Tản bộ trên Phố Tabriz của thành phố Ordubad, khách du lịch sẽ bị cuốn hút bởi di tích lịch sử của Alibay Kehriz do Alibay xây dựng: Nó được xây dựng trong trầm tích nổi của sông Ordubad và là một tượng đài Kehriz hình dạng đơn giản vẫn tiếp tục được bảo tồn. tính chất đặc trưng cho đến ngày nay. Cầu thang của đài tưởng niệm này đi xuống vuông góc với dòng suối Kehriz. Phần đế, nửa dưới của Kehriz đã được mở rộng về kích thước qua thời gian và đến nay có chiều dài 1,8 mét, chiều rộng 1,5 mét và chiều cao 2,3 mét. Các bức tường của Alibay Kehriz được chạm khắc tinh xảo, tuy nhiên ở phần trên cùng có một tảng đá lớn vẫn còn nguyên vẹn. Dựa trên các quy hoạch ban đầu và cấu trúc hiện tại của nó thì chiều dài của tượng đài là 4,93 mét, chiều rộng của nó là 1,5 mét và có chiều cao từ mặt đất lên đến 4,56 mét. Chiều cao của lối vào từ mặt đất là 1,9 mét. Nguồn nước ngọt của Alibay Kehriz được người dân địa phương sử dụng để tiêu dùng hàng ngày . Ở phía đông của Khanagah, vùng Julfa tọa lạc tại Alinja Mint - nơi được xây dựng như một kho tiền, nơi các vật phẩm quý giá và tiền tệ đã được giữ một cách an toàn. Trong thời kỳ chiến tranh, pháo đài Alinja nổi tiếng với những bức tường phòng thủ, bảo vệ an toàn kho báu của Nhà nước và các thành viên của gia đình các nhà cai trị phong kiến Azerbaijan. Nó từng là trụ sở chính của việc đúc tiền trong các thời kỳ khác nhau.

Vào đầu thế kỷ thứ XIV, Alinja Mint là trung tâm của các đồng tiền bạc, việc đúc những món đồ này được thực hiện theo lệnh của Elkhanilar và Teymurilar; Nhiều mẫu tiền xu đã được tìm thấy trong khu vực này, thực sự là Jalairi Sultans đã thiết lập một quy trình đúc tiền được tổ chức tốt.

Thời kỳ đồ đồng muộn và đầu thời đại đồ sắt được thể hiện ở vùng Julfa với tượng đài Văn hóa Arafsa, nằm trên bờ phải của Alinjachay (nhánh của sông Araz) trong Làng Alinjachay. Lãnh thổ này là kho tàng khảo cổ rộng 5 mẫu Anh, nơi các mẫu bộ đồ ăn bằng đất sét sơn đơn sắc thuộc về thiên niên kỷ II trước Công nguyên. Năm 1974, Giáo sư V. Aliyev và các học giả quốc tế khác đã bắt gặp những mảnh vỡ obsidian và những dấu vết khác của một nền văn minh đã sinh sống ở Arafsa từ thiên niên kỷ II trước Công nguyên. Những mảnh bộ đồ ăn bằng đất sét đen sơn đơn sắc và các công cụ lao động bằng đá đánh bóng (đá hạt, cối xay, cối và chày) được phát hiện gần đây tại khu khảo cổ học hấp dẫn này đã nổi lên như một điểm đến quan trọng đối với khách du lịch Pháp. Nakhchivan còn có một số ngành nghề truyền thống gắn bó việc khai thác quặng sắt và quặng muối, sản xuất bông, vải, nông sản, trong đó có nghề nuôi giống tằm.

Dựa trên các tài liệu lưu trữ quốc tế, khu định cư Arafsag đã lấy tên này vào năm 1590, nó phản ánh di sản và từ nguyên tên của Sak Turks - một nhóm dân tộc địa phương sống ở Nakhchivan, từ thiên niên kỷ II trước Công nguyên. Theo những khám phá khảo cổ học do Giáo sư I. V. Fedorov thực hiện năm 1895; Các bộ lạc địa phương đã di cư từ Nakhchivan lên phía Bắc và sau đó lan rộng ra Trung và Trung Á, ở Altay và trên những dải đất rộng lớn của lãnh thổ Siberia. Cần phải nhấn mạnh rằng, dựa trên các cuộc điều tra tỉ mỉ do L.N.Gumiliyev, I.M. Dyakanov, E. E. Kuzmina tiến hành, về mặt khoa học chắc chắn rằng nền tảng của các bộ tộc Sak bắt nguồn từ các bộ tộc Turk-Azerbaijan. Thành phần của Arafsa bao gồm “Ar - ev – sak” có nghĩa là “nơi (đất) của Sak, những người can đảm.” Theo các nguồn lịch sử và dựa trên nghiên cứu được thực hiện bởi Giáo sư Rzayev f; lãnh thổ của Nakhchivan có 23 khu định cư có thể sinh sống được liên quan đến khảo cổ học, đã được khoa học chứng minh, có liên hệ với Bộ tộc Sak (Sakazur, Sigat, Sakli, Kansak...)

Thánh địa Arafsa Sacred Place được thành lập từ thời trung cổ tại làng Arafsa, Vùng Julfa, nằm trên đỉnh đồi, bên trái Alinjachay. Nơi cổ kính này, bao gồm hai phòng lớn, có ban công hướng Nam và Bắc Điểm thu hút hành hương chính là ngôi mộ trong phòng trung tâm, được tìm thấy có kích thước khá lớn. Tên của Thánh địa Sacred Place đã được lấy từ tên của ngôi làng, một địa điểm nông thôn từng là đô thị và pháo đài cổ của các bộ tộc Sak Thổ Nhĩ Kỳ; Nhiều năm trước đây, địa điểm này đã từng là trung tâm của các trận derby tôn giáo.

Thành phố Ordubad, Arazin Necropolis, Alinja Mint và Thánh địa Arafsa Sacred Place là những địa điểm khảo cổ độc đáo, nơi khách du lịch được kết nối với niềm đam mê vô hạn của họ ./.

Biên dịch PGS-TS Phạm Hữu Tiến

-------------------------------------
Nguồn : Rzayev F; “ Dấu vết của Kas và Sak Turks ở Nakhchivan: Các vấn đề về chết dẻo của Azerbaijan. “ B.,2003 Nr.11.

Học giả Peter Tase sinh năm 1982 tốt nghiệp cử nhân tại Trường Đại học Milwaukee (Mỹ ), tốt nghiệp cử nhân nghệ thuật tại Italia, tu nghiệp sinh về giáo dục, y tế cộng đồng, báo chí...tại nhiều nước Mỹ Latinh. Ông là người sáng lập Diễn đàn kinh tế Paraguay tại Mỹ; nghiên cứu viên Viện Chính trị thế giới (Mỹ); Cố vấn về đối ngoại và thương mại quốc tế của Chủ tịch Uỷ ban Thương mại, Du lịch và Công nghiệp Quốc hội Paraguay, tác giả Từ điển tương thích 5 thứ tiếng Anh, Italia, Albania,Tây Ban Nha, Guarani, tác giả nhiều bài viết trên Tạp chí Eurasia Review và các tạp chí khác ở Mỹ và nhiều nước khác.