Trong những ngày cuối năm, khi đất trời giao hòa, mùa xuân đang gõ cửa, không gian khán phòng trà mang đậm dấu ấn văn hóa dân gian đã trở thành điểm hẹn của các thế hệ yêu văn hóa. Buổi talk show có sự tham gia của các nhà nghiên cứu, học giả cùng đông đảo bạn trẻ. Tại đây, người trẻ không chỉ được hoài niệm về những phong tục Tết quen thuộc, mà còn có cơ hội khám phá chiều sâu văn hóa ẩn chứa trong từng nghi lễ, biểu tượng của Tết Việt.

Không gian văn hóa tại buổi talk show

Tết hiện lên sinh động qua ký ức những phiên chợ xuân rộn ràng, nơi hội tụ sắc màu của đời sống dân gian, của niềm vui sum họp và ước vọng an lành. Những câu chuyện bình dị mà sâu sắc đã giúp người trẻ hiểu rằng, Tết không chỉ là thời khắc chuyển giao của thời gian, mà còn là không gian văn hóa thiêng liêng gắn với cội nguồn dân tộc.

Chia sẻ tại talk show, nhà nghiên cứu văn hóa Trần Văn Thưởng đã phân tích ý nghĩa sâu xa của mâm ngũ quả, một biểu tượng không thể thiếu trên bàn thờ ngày Tết.

Mâm ngũ quả không chỉ là lễ vật dâng cúng tổ tiên mà còn hàm chứa triết lý ngũ hành: Kim – Mộc – Thủy – Hỏa – Thổ. Màu xanh tượng trưng cho Mộc, sắc đỏ biểu trưng cho Hỏa, sắc vàng đại diện cho Thổ; bên cạnh đó, màu trắng ánh kim tượng trưng cho Kim, còn màu đen hoặc xanh sẫm đại diện cho Thủy. Tất cả hòa quyện, thể hiện quan niệm về vũ trụ, đất trời được thu nhỏ trong ngày xuân với số lượng 5 loại quả (số dương) biểu trưng cho sự sinh sôi, phát triển và vẹn toàn.

Diễn giả Trần Văn Thưởng chia sẻ văn hóa Tết tới các bạn trẻ.

Bên cạnh mâm ngũ quả là hình ảnh lọ độc bình, vật dụng ngày thường để trống, chờ đến ngày xuân cắm cành đào Tết. Theo quan niệm dân gian, đào là “cây thiên mệnh”, là trục vũ trụ nối trời với đất. Hoa đào với sắc đỏ, hồng, hồng tía tượng trưng cho sinh khí, cho sự sống và may mắn. Hình dáng thân đào khúc khuỷu được xem là biểu hiện của sức sống bền bỉ, linh thiêng trong tâm thức người Việt.

Các diễn giả cũng lý giải cách bài trí bàn thờ gia tiên của người Việt thường quay về hướng Nam. Trên bàn thờ, theo nguyên tắc “Đông bình – Tây quả”, bên trái đặt lọ độc bình, bên phải là mâm ngũ quả. Khi cành đào được cắm vào lọ độc bình, đào mang một “tâm thế” mới: phần lõi dương của cây hòa trong thế tĩnh của nước (Thủy – âm), truyền sinh lực của trời đất qua dòng nước thiêng, cầu mong gia đình hạnh phúc, viên mãn.

Nét đẹp trong văn hóa ngày xuân.

Món quà trên bàn trà ngày xuân

Một phong tục đặc sắc khác được các nhà nghiên cứu văn hóa Trần Văn Thưởng và Đinh Hồng Cường nhắc tới là tục xin hương lộc đầu năm. Sau lễ giao thừa tại gia, nhiều người đi lễ đình, đền, chùa, miếu để cầu phúc, cầu may. Thay vì hái lộc, có người xin một nén hương tại nơi thờ tự, mang về cắm vào bát hương gia đình. Ngọn lửa trên cây hương được xem là biểu tượng của sự phát đạt, may mắn và khởi đầu tốt lành cho năm mới.

Không khí Tết còn được gợi nhắc qua tục treo câu đối đỏ, một nét đẹp văn hóa không thể thiếu mỗi độ xuân về. Tại buổi talk show, học giả khách mời đã mang tới đôi câu đối: “Ngày xuân hạnh phúc bình an đến – Năm mới vinh hoa phú quý về” gửi gắm ước vọng tốt đẹp cho một năm mới an khang, thịnh vượng.

Đôi câu đối được diễn giả giới thiệu tại sự kiện

Bên cạnh những chia sẻ về kiến thức văn hóa, các diễn giả giới thiệu tới người tham dự cuốn sách “Chuyện kể ngày xuân” do tập thể tác giả Trần Văn Thưởng, Kiều Quốc Khánh, Lê Thái Dũng, Nguyễn Đình Hảo biên soạn. Cuốn sách là nguồn tư liệu quý, giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về phong tục Tết xưa và nay của người Việt, qua đó góp phần lan tỏa, gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống đương đại.

Buổi talk show khép lại trong dư vị ấm áp của trà xuân, của câu chuyện Tết xưa còn vang vọng, để lại trong lòng người trẻ niềm trân trọng đối với bản sắc văn hóa dân tộc, những giá trị bền bỉ theo mùa xuân của đất nước.

Cuốn sách "Chuyện kể ngày xuân".