Hà Nội: 17°C Hà Nội
Đà Nẵng: 25°C Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh: 27°C TP Hồ Chí Minh
Thừa Thiên Huế: 23°C Thừa Thiên Huế

Nakhchivan cổ kính thân thương

LNV - Cộng hòa tự trị Nakhchivan là một tỉnh cực Tây của Azerbaijan luôn chào đón tất cả mọi người. Nơi đây được xem như một bảo tàng không có tường. Khu vực này của Azerbaijan trải dài trên 5.500 km vuông và giáp với Armenia, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ. Bất chấp sự phong tỏa kinh tế từ bên ngoài trong hơn hai thập kỷ qua đối với Cộng hòa tự trị Nakhchivan - nơi sinh của kiến trúc sư Ajami ibn Abubakr Nakhchivani và là quê hương của Nhà tiên tri Noah – người đã dành phần lớn thời gian của mình chỉ để nghiên cứu về các nền văn minh cổ đại, khảo cổ học toàn cầu, lịch sử loài người, lịch sử và xã hội học Azerbaijan và là bằng chứng về cuộc sống cổ đại và những phát minh đã giúp con người có thể sống hòa hợp với thiên nhiên. Một số di tích văn hóa ở đây là Alibay Kehriz, Alinja Mint, Thánh địa Arafsa Sacred Place


Tản bộ trên Phố Tabriz của thành phố Ordubad, khách du lịch sẽ bị cuốn hút bởi di tích lịch sử của Alibay Kehriz do Alibay xây dựng: Nó được xây dựng trong trầm tích nổi của sông Ordubad và là một tượng đài Kehriz hình dạng đơn giản vẫn tiếp tục được bảo tồn. tính chất đặc trưng cho đến ngày nay. Cầu thang của đài tưởng niệm này đi xuống vuông góc với dòng suối Kehriz. Phần đế, nửa dưới của Kehriz đã được mở rộng về kích thước qua thời gian và đến nay có chiều dài 1,8 mét, chiều rộng 1,5 mét và chiều cao 2,3 mét. Các bức tường của Alibay Kehriz được chạm khắc tinh xảo, tuy nhiên ở phần trên cùng có một tảng đá lớn vẫn còn nguyên vẹn. Dựa trên các quy hoạch ban đầu và cấu trúc hiện tại của nó thì chiều dài của tượng đài là 4,93 mét, chiều rộng của nó là 1,5 mét và có chiều cao từ mặt đất lên đến 4,56 mét. Chiều cao của lối vào từ mặt đất là 1,9 mét. Nguồn nước ngọt của Alibay Kehriz được người dân địa phương sử dụng để tiêu dùng hàng ngày . Ở phía đông của Khanagah, vùng Julfa tọa lạc tại Alinja Mint - nơi được xây dựng như một kho tiền, nơi các vật phẩm quý giá và tiền tệ đã được giữ một cách an toàn. Trong thời kỳ chiến tranh, pháo đài Alinja nổi tiếng với những bức tường phòng thủ, bảo vệ an toàn kho báu của Nhà nước và các thành viên của gia đình các nhà cai trị phong kiến Azerbaijan. Nó từng là trụ sở chính của việc đúc tiền trong các thời kỳ khác nhau.


Vào đầu thế kỷ thứ XIV, Alinja Mint là trung tâm của các đồng tiền bạc, việc đúc những món đồ này được thực hiện theo lệnh của Elkhanilar và Teymurilar; Nhiều mẫu tiền xu đã được tìm thấy trong khu vực này, thực sự là Jalairi Sultans đã thiết lập một quy trình đúc tiền được tổ chức tốt.


Thời kỳ đồ đồng muộn và đầu thời đại đồ sắt được thể hiện ở vùng Julfa với tượng đài Văn hóa Arafsa, nằm trên bờ phải của Alinjachay (nhánh của sông Araz) trong Làng Alinjachay. Lãnh thổ này là kho tàng khảo cổ rộng 5 mẫu Anh, nơi các mẫu bộ đồ ăn bằng đất sét sơn đơn sắc thuộc về thiên niên kỷ II trước Công nguyên. Năm 1974, Giáo sư V. Aliyev và các học giả quốc tế khác đã bắt gặp những mảnh vỡ obsidian và những dấu vết khác của một nền văn minh đã sinh sống ở Arafsa từ thiên niên kỷ II trước Công nguyên. Những mảnh bộ đồ ăn bằng đất sét đen sơn đơn sắc và các công cụ lao động bằng đá đánh bóng (đá hạt, cối xay, cối và chày) được phát hiện gần đây tại khu khảo cổ học hấp dẫn này đã nổi lên như một điểm đến quan trọng đối với khách du lịch Pháp. Nakhchivan còn có một số ngành nghề truyền thống gắn bó việc khai thác quặng sắt và quặng muối, sản xuất bông, vải, nông sản, trong đó có nghề nuôi giống tằm.

Dựa trên các tài liệu lưu trữ quốc tế, khu định cư Arafsag đã lấy tên này vào năm 1590, nó phản ánh di sản và từ nguyên tên của Sak Turks - một nhóm dân tộc địa phương sống ở Nakhchivan, từ thiên niên kỷ II trước Công nguyên. Theo những khám phá khảo cổ học do Giáo sư I. V. Fedorov thực hiện năm 1895; Các bộ lạc địa phương đã di cư từ Nakhchivan lên phía Bắc và sau đó lan rộng ra Trung và Trung Á, ở Altay và trên những dải đất rộng lớn của lãnh thổ Siberia. Cần phải nhấn mạnh rằng, dựa trên các cuộc điều tra tỉ mỉ do L.N.Gumiliyev, I.M. Dyakanov, E. E. Kuzmina tiến hành, về mặt khoa học chắc chắn rằng nền tảng của các bộ tộc Sak bắt nguồn từ các bộ tộc Turk-Azerbaijan. Thành phần của Arafsa bao gồm “Ar - ev – sak” có nghĩa là “nơi (đất) của Sak, những người can đảm.” Theo các nguồn lịch sử và dựa trên nghiên cứu được thực hiện bởi Giáo sư Rzayev f; lãnh thổ của Nakhchivan có 23 khu định cư có thể sinh sống được liên quan đến khảo cổ học, đã được khoa học chứng minh, có liên hệ với Bộ tộc Sak (Sakazur, Sigat, Sakli, Kansak...)


Thánh địa Arafsa Sacred Place được thành lập từ thời trung cổ tại làng Arafsa, Vùng Julfa, nằm trên đỉnh đồi, bên trái Alinjachay. Nơi cổ kính này, bao gồm hai phòng lớn, có ban công hướng Nam và Bắc Điểm thu hút hành hương chính là ngôi mộ trong phòng trung tâm, được tìm thấy có kích thước khá lớn. Tên của Thánh địa Sacred Place đã được lấy từ tên của ngôi làng, một địa điểm nông thôn từng là đô thị và pháo đài cổ của các bộ tộc Sak Thổ Nhĩ Kỳ; Nhiều năm trước đây, địa điểm này đã từng là trung tâm của các trận derby tôn giáo.

Thành phố Ordubad, Arazin Necropolis, Alinja Mint và Thánh địa Arafsa Sacred Place là những địa điểm khảo cổ độc đáo, nơi khách du lịch được kết nối với niềm đam mê vô hạn của họ ./.

Biên dịch PGS-TS Phạm Hữu Tiến

-------------------------------------
Nguồn : Rzayev F; “ Dấu vết của Kas và Sak Turks ở Nakhchivan: Các vấn đề về chết dẻo của Azerbaijan. “ B.,2003 Nr.11.

Học giả Peter Tase sinh năm 1982 tốt nghiệp cử nhân tại Trường Đại học Milwaukee (Mỹ ), tốt nghiệp cử nhân nghệ thuật tại Italia, tu nghiệp sinh về giáo dục, y tế cộng đồng, báo chí...tại nhiều nước Mỹ Latinh. Ông là người sáng lập Diễn đàn kinh tế Paraguay tại Mỹ; nghiên cứu viên Viện Chính trị thế giới (Mỹ); Cố vấn về đối ngoại và thương mại quốc tế của Chủ tịch Uỷ ban Thương mại, Du lịch và Công nghiệp Quốc hội Paraguay, tác giả Từ điển tương thích 5 thứ tiếng Anh, Italia, Albania,Tây Ban Nha, Guarani, tác giả nhiều bài viết trên Tạp chí Eurasia Review và các tạp chí khác ở Mỹ và nhiều nước khác.

Tin liên quan

Tin mới hơn

“Piêu Lưu Ký”: Khi người trẻ tìm về hương vị bản sắc dân tộc Thái

“Piêu Lưu Ký”: Khi người trẻ tìm về hương vị bản sắc dân tộc Thái

LNV - Trong đời sống dân tộc Thái, mâm cơm truyền thống không chỉ lưu giữ hương vị ẩm thực mà còn chứa đựng chiều sâu bản sắc văn hóa. Thông qua bữa cơm đãi khách của những bản làng tại Lai Châu, dự án “Piêu Lưu Ký” góp phần quảng bá nét đẹp dân tộc Thái dưới góc nhìn của người trẻ.
Bảo tồn nghề giấy truyền thống Việt Nam - Hàn Quốc

Bảo tồn nghề giấy truyền thống Việt Nam - Hàn Quốc

Ngày 13/11/2026 tại Hà Nội, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) phối hợp với Bảo tàng Dân gian Quốc gia Hàn Quốc đồng tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Nghề làm giấy Hanji của Hàn Quốc và giấy Dó của Việt Nam: Bảo tồn, diễn giải và đối thoại văn hóa”.
Trường THPT Ngọc Hồi: 60 năm bền bỉ gieo tri thức, tự hào tiếp nối truyền thống vẻ vang

Trường THPT Ngọc Hồi: 60 năm bền bỉ gieo tri thức, tự hào tiếp nối truyền thống vẻ vang

LNV - Từ những lớp học tranh tre, vách đất trong chiến tranh đến ngôi trường khang trang hôm nay, Trường THPT Ngọc Hồi đã trải qua 60 năm xây dựng và phát triển với nhiều dấu ấn đáng tự hào. Nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập (1966–2026), nhà trường vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba, tiếp thêm động lực để các thế hệ thầy và trò tiếp tục phát huy truyền thống, nâng cao chất lượng giáo dục.
Đền Kim Liên  - Dấu ấn linh thiêng trấn giữ phía Nam Thăng Long

Đền Kim Liên - Dấu ấn linh thiêng trấn giữ phía Nam Thăng Long

LNV - Nằm trong dòng chảy nghìn năm của Thăng Long - Hà Nội, Đền Kim Liên là một cột mốc văn hóa quan trọng. lưu giữ những giá trị độc đáo về lịch sử và nghệ thuật kiến trúc truyền thống. Nơi thờ thần Cao Sơn Đại Vương này vẫn lặng lẽ đứng vững như một biểu tượng tâm linh giữa lòng thành phố hiện đại.
Nửa đời tìm đường gìn giữ nghệ thuật kịch câm

Nửa đời tìm đường gìn giữ nghệ thuật kịch câm

LNV - Từng nhiều lần gác lại đam mê vì không tìm thấy hướng đi, nghệ sĩ Hoàng Tùng vẫn kiên trì tìm đường đưa kịch câm trở lại. Giờ đây, anh tiếp tục chọn giảng dạy như một cách nuôi dưỡng tình yêu với loại hình nghệ thuật này.
Ấm tình sẻ chia qua những công trình thiện nguyện tại Phú Thọ

Ấm tình sẻ chia qua những công trình thiện nguyện tại Phú Thọ

LNV - Từ việc sửa chữa mái nhà xuống cấp tại Lập Thạch đến làm mới con ngõ tại xã Thượng Long, hành trình thiện nguyện của Cộng đồng Gia Đình Hạnh Phúc phối hợp với CLB Bàn Tay Của Mẹ đã góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt, đi lại cho những gia đình có hoàn cảnh đặc biệt.

Tin khác

Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ trong đời sống văn hoá người Việt

Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ trong đời sống văn hoá người Việt

Đầu tháng 11/2026, tác giả Nguyễn Đạt Tân, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Thực hành Văn hóa Tín ngưỡng Dân gian, cho ra mắt cuốn sách “Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ trong đời sống văn hóa người Việt”, do Nhà xuất bản Tri Thức ấn hành. Cuốn sách tìm hiểu quá trình hình thành, hệ thống thần điện và đời sống thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, đồng thời đề cập những vấn đề đặt ra trong việc gìn giữ di sản hiện nay.
Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị: Nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, lấy người bệnh làm trung tâm

Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị: Nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, lấy người bệnh làm trung tâm

LNV - Với đặc thù điều trị nhiều bệnh lý thần kinh phức tạp, trong đó phần lớn người bệnh là người cao tuổi, Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị luôn chú trọng nâng cao năng lực chuyên môn, cải thiện chất lượng điều trị và chăm sóc. Lấy người bệnh làm trung tâm, khoa hướng tới đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân.
Nàng tiên áo trắng

Nàng tiên áo trắng

Tặng BS Nguyễn Thị Trang- Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Hữu Nghị
Sơn mài Hạ Thái: Giữ sắc sơn ta, nối dài nghệ thuật Việt

Sơn mài Hạ Thái: Giữ sắc sơn ta, nối dài nghệ thuật Việt

LNV - Cách trung tâm Hà Nội gần 20km về phía Nam, làng nghề sơn mài Hạ Thái (nay thuộc xã Hồng Vân, Thành phố Hà Nội) từ lâu đã nổi tiếng với những sản phẩm thủ công mang vẻ đẹp óng ánh, bền màu và giàu giá trị nghệ thuật. Không chỉ lưu giữ kỹ thuật chế tác được trao truyền qua nhiều thế hệ, nơi đây còn mở ra những trải nghiệm mới, đưa du khách đến gần hơn với chất liệu sơn ta và nghệ thuật sơn mài truyền thống.
Âm hưởng Đọi Tam: Tiếng trống ngân vang qua những miền ký ức

Âm hưởng Đọi Tam: Tiếng trống ngân vang qua những miền ký ức

LNV- Từ hồi trống báo hiệu ngày tựu trường đến những nhịp trống rộn ràng trong đêm hội Trung thu, âm thanh ấy đã len vào ký ức và trở thành một phần quen thuộc của đời sống văn hóa Việt. Thế nhưng, phía sau mỗi nhịp trống ấy là những ngày tháng lao động bền bỉ của người thợ Đọi Tam. Hơn nghìn năm qua, từ đôi tay người thợ, những chiếc trống vẫn nối dài hành trình, mang âm hưởng của làng nghề đến khắp mọi miền.
Làng Từ Vân (Hà Nội): Giữ sắc cờ tổ quốc qua từng đường kim

Làng Từ Vân (Hà Nội): Giữ sắc cờ tổ quốc qua từng đường kim

LNV - Cách trung tâm Hà Nội khoảng 30km, làng Từ Vân (xã Chương Dương, Thành phố Hà Nội) đã có hơn 80 năm gắn bó với nghề may cờ. Từ những lá cờ phục vụ Tổng khởi nghĩa năm 1945 đến hàng triệu lá cờ hiện diện trong các dịp lễ lớn, người dân nơi đây vẫn bền bỉ gìn giữ nghề truyền thống, gửi gắm niềm tự hào dân tộc qua từng đường kim, mũi chỉ.
Đèn lồng ống lon

Đèn lồng ống lon

LNV - Những năm tháng của cái thời một ngàn chín trăm hồi ấy, cứ đến độ tháng 8 âm lịch, nắng thu lại chao nhẹ rồi buông xuống vạt bãi bồi một màu mật sên đỏ quạch.
Trù phú vườn bưởi Đặc sản bên lòng hồ Thác Bà

Trù phú vườn bưởi Đặc sản bên lòng hồ Thác Bà

LNV - Nhờ nhạy bén trong thâm canh và quyết tâm gìn giữ giống bưởi quý của cha ông, gia đình ông Nguyễn Văn Đông và bà Nguyễn Lê Hằng Nga đã xây dựng thành công mô hình kinh doanh sản xuất giỏi, thu về hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
Từ ban thờ Tổ đến bàn tay người thợ: Chuyện nghề bạc Định Công

Từ ban thờ Tổ đến bàn tay người thợ: Chuyện nghề bạc Định Công

LNV - Giữa khuôn viên đình Định Công Thượng (Hà Nội), nơi thờ Tổ nghề kim hoàn, xưởng đậu bạc vẫn ngày ngày hoạt động. Nếu bàn thờ Tổ lưu giữ ký ức về cội nguồn, thì đôi tay người thợ đang tiếp nối nghề xưa bằng những sản phẩm được làm ra hôm nay.
Làng lụa Vạn Phúc: Dệt tiếp giấc mơ từ khung cửi xưa

Làng lụa Vạn Phúc: Dệt tiếp giấc mơ từ khung cửi xưa

LNV - Sau nhiều năm bôn ba mưu sinh, anh Triệu Văn Bình, cháu nội cố nghệ nhân Triệu Văn Mão trở về với nghề dệt gia truyền, gây dựng xưởng riêng và miệt mài phục dựng khung dệt, tìm lại những hoa văn cổ. Với anh, đó không chỉ là hành trình nối lại nghề xưa, mà còn là cách gìn giữ những giá trị đã làm nên tên tuổi lụa Vạn Phúc.
Mỹ Đồng: Giữ lửa làng nghề trong thời đại công nghệ

Mỹ Đồng: Giữ lửa làng nghề trong thời đại công nghệ

LNV - Từ làng đúc gang truyền thống, Mỹ Đồng (Hải Phòng) đang từng bước chuyển mình theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Bằng việc đổi mới phương thức sản xuất và mở rộng thị trường, các cơ sở kim khí tại đây đã và đang đưa sản phẩm của làng nghề vươn ra thị trường quốc tế, góp phần nâng cao vị thế kim khí Việt Nam.
Hai thế hệ, một miền ký ức chưa từng ngủ quên

Hai thế hệ, một miền ký ức chưa từng ngủ quên

LNV - Từng hiện diện trên mâm cỗ Trung thu, phỗng đất dần vắng bóng khi người trong làng lần lượt rời nghề mưu sinh. Giữa dòng chảy ấy, nghệ nhân Phùng Đình Giáp vẫn bền bỉ gìn giữ nghề xưa, còn người cháu Phùng Đình Đạt mang theo khát vọng của tuổi trẻ mong muốn tiếp nối và lan tỏa nét đẹp ấy, để phỗng đất tiếp tục hiện diện trong những mùa trăng mai sau.
Tấm gương vợ chồng già cao tuổi mẫu mực nơi đất nghề

Tấm gương vợ chồng già cao tuổi mẫu mực nơi đất nghề

LNV - Nhân tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam, chúng tôi có dịp về thôn Hữu Bằng 2, xã Tây Phương (trước đây là xã Hữu Bằng, huyện Thạch Thất) Hà Nội, vùng đất bán sơn địa nổi tiếng lâu đời với các nghề thủ công truyền thống như mộc, sản xuất đồ nội thất và may mặc. Giữa nhịp sống hối hả của làng nghề đổi mới, câu chuyện về gia đình cụ Nguyễn Đình Ty (73 tuổi) và cụ Phan Thị Mùi (72 tuổi) tại thôn Hữu Bằng 2 nổi lên như một điểm sáng về tinh thần tự lực, gìn giữ gia phong và nuôi dạy con cái thành tài.
Đông Khê (Cao Bằng): Năm chị em giữ gìn văn hoá dân tộc qua làn điệu dân ca

Đông Khê (Cao Bằng): Năm chị em giữ gìn văn hoá dân tộc qua làn điệu dân ca

LNV - Bằng đam mê và bền bỉ, năm chị em truyền lại những giá trị văn hóa dân tộc như Then, lượn Slương, hát Sli và múa chầu cho thế hệ trẻ tại Đông Khê, tỉnh Cao Bằng
Đồi Giác Ngộ và quần thể Hoàng Anh Mộc cổ thế được trao bằng Độc bản Việt Nam

Đồi Giác Ngộ và quần thể Hoàng Anh Mộc cổ thế được trao bằng Độc bản Việt Nam

LNV - Chiều ngày 14/10/2026, tại Legacy Hill Resort & Villas (xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ), Lễ Công bố xác lập Độc bản Việt Nam được long trọng tổ chức với ba bằng xác lập Độc bản Việt Nam, đó là: “Đồi Giác Ngộ: Quần thể Phật giáo - Sinh thái đa tầng”; Hoàng Anh Mộc “Bạt Phong Hồi Đầu” tại Legacy Phú Cát; Quần thể Hoàng Anh Mộc cổ thế tại Legacy Nexus.
Xem thêm
Mới nhất Đọc nhiều
Sở Công Thương Hà Nội đồng hành doanh nghiệp làng nghề chuyển đổi số, hướng tới thương mại bền vững

Sở Công Thương Hà Nội đồng hành doanh nghiệp làng nghề chuyển đổi số, hướng tới thương mại bền vững

Từ các phiên livestream quảng bá sản phẩm làng nghề đến Chương trình “Gian hàng số - nâng tầm thương nhân Thủ đô”, Sở Công Thương Hà Nội đang hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và cơ sở sản xuất đổi mới cách tiếp cận thị trường nội địa, hướng
Hơn 600 dòng sản phẩm hội tụ tại Hội chợ Xanh 2026

Hơn 600 dòng sản phẩm hội tụ tại Hội chợ Xanh 2026

ocopvietnam - Tối 18/11, Hội chợ Xanh khu vực Kinh tế tập thể, Hợp tác xã năm 2026 chính thức khai mạc tại Nghệ An, quy tụ hơn 150 hợp tác xã, tổ hợp tác, làng nghề và doanh nghiệp đến từ 9 tỉnh, thành phố. Với hơn 600 dòng sản phẩm tiêu biểu, trong đó có
Mật dừa nước “Ông Sáu” - Từ cuống dừa bỏ đi đến ngưỡng OCOP 5 sao

Mật dừa nước “Ông Sáu” - Từ cuống dừa bỏ đi đến ngưỡng OCOP 5 sao

ocopvietnam - Bỏ công việc ổn định ở các doanh nghiệp lớn, kỹ sư hóa Phan Minh Tiến về quê Cần Giờ, mày mò cách lấy mật từ cuống dừa nước, phần mà người dân xưa nay vẫn bỏ đi. Hơn 7 năm sau, mật dừa nước cô đặc hữu cơ Vietnipa đã sang tới Mỹ và vừa được H
Hành trình nâng tầm nông sản quê hương

Hành trình nâng tầm nông sản quê hương

ocopvietnam - Từ những món mứt truyền thống trong căn bếp gia đình, chị Phạm Thu Tiền (xã Nhơn Ái, TP Cần Thơ) từng bước xây dựng thương hiệu “Gian bếp củi”, đưa nông sản địa phương trở thành sản phẩm có giá trị. Kết hợp bí quyết chế biến truyền thống với
Hà Nội siết giám sát an toàn thực phẩm nông, lâm, thủy sản dịp cuối năm

Hà Nội siết giám sát an toàn thực phẩm nông, lâm, thủy sản dịp cuối năm

ocopvietnam - Từ đầu năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã lấy 1.115 mẫu nông, lâm, thủy sản để giám sát, phát hiện 65 mẫu không đạt một số chỉ tiêu an toàn thực phẩm. Dịp cuối năm và Tết Nguyên đán, thành phố tiếp tục lấy mẫu trên diện rộng, t
so-2526-tap-chi-lang-nghe-viet-nam-2026-2
gex
xet-tuyen-dai-hoc
Giao diện di động