
Nhờ có tầm nhìn của ông mà những tên phố Hà Nội đều được đặt một cách có ý đồ: Khu trung tâm quanh hồ Gươm là tên các vị vua Đinh, Lý, Lê (Ngô Quyền, Đinh Tiên Hoàng, Lý Thái Tổ, Lê Thái Tổ…). Xa hơn về phía đường Trần Hưng Đạo là khu vực của các danh tướng thời Trần. Ngay cả ngõ Tức Mạc (nằm trên đường Hưng Đạo, trước là ngõ Tân Hưng) cũng được lấy tên theo quê quán của dòng họ Trần. Dọc sông Hồng là tên những vị tướng và những trận thủy chiến nổi tiếng trong lịch sử: Vạn Kiếp, Bình Than, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật… đều là tên những vị tướng và những trận thủy chiến nổi tiếng thời Trần.
Ngoài ra, Ông còn lấy tên các nhà lãnh đạo khởi nghĩa chống Pháp, những nhà yêu nước, các nhà thơ nổi tiếng để đặt tên cho các con phố như: Hoàng Hoa Thám, Phan Đình Phùng, Nguyễn Trung Trực, Nguyễn Thái Học, Lương Ngọc Quyến, Nguyễn Trường Tộ, Đội Cấn, Phan Chu Trinh, Phan Bội Châu, Hồ Xuân Hương, Đoàn Thị Điểm,…
Có thể nhận thấy việc đặt tên cho các phố Hà Nội của Bác sĩ Trần Văn Lai theo mấy nguyên tắc sau: Các danh nhân lịch sử có uy tín lớn được đặt tên cho các phố lớn; Các tên phố có những mối quan hệ với nhau… Những võ tướng với những chiến công hiển hách, Hai Bà Trưng, Lý Thường Kiệt, Hoàng Hoa Thám… hoặc những danh sỹ nổi tiếng: Nguyễn Du, Nguyễn Gia Thiều, Lê Quý Đôn… được trân trọng đặt tên cho các con phố.
Riêng trong khu phố cổ mà tên phố gắn liền với các làng nghề đất kinh kỳ đều được ông cho trả lại tên cũ bằng tiếng Việt giản dị như: Hàng Đường (thay cho Ruede Sucre), Hàng Than (Charbon), Hàng Quạt (Éventails), Hàng Đậu (Graines), Hàng Chĩnh (Vases), Hàng Bông (Coton)…
Các vườn hoa cũng được đổi tên. Có một bãi trống lớn bên Phủ Toàn quyền nay là Phủ Chủ Tịch, ông Trần Văn Lai đã lấy tên Căn cứ nghĩa quân Đinh Công Trán chống Pháp ở huyện Nga Sơn (Thanh Hóa) để đặt tên “Quảng Trường Ba Đình”.
Đầu năm 1954, khi ta mở chiến dịch Điện Biên Phủ, Thành ủy Hà Nội đã chủ trương vận động trí thức tiêu biểu ký tên vào bản kiến nghị đòi hòa bình, nhằm tạo nên làn sóng đấu tranh công khai, gây áp lực trên mặt trân ngoại giao. Ông Trần Văn Lai chính là người góp ý về nội dung bản kiến nghị và là người đầu tiên đặt bút ký tên. Tên ông được đặt hàng đầu trong danh sách các nhân sĩ, trí thức kiến nghị, thể hiện uy tín và ảnh hưởng của ông trong giới trí thức,. Bản kiến nghị đã được luật sư Nguyễn Mạnh Hà ở Paris gửi cho báo Le Monde và L’Humanité tại Pháp đưới nhan đề “Les Notabiliter” (những nhân sĩ Hà Nội). Hai tờ báo lớn của nước Pháp đăng bản kiến nghị này đã tạo được tiếng vang lớn trong xã hội Pháp.
Với phẩm chất cao đẹp của nhà trí thức cùng những công lao với Cách mạng năm 1954 ông là một trong bốn nhân sĩ tiêu biểu ở Hà Nội được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng chiếc radio
Ngày 4/11/1954 ông được cử làm Ủy viên Ủy ban hành chính Hà Nội. Sau đó ông được cử làm Thứ trưởng Bộ Thương Binh Xã hội rồi làm Phó Chủ tịch Ủy ban Hành chính Hà Nội. Ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ Quốc Việt Năm. Năm 1965 ông trúng cử Đại biểu quộc hội Việt Năm khóa III. Ông mất năm 1975.
Tháng 12 năm 2011 Hội đồng Nhân dân Thành phố quyết định đặt tên Phố Trần Văn Lai ở xã Mễ Trì huyền Từ Liêm tại vị trí số 30 đường Phạm Hùng đến cổng Khu đô thị Mỹ Đình Mễ Trì.
Lê Nhật Tăng
Tin liên quan
Tin mới hơn
![Huyện Hà Trung (Thanh Hóa): Triển khai sâu rộng và đa dạng các hình thức phổ biến giáo dục pháp luật](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/04/22/tuyen-truyen-cho-hs20240904223651.jpg?rt=20240904223653?240905093119)
Huyện Hà Trung (Thanh Hóa): Triển khai sâu rộng và đa dạng các hình thức phổ biến giáo dục pháp luật
09:31 | 05/09/2024 Tin tức
![Chủ tịch Quốc hội dâng hương tưởng nhớ các đồng chí tiền bối cách mạng tại Vĩnh Long](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/04/14/120240904144517.jpg?rt=20240904144518?240904025538)
Chủ tịch Quốc hội dâng hương tưởng nhớ các đồng chí tiền bối cách mạng tại Vĩnh Long
14:55 | 04/09/2024 Tin tức
![Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm việc với Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/nguyenvanvu/092024/04/11/a1-dsc-3963-6693jpg20240904112117.4815500.webp?rt=20240904112310?240904112349)
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm việc với Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương
11:23 | 04/09/2024 Tin tức
![Bình Định: La Vuông như một điều ước](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/04/11/h3-120240904112944.jpg?rt=20240904112956?240904114426)
Bình Định: La Vuông như một điều ước
15:17 | 02/09/2024 Tin tức
![Lãnh đạo Đảng, Nhà nước vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/01/07/30-08-2024-lanh-dao-dang-nha-nuoc-vao-lang-vieng-chu-tich-ho-chi-minh-91c09215-details20240901072817.jpg?rt=20240901072819?240901072916)
Lãnh đạo Đảng, Nhà nước vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh
07:29 | 01/09/2024 Tin tức
![Mê Linh: Triển khai Chương trình OCOP năm 2024](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/01/07/a2-1725010036875148059876220240901071557.6820610.jpg?rt=20240901071711?240901072043)
Mê Linh: Triển khai Chương trình OCOP năm 2024
07:15 | 01/09/2024 OCOP
Tin khác
![Công an tỉnh Thái Bình: Tăng cường bảo đảm an ninh trật tự dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/31/11/z5784598356556-04439daf8b74089f3949da634e6e725120240831112717.jpg?rt=20240831112831?240831112849)
Công an tỉnh Thái Bình: Tăng cường bảo đảm an ninh trật tự dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9
11:28 | 31/08/2024 Tin tức
![TP HCM công bố dịch sởi](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/nguyenvanvu/082024/31/09/61c4361663598a07d34820240831090455.9487950.jpg?rt=20240831090525?240831090539)
TP HCM công bố dịch sởi
09:05 | 31/08/2024 Tin tức
![Mưa dông rải rác cả nước những ngày nghỉ lễ](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/nguyenvanvu/082024/31/09/croped/61c4361663598a07d34820240831090455.9487950.jpg?240831091640)
Mưa dông rải rác cả nước những ngày nghỉ lễ
09:04 | 31/08/2024 Tin tức
![Trường Đại học Trưng Vương tuyển sinh bổ sung năm 2024](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/nguyenvanvu/082024/31/08/456603294886960416668503886400595272352769n-1725017252932746121-80-0-884-1536-crop-1725020450881116174406620240831085741.5935310.jpg?rt=20240831085811?240831085827)
Trường Đại học Trưng Vương tuyển sinh bổ sung năm 2024
08:58 | 31/08/2024 Tin tức
![Hơn 500 sản phẩm đại diện cho các làng nghề của Thủ đô kết nối vào thị trường Thụy Điển, Bắc Âu và khu vực Châu Âu](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/30/11/gianghangnnptnthanoi320240830111848.3776620.jpg?240830022253)
Hơn 500 sản phẩm đại diện cho các làng nghề của Thủ đô kết nối vào thị trường Thụy Điển, Bắc Âu và khu vực Châu Âu
14:14 | 30/08/2024 Tin tức
![Bà Nguyễn Thị Phong Vũ tái cử chức Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Bình Định](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/30/10/h1-420240830104252.jpg?rt=20240830104258?240830104541)
Bà Nguyễn Thị Phong Vũ tái cử chức Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Bình Định
10:45 | 30/08/2024 Tin tức
![Thông điệp từ đại dương qua các tác phẩm ảnh tham dự cuộc thi “Hành động vì đại dương xanh”](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/29/18/11111120240829182211.jpg?rt=20240829182212?240829062305)
Thông điệp từ đại dương qua các tác phẩm ảnh tham dự cuộc thi “Hành động vì đại dương xanh”
18:23 | 29/08/2024 Tin tức
![Bắc Kạn xây dựng làng nghề nông lâm nghiệp](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/29/11/z3740974215500-6597653140a686fe81759b6a102152c320240829110031.jpg?rt=20240829110044?240829110109)
Bắc Kạn xây dựng làng nghề nông lâm nghiệp
11:01 | 29/08/2024 Tin tức
![Lễ hội trái cây Khánh Sơn: Giới thiệu, quảng bá tiềm năng nông nghiệp và du lịch địa phương](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/11/7120240827112225.jpg?rt=20240827115903?240829101636)
Lễ hội trái cây Khánh Sơn: Giới thiệu, quảng bá tiềm năng nông nghiệp và du lịch địa phương
10:16 | 29/08/2024 Tin tức
![Hơn 400 đại biểu kiều bào dự "Hội nghị Diên hồng" của người Việt Nam ở nước ngoài](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/12/13920240827122554.jpg?rt=20240827122556?240829101622)
Hơn 400 đại biểu kiều bào dự "Hội nghị Diên hồng" của người Việt Nam ở nước ngoài
10:16 | 29/08/2024 Tin tức
![Kinh nghiệm hay từ huyện Chương Mỹ](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/29/10/ocop-3-jpg20240829100915.jpg?rt=20240829100916?240829101303)
Kinh nghiệm hay từ huyện Chương Mỹ
10:13 | 29/08/2024 OCOP
![Đại hội Hiệp hội Làng nghề Việt Nam thành công tốt đẹp](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/11/anh-5-220240827112724.jpg?rt=20240827115418?240828035355)
Đại hội Hiệp hội Làng nghề Việt Nam thành công tốt đẹp
15:53 | 28/08/2024 Tin tức
![Khuyến công Hà Nam tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/28/11/120240828112845.jpg?rt=20240828112846?240828035242)
Khuyến công Hà Nam tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp
15:52 | 28/08/2024 Tin tức
![Cách mạng tháng Tám thành công là nguồn sức mạnh to lớn của đất nước](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/11/120240827114008.jpg?rt=20240827114009?240828035140)
Cách mạng tháng Tám thành công là nguồn sức mạnh to lớn của đất nước
15:51 | 28/08/2024 Tin tức
![Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trao quyết định bổ nhiệm 3 Phó Thủ tướng và 2 Bộ trưởng](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/27/09/1820240827090521.jpg?rt=20240827090522?240827095519)
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trao quyết định bổ nhiệm 3 Phó Thủ tướng và 2 Bộ trưởng
09:55 | 27/08/2024 Tin tức
![qc-vinamilk-100-thanh-trung](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/012024/22/13/8-300x25020240122135907.jpg?rt=20240122135908)
![Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/12/thumbnail/dep-lop-220240905120201.jpg?rt=20240905121156?240905031604)
Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề
09:00 Làng nghề, nghệ nhân
![Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/14/thumbnail/120240905144049.jpg?rt=20240905144051?240905031425)
Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa
15:14 Làng nghề, nghệ nhân
![Hà Nội: Kinh tế xanh gắn với mô hình OCOP](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/09/thumbnail/320240905091650.jpg?rt=20240905091651?240905105513)
Hà Nội: Kinh tế xanh gắn với mô hình OCOP
10:55 OCOP
![Thực phẩm giúp ngăn ngừa ung thư hiệu quả](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/09/thumbnail/620240905093650.jpg?rt=20240905093652?240905105402)
Thực phẩm giúp ngăn ngừa ung thư hiệu quả
10:54 Sức khỏe - Đời sống
![Tiền Giang: Khởi nghiệp với mô hình nuôi ốc bươu đen](https://langngheviet.com.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/09/thumbnail/820240905094422.jpg?rt=20240905094423?240905105344)
Tiền Giang: Khởi nghiệp với mô hình nuôi ốc bươu đen
10:53 Khởi nghiệp
![qc-vinamilk-dinh-duong-vang](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/012024/22/14/6-300x50020240122140218.jpg?rt=20240122140220)
![ct-tnhh-pt-xuan-thanh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/ct-tnhh-pt-xuan-thanh20240618120024.png?rt=20240618120024)
![ctcp-xd-tan-loc](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/11/ctcp-xd-tan-loc20240618115958.png?rt=20240618115958)
![nong-nghiep-xanh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/11/nong-nghiep-xanh20240618114304.png?rt=20240618114304)
![minh-hieu](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/minh-hieu20240618120332.png?rt=20240618120338)
![nhu-thanh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/nhu-thanh20240618120332.png?rt=20240618120437)
![an-phat](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/an-phat20240618120333.png?rt=20240618120501)
![thanh-chau](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/thanh-chau20240618120335.png?rt=20240618120525)
![thuan-duc](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/thuan-duc20240618120336.png?rt=20240618120545)
![ha-tinh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/ha-tinh20240618120337.png?rt=20240618120604)
![binh-dinh](https://langngheviet.com.vn/stores/ads_data/2024/062024/18/12/binh-dinh20240618120337.png?rt=20240618120617)