Lễ hội Khai hạ suối cá thần Cẩm Lương (Cẩm Thủy).

Thanh Hóa là nơi hội tụ nhiều dân tộc anh em như Kinh, Mường, Thái, Thổ, Dao, Mông, Khơ Mú... Mỗi dân tộc, mỗi vùng miền đều có những lễ hội truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa riêng, tạo nên một bức tranh văn hóa đa dạng và phong phú. Những lễ hội này không chỉ là niềm tự hào mà còn là nguồn tài nguyên vô giá để phát triển du lịch.

Huyện Cẩm Thủy sở hữu hệ thống di tích lịch sử – văn hóa phong phú, gắn liền với đó là những lễ hội truyền thống được tổ chức hàng năm, đặc biệt là vào dịp đầu xuân. Vào thời gian này, Cẩm Thủy thu hút đông đảo du khách đến tham quan và trải nghiệm. Trong đó, nổi bật nhất là lễ hội Khai hạ thôn Lương Ngọc (xã Cẩm Lương), diễn ra vào ngày 7 và 8 tháng Giêng hàng năm.

Lễ hội này gắn với suối cá thần Cẩm Lương và truyền thuyết về vị thần rắn – người đã cứu giúp dân làng khỏi thiên tai, ban tặng nguồn nước trong lành để sinh hoạt và canh tác. Vào sáng ngày 8 tháng Giêng, lễ hội bắt đầu với nghi thức rước thần rắn từ đền Thủy Phủ Long Vương (suối Ngọc, dưới chân núi Trường Sinh) về nhà văn hóa thôn Lương Ngọc. Đây là dịp để dân làng báo công với Thành hoàng làng về một năm lao động, sản xuất và cầu mong mùa màng thuận lợi trong năm mới.

Sau phần lễ trang nghiêm, phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa – thể thao như bóng chuyền nam nữ, bắn nỏ, chọi gà, tung còn, đẩy gậy, đánh đu… tạo không khí rộn ràng, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Không chỉ có lễ hội Khai hạ, đầu xuân đến Cẩm Thủy, du khách còn có thể tham gia lễ hội chùa Rồng (15 tháng Giêng), lễ hội đền Cùng (20 tháng Giêng) hay lễ hội Nàng Nga – Hai Mối của người Mường. Mỗi lễ hội mang trong mình những nét văn hóa đặc trưng, phản ánh phong tục, tín ngưỡng và đời sống lao động của người dân. Việc gìn giữ và tổ chức các lễ hội không chỉ bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống mà còn góp phần tạo nên những sản phẩm du lịch độc đáo, thu hút du khách.

Lễ rước kiệu tại đền Bà Triệu

Tại huyện Quan Sơn, lễ hội Mường Xia (xã Sơn Thủy) cũng là một sự kiện văn hóa quan trọng, thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách thập phương. Theo sử sách ghi lại, lễ hội này gắn liền với Tướng quân Tư Mã Hai Đào – người có công đánh tan giặc ngoại xâm, mang lại cuộc sống bình yên cho vùng biên giới miền Tây xứ Thanh. Sự kiện này không chỉ là dịp tưởng nhớ công lao của bậc tiền nhân mà còn là cơ hội để cộng đồng người Thái, Kinh, Mường trong vùng giao lưu, kết nối với nhau thông qua các hoạt động văn hóa, thể thao đậm đà bản sắc dân tộc.

Thanh Hóa là mảnh đất còn lưu giữ được nhiều lễ hội truyền thống, phản ánh đời sống văn hóa tâm linh phong phú của các dân tộc sinh sống nơi đây. Những năm qua, các cấp, ngành, địa phương trong tỉnh đã chú trọng khai thác giá trị của các lễ hội gắn với di tích lịch sử – văn hóa và danh lam thắng cảnh, qua đó xây dựng các sản phẩm du lịch đặc sắc. Không ít lễ hội truyền thống như lễ hội Lam Kinh (Thọ Xuân), lễ hội đền Bà Triệu (Hậu Lộc), lễ hội đền Độc Cước (TP Sầm Sơn) đã trở thành điểm nhấn thu hút du khách. Cùng với các nghi thức truyền thống, nhiều địa phương còn tổ chức các hoạt động trải nghiệm như trưng bày sản vật địa phương, giới thiệu đặc sản ẩm thực, tổ chức trò chơi dân gian, qua đó tạo sức hấp dẫn cho du lịch lễ hội.

Để đưa lễ hội trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, việc tăng cường quảng bá, kết nối với các công ty du lịch, đơn vị lữ hành cũng đóng vai trò quan trọng. Nhiều chương trình tour du lịch đã được xây dựng hợp lý, kết hợp giữa tham quan di tích, trải nghiệm lễ hội và thưởng thức văn hóa ẩm thực địa phương, góp phần đưa hình ảnh xứ Thanh đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước.