Gia đình nông thôn ở Việt Nam rộng hẹp khác nhau nhưng nhà nào cũng có một mảnh vườn. Phía trước, phía sau, vườn chạy quanh ôm ấp ngôi nhà. Buổi đầu cái cây đặt xuống, bàn tay người nâng giấc, chở che mưa nắng. Bàn tay người vun sới bắt sâu nhổ cỏ.

Đất chắt chiu, đất dành dụm sẻ chia, đất bao bọc, đất như lòng người mẹ nuôi nấng. Đất thấm bao mồ màu xanh về, lá mềm mại như bàn tay trẻ thơ, như làn môi thiếu nữ mời chim về làm tổ rồi chim thả tiếng hót trả ơn người trồng, trả ơn cây.

Tiếng hót miên man dâng lên trong nắng sớm. Tiếng hót chảy tràn qua tán lá loang trong không gian. Tiếng hót bản nhạc của thiên nhiên báo hiệu một ngày bình yên với nhiều điều tốt đẹp.

Cây thấp tán xòe, cây cao tán rộng, cây nào cũng có khoảng trời riêng. Đời cây như đời người, bão giông cây cao lực lưỡng ưỡn ngực ra chở che cho cây nhỏ. Mùa nối mùa, lá vàng biết rụng xuống gốc cho lộc non vươn lên sinh sôi phát triển. Mùa quả, cây oằn mình cõng những trái ngọt xum suê. Mới ngày nào còn thấp thoáng sau tán lá rồi ưng ửng, trái mọng căng dần chờ tay người tới hái.

“Ăn quả nhớ người trồng cây”. Chọn trái ngon nhất trong vườn rửa sạch kính cẩn đặt lên bàn thờ, tay ta thắp nén hương thơm nhớ người trồng cây đã khuất. Chọn những trái ngon, chọn những mớ rau mơn mởn trong vườn, mẹ đóng hộp gửi cho con cháu nơi xa, thương cháu con nơi đất chật người đông làm gì có đất mà trồng cây.

Sau một ngày lao động vất vả được về thả hồn mình vào màu xanh, đắm chìm trong sắc hương hoa, được dạo trong vườn, thủ thỉ trò chuyện cùng cây. Khi rỗi rãi được cầm chiếc cuốc vun sới cho cây hay với con dao tỉa đi những cành sâu già cho cành non vươn lên. Buổi tối hương cây dâng dâng ta chìm vào giấc ngủ sâu với những giấc mơ đẹp.

Mùa tránh dịch Covid-19, người càng gần cây hơn. Tự cung tự cấp, vườn cho rau xanh, cho trái ngọt. Dưới tán cây xanh cục cục gà mẹ dẫn đàn con đi kiếm ăn, gà sạch, trứng sạch đủ cho những ngày giãn cách xã hội và phần nào cho bạn ta trong khu cách ly. Vườn còn theo chân người lên cao trên sân thượng những tòa nhà giữa thành phố rau sạch, trái sạch và màu xanh dịu đi cái ngột ngạt bức bối của bê tông thành phố.

Cây với người ân nghĩa, người nằm xuống, cháu con buộc cho cây mảnh khăn trắng để cây cũng được chở tang người, hương hoa, hương trái cây quện hương trầm đưa người đã khuất về cõi cực lạc.
Tôi cũng có một mảnh vườn nho nhỏ, ngày tôi trồng cây, hai đứa con lẫm chẫm cùng bố vun gốc. Trái ngọt thu hoạch đem bán để mua những manh áo mới, trang vở, quyển sách… cho con tới trường. Nay các con khôn lớn, lập nghiệp nơi xa, mỗi khi các con cháu về thăm nhà, trẻ con lại lon ton ra vườn cùng ông bà hái quả, đuổi bướm, đùa vui cùng chú cún con.

Mảnh vườn nơi gốc cây to nhất, tôi đã chôn núm nhau của các con, mảnh vườn nơi ước mơ của cả đời tôi, đời con tôi nén vào lòng đất, ước mơ một cuộc sống bình yên hạnh phúc cho đời con hơn đời cha.

Mảnh vườn thật thiêng liêng, ở đó mỗi lá cây như mắt của người ở lại dõi theo người xa quê hương, mong người nơi xa chân cứng đá mềm công thành danh toại nhưng luôn nhớ về mảnh vườn của quê nhà, nơi giữ gìn những kỷ niệm tuổi thơ, nhớ về gia đình, nguồn cội.

Vũ Hoàng Nam