Làng nghề sơn mài Hạ Thái (xã Duyên Thái, huyện Thường Tín) là một trong những làng nghề truyền thống nổi tiếng ở thủ đô Hà Nội. Nghề làm sơn mài nơi đây đã xuất hiện từ thế kỷ XVII. Trải qua hàng trăm năm, đến nay làng nghề vẫn được người làm nghề bảo tồn, gìn giữ và phát triển với các sản phẩm đa dạng, chất lượng đem đi xuất khẩu. Làng nghề Hạ Thái cũng là một điểm du lịch trải nghiệm độc đáo hấp dẫn du khách trong và ngoài nước.

Một trong những người đã góp phần xây dựng thành công thương hiệu sơn mài Hạ Thái có thể nhắc đến ông Đỗ Hùng Chiêu - Giám đốc Công ty cổ phần Sản xuất và Dịch vụ thương mại An Huy. Xuất phát từ một gia đình có truyền thống nhiều thế hệ làm nghề sơn mài, ông Đỗ Hùng Chiêu đã sớm trở thành người thợ lành nghề và mong muốn nâng cao giá trị sản phẩm làng nghề. Bên cạnh việc học nghề gia truyền, ông cũng tích cực học hỏi thêm về mỹ thuật và kinh doanh. Năm 1996, ông Chiêu mở xưởng sản xuất và kinh doanh các sản phẩm tranh sơn mài. Sau khi hoạt động ổn định, ông thành lập Công ty cổ phần Sản xuất và Dịch vụ thương mại An Huy và tiếp tục tạo ra những sản phẩm thủ công truyền thống có tính thẩm mỹ, không những mang tính ứng dụng cao mà còn thân thiện với môi trường.

Các sản phẩm sơn mài cứ thế ngày càng đến tay nhiều khách hàng ở khắp các tỉnh thành thông qua các kênh bán hàng, khách du lịch. Dấu mốc ấn tượng của sơn mài An Huy càng được khẳng định khi năm 2013, lần đầu tiền sơn mài Hạ Thái đã được xuất khẩu sang Châu Âu, Mỹ, Nhật Bản. Từ đây, sản phẩm sơn mài của làng nghề Hạ Thái mang trong mình giá trị văn hóa và bàn tay điêu luyện của người thợ đã được quảng bá rộng rãi hơn, tạo ra nguồn thu kinh tế, góp phần phần bảo tồn và phát triển nghề sơn mài truyền thống.

Theo ông Đỗ Hùng Chiêu, để mang sản phẩm ra thị trường nước ngoài yêu cầu cả đội ngũ của An Huy phải miệt mài làm việc trong nhiều năm. Không chỉ bảo đảm chất lượng sản phẩm đạt độ nhẵn, bóng, mịn và đẹp về mỹ thuật mà còn phải không ngừng sáng tạo để vừa giữ được nét truyền thống nhưng phải có phù hợp với thị hiếu. An Huy phát triển sản phẩm hướng tới tiêu chí bảo vệ môi trường nên càng khó khăn hơn để sản phẩm có thể đạt yêu cầu.

Sản phẩm làng nghề đạt chất lượng OCOP

Những năm qua, nhiều doanh nghiệp, hộ sản xuất ở làng nghề đã đăng ký tham gia Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) và được xếp hạng 3 sao, 4 sao. Trong đó sản phẩm tiêu biểu được UBND Thành phố Hà Nội công nhận đạt chất lượng OCOP 4 sao là hai sản phẩm hộp sơn mài gắn trai và hộp sơn mài gắn sừng của sơn mài An Huy.

Đem sơn mài Hạ Thái ra thế giới nhưng ông Đỗ Hùng Chiêu không quên việc phải tạo thương hiệu vững mạnh cho sản phẩm ngay ở làng nghề. Đến nay, các sản phẩm đạt OCOP đã trở thành mặt hàng nổi bật , đồng thời tạo động lực để các sản phẩm khác phát triển như tranh, bình hoa, khay hộp, bát, đĩa, hộp đựng…

Không gian trưng bày sản phẩm của cơ sở An Huy tại làng nghề sơn mài Hạ Thái.

Chia sẻ về bí quyết làm nên sản phẩm chất lượng, ông Đỗ Hùng Chiêu cho biết: “Một sản phẩm sơn mài đạt tiêu chuẩn phải trải qua hàng chục công đoạn khác nhau đòi hỏi người làm phải chú tâm, tỉ mỉ và có kinh nghiệm. Đầu tiên có thể kể đến là tạo dáng cho sản phẩm bằng việc chọn cốt, mộc. Cốt của sản phẩm sơn mài đa dạng như giấy ép, gỗ, tre, gốm, sứ… Đến khâu tạo nền của sản phẩm khâu, việc làm vóc phải trải qua nhiều lần sơn. Với khâu này, lớp nền được làm để kết dính tốt hơn các nguyên liệu khác nhau như vỏ trứng, vỏ ốc, sừng trâu hay bạc, vàng…”

Đánh giá về các sản phẩm sơn mài của cơ sở An Huy nói riêng và các sản phẩm sơn mài Hạ Thái nói chung, ông Đỗ Văn Hùng - Phó Chủ tịch UBND xã Duyên Thái cho biết, từ một làng nghề truyền thống, các hộ sản xuất, doanh nghiệp đã chủ động đổi mới, bắt kịp xu thế thị trường, tạo ra những sản phẩm làng nghề có giá trị, từng bước chinh phục được các thị trường quốc tế. Để phát huy nguồn lực làng nghề, nhiều sản phẩm của các doanh nghiệp, hộ sản xuất đã tham gia đánh giá, phân hạng tại Chương trình OCOP và đạt được kết quả tốt.

Theo Phó Trưởng phòng Văn hóa huyện Thường Tín Trần Thị Mai, làng nghề sơn mài Hạ Thái đã được UBND Thành phố Hà Nội công nhận là điểm du lịch làng nghề của thành phố. Huyện cũng đã hoàn thành hệ thống tư liệu video và ảnh bằng công nghệ hiện đại về tiềm năng du lịch làng nghề sơn mài Hạ Thái. Trong thời gian tới, huyện sẽ tích cực tuyên truyền, quảng bá về đất danh hương, đất làng nghề. Đồng thời, huyện tổ chức đưa các doanh nghiệp du lịch về khảo sát dịch vụ nhằm xây dựng tour, tuyến du lịch, trong đó có điểm nhấn là làng nghề sơn mài Hạ Thái.

Bài viết có sự phối hợp với Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội